બધી કહેવતોAll of them, by first letter.

ંતાસે ચતુરાઇ ઘટે, દુઃખસે ઘટે શરીર, પાપસે લક્ષ્મી ઘટે, કહે દાસ કબીર.

ṁtāsē caturāi ghaṭē, duḥkhasē ghaṭē śarīra, pāpasē lakṣmī ghaṭē, kahē dāsa kabīra.

A Kabir couplet the book quotes; the entry after it is the reply.

ત મેહનત વગર જસ ને જર મળે નહી.

ta mēhanata vagara jasa nē jara maḷē nahī.

Both have the same price.

ત નમાવી પાછું પડે, કમજાત નમાવી શીર ચહડે.

ta namāvī pāchuṁ paḍē, kamajāta namāvī śīra cahaḍē.

Good people are humble, but bad people take advantage of humility.

તબ તરવર એસા ભને, સુના પાત ઈત ભાત;

taba taravara ēsā bhanē, sunā pāta īta bhāta;

A reminder that in the cycle of life, parting is natural as one generation leaves and another arrives.

તાબેદારી એની નાચારી.

tābēdārī ēnī nācārī.

Sometimes people obey only because they have no other choice.

તાબુતમાં ઘેલા તરકડા ને વીવાહમાં ઘેલી નાર, હોળીમાં ઘેલા હીંદુઓ, એ સરવે એકાકાર.

tābutamāṁ ghēlā tarakaḍā nē vīvāhamāṁ ghēlī nāra, hōḷīmāṁ ghēlā hīṁduō, ē saravē ēkākāra.

People behave irrationally and lose their senses during specific social or religious events.

તાડ જાય રૂએ ને આદત જાએ મુવે.

tāḍa jāya rūē nē ādata jāē muvē.

Deep-seated habits are nearly impossible to change.

તાડે ચડનારને ટેકા હાથ પહોંચે ત્યાં સુધી.

tāḍē caḍanāranē ṭēkā hātha pahōṁcē tyāṁ sudhī.

External assistance can only help a person start a difficult task, but they must rely on their own strength to complete it.

તાઢ પાણીએ કાસર ગઈ.

tāḍha pāṇīē kāsara gaī.

All hard work was wasted for nothing.

તાજો માલ તુરત ખપે.

tājō māla turata khapē.

Quality or timely work is always in demand.

તાકા આદર કીજીએ, જો અપને ઘર આય;

tākā ādara kījīē, jō apanē ghara āya;

Teaches that anyone who comes to one's home as a guest must be treated with respect, even if they are an enemy.

તક ચુક્યા તો ભવ ચુક્યા.

taka cukyā tō bhava cukyā.

Missing a crucial chance can ruin one's entire future.

તાકા પ્રેમ કહત હૈ, પ્રેમ નામ ઠહરાય.

tākā prēma kahata hai, prēma nāma ṭhaharāya.

True love is defined by its enduring nature and its ability to withstand all trials.

તકાબરી અંતે લાચારી લાવે.

takābarī aṁtē lācārī lāvē.

Pride leads to a downfall where one is left with no support.

તકદીર આગળ તદબીર ચાલે નહીં.

takadīra āgaḷa tadabīra cālē nahīṁ.

No amount of human planning or cleverness can overcome what is destined by fate.

તકદીર આગળ તરતીબ શું ચાલે.

takadīra āgaḷa taratība śuṁ cālē.

Sometimes fate overrides all human effort.

તકરાર ખુટે ત્યારે ગાળ દેવા માંડે.

takarāra khuṭē tyārē gāḷa dēvā māṁḍē.

People resort to insults when they run out of logical arguments.

તકરી કરાવીએ તો વેલાસર પગાર આપીએ.

takarī karāvīē tō vēlāsara pagāra āpīē.

Do not make the person who worked for you wait for it.

તકઠા જોગીની જમાત.

takaṭhā jōgīnī jamāta.

This refers to a disorganized or motley group of people.

તલમાં તેલ નથી

talamāṁ tēla nathī

Nothing left in it worth pressing for.

તાલમેલ બધા તારા ઉપર.

tālamēla badhā tārā upara.

Said to emphasize that the entire coordination and success of an undertaking rests on one person.

તાલમેલ ને તાશેરો

tālamēla nē tāśērō

A great performance with nothing behind it.

તલપાપડ થવું

talapāpaḍa thavuṁ

To be unable to sit still with impatience.

તલપાપડ થવું; ઊંચાનીચા થવું; જીવ અધિરીએ રાખવો.

talapāpaḍa thavuṁ; ūṁcānīcā thavuṁ; jīva adhirīē rākhavō.

Describes a state of extreme impatience, eagerness, or anxiety while waiting for something to happen.

તલવારની ધાર ઉપર ચાલવું

talavāranī dhāra upara cālavuṁ

Going on with something where one slip finishes it.

તાળી દઈને જાય તેમ ગયા.

tāḷī daīnē jāya tēma gayā.

Said of someone who departs abruptly, mockingly, or without showing proper respect.

તમાચો મારી ગાલ લાલ રાખવો

tamācō mārī gāla lāla rākhavō

Keeping up the appearance of doing well by hurting yourself.

તમાકુ પીવાના, ખાવાના ને સુંધવાના વ્યસન વિષે.

tamāku pīvānā, khāvānā nē suṁdhavānā vyasana viṣē.

Tobacco habits in any form are equally ruinous.

તમાકુની નિંદા કરે, તેનું જાય સત્યાનાશ.

tamākunī niṁdā karē, tēnuṁ jāya satyānāśa.

Those who judge the habits of others will face their own downfall.

તમાકુનું પાનહું માગું તો આપે નહીં, જુડા ને જુડા ચાહું તો પંદર દહાડા ચાલે.

tamākunuṁ pānahuṁ māguṁ tō āpē nahīṁ, juḍā nē juḍā cāhuṁ tō paṁdara dahāḍā cālē.

Said of people who refuse to help with small, reasonable requests but are forced to tolerate or lose much larger amounts through other means.

તમાશાને તેડું ન હોય

tamāśānē tēḍuṁ na hōya

Nobody has to be asked twice to come and watch.

તાંબિયાની તોલડી તેર વાના માંગે

tāṁbiyānī tōlaḍī tēra vānā māṁgē

The least valuable item in the house is the one making all the demands.

તમે પોતેજ તમારા બચાવ કરો, તેથીજ શાંતી મળશે.

tamē pōtēja tamārā bacāva karō, tēthīja śāṁtī maḷaśē.

Self-reliance is the key to peace of mind.

તમોને ચાહે નહીં તેની તરફથી કશી આશા રાખતા ના. ધારણા અને વીચાર હોય તેવા ખેઆલ સપનામાં જણાય છે.

tamōnē cāhē nahīṁ tēnī taraphathī kaśī āśā rākhatā nā. dhāraṇā anē vīcāra hōya tēvā khēāla sapanāmāṁ jaṇāya chē.

Do not rely on those who do not care for you; expectations are often just illusions.

તાં હીચકારાપણું હીમતમાં ને બાયલાપણું હીકમતમાં

tāṁ hīcakārāpaṇuṁ hīmatamāṁ nē bāyalāpaṇuṁ hīkamatamāṁ

null

તન તાપ જીનકું નહીં, ન માયા મોહ સંતાપ;

tana tāpa jīnakuṁ nahīṁ, na māyā mōha saṁtāpa;

A true devotee of God is free from physical desires, worldly attachments, and emotional extremes, becoming one with the divine.

તનદોરસ્તી હજાર નીઆમત.

tanadōrastī hajāra nīāmata.

Good health is the greatest asset.

તનદોરસ્તી તાજ મનદોરસ્તી—એ બંને હોય તોજ ૯ કામો થાય

tanadōrastī tāja manadōrastī—ē baṁnē hōya tōja 9 kāmō thāya

Success in life requires both physical and mental well-being.

તનખા હરામ બચકા હલાલ.

tanakhā harāma bacakā halāla.

It is hypocritical to avoid a direct bribe while still consuming the benefits derived from it.

તનખા હોય તો તોડીએ, પ્રીત ન તોડી જાય; કાગજ હોય તો બાંચ લેઊ, કર્મ ન બાંચ્યા જાય.

tanakhā hōya tō tōḍīē, prīta na tōḍī jāya; kāgaja hōya tō bāṁca lēū, karma na bāṁcyā jāya.

Unlike physical objects that can be broken or written words that can be read, love is unbreakable and one's destiny remains unreadable.

તનકી જાણે મનકી જાણે, જાણે ચીતકી ચોરી;

tanakī jāṇē manakī jāṇē, jāṇē cītakī cōrī;

God is omniscient and knows every secret thought and hidden desire of a human being.

તનકું જોગી સબ કરે, મનકા કરે ન કોય;

tanakuṁ jōgī saba karē, manakā karē na kōya;

It is easy to adopt the outward appearance of a monk, but extremely difficult to discipline the mind.

તાનસેનકે તાનમેં, સબ તાન ગુલતાન;

tānasēnakē tānamēṁ, saba tāna gulatāna;

True mastery and genius completely overshadow all ordinary efforts.

તાણી પાડી દોષ દેખાડી, કહું છું દહાડી દહાડી.

tāṇī pāḍī dōṣa dēkhāḍī, kahuṁ chuṁ dahāḍī dahāḍī.

I have clearly pointed out the problem repeatedly.

તાપ આગળ ઘી તગાય.

tāpa āgaḷa ghī tagāya.

Even the toughest people yield when faced with pressure or temptation.

તાપદાન જેવાં મુરદાં.

tāpadāna jēvāṁ muradāṁ.

Used to describe someone who is lifeless or lacks energy.

તપસી ગયા લપસી, ને જોગી થયા ભોગી.

tapasī gayā lapasī, nē jōgī thayā bhōgī.

Someone who claims to have renounced worldly desires has secretly returned to them.

તારા બાપનું કપાળ

tārā bāpanuṁ kapāḷa

A flat and rude dismissal of whatever was just claimed.

તારા દુશમન તારા પોતામાંજ છે.

tārā duśamana tārā pōtāmāṁja chē.

One's own flaws and bad habits are their greatest enemies.

તારા હરામીને વાર નહીં તો તારા ગરીબને ખાઉં.

tārā harāmīnē vāra nahīṁ tō tārā garībanē khāuṁ.

When one cannot harm the powerful or the guilty, they take their frustration out on the weak.

તારા જેવા તાંબિયાના તેર મળે છે

tārā jēvā tāṁbiyānā tēra maḷē chē

You are not as difficult to replace as you appear to think.

તારા જેવા તો એના ખીસામાં પડ્યા છે.

tārā jēvā tō ēnā khīsāmāṁ paḍyā chē.

You are insignificant compared to the people he deals with.

તારા વૈરી કાઈ નહીં, તારા વૈરી કયેલ;

tārā vairī kāī nahīṁ, tārā vairī kayēla;

Reminds that one's own bad actions, rather than external foes, are the true cause of one's suffering.

તારાજ કાદરા તારાજ દાર, હું નાચું તે કેવા વારૂ ? મન મહુડાં ને પાંચ મણ પાણી, હું નાચું તે એવું જાણી.

tārāja kādarā tārāja dāra, huṁ nācuṁ tē kēvā vārū ? mana mahuḍāṁ nē pāṁca maṇa pāṇī, huṁ nācuṁ tē ēvuṁ jāṇī.

This is a nonsensical or cryptic expression used to dismiss a request to perform or act.

તરાજવાની દાંડી જરાકમાં નમી પડે, તે જરાકમાં

tarājavānī dāṁḍī jarākamāṁ namī paḍē, tē jarākamāṁ

null

તરકડાથી તંત, કાઈ દી કરીએ નહીં;

tarakaḍāthī taṁta, kāī dī karīē nahīṁ;

Associating or quarreling with untrustworthy or aggressive people will only lead to one's ruin.

તરકડી રાંડ સતી થઈ.

tarakaḍī rāṁḍa satī thaī.

This is used sarcastically when someone suddenly pretends to be virtuous.

તરકડી સતી થઈ.

tarakaḍī satī thaī.

Said when someone performs an act of extreme devotion or virtue that is completely contrary to their known character or background.

તરખલાને તોલે (ચોખરા)

tarakhalānē tōlē (cōkharā)

Said of something or someone considered utterly worthless, insignificant, or of no consequence.

તરમાં તર ભણતર.

taramāṁ tara bhaṇatara.

Used to highlight that learning and knowledge are superior to all other forms of wealth.

તરનાર હુએ ને લખનાર ભુલે.

taranāra huē nē lakhanāra bhulē.

People often forget the efforts or contributions of others once they have achieved their own success.

તરણે તરણે સુધરી, આદરનેજ ધરાં;

taraṇē taraṇē sudharī, ādaranēja dharāṁ;

Success requires consistent effort and diligence.

તરણું હરામ, બચકા હલાલ.

taraṇuṁ harāma, bacakā halāla.

Said of hypocrites who make a great show of honesty over trivial matters while greedily taking large, illicit gains.

તરત દાન ને મહા પુણ્ય.

tarata dāna nē mahā puṇya.

Giving help promptly is the most virtuous act.

તરે તરણું ને તુંબડું, તરે ગાય ને વહાણ;

tarē taraṇuṁ nē tuṁbaḍuṁ, tarē gāya nē vahāṇa;

Different things float or survive according to their nature, just as the virtuous are saved while the wicked sink.

તારે વાસ્તે ભલું નહી હોય તે તું બીજાને વાસ્તે ના કરતા.

tārē vāstē bhaluṁ nahī hōya tē tuṁ bījānē vāstē nā karatā.

The Golden Rule: treat others as you would like to be treated.

તારી અક્કલ ક્યાં ઘાસ ચરવા ગઈ હતી?

tārī akkala kyāṁ ghāsa caravā gaī hatī?

Asked of somebody after the damage is done.

તારી નિશાળે કાઈ ભણ્યું નથી.

tārī niśāḷē kāī bhaṇyuṁ nathī.

Said to dismiss someone's attempts to teach, trick, or advise, implying their methods are completely ineffective.

તારી રીસ ને મારો સંતાપ.

tārī rīsa nē mārō saṁtāpa.

Said when one person's anger or resentment only brings grief and distress to those who care about them.

તારૂં લાકડું ગયું ને મારી મેહનત ગઈ, લને સંધરે-હાડકાંને છોડી દે.

tārūṁ lākaḍuṁ gayuṁ nē mārī mēhanata gaī, lanē saṁdharē-hāḍakāṁnē chōḍī dē.

When a project fails, both parties lose their investment and effort, so it is best to just walk away.

તારું મારું સહિયારું ને મારું મારા બાપનું

tāruṁ māruṁ sahiyāruṁ nē māruṁ mārā bāpanuṁ

Everything held in common except the part that happens to be his.

તસબી લઈને હાથ, ચેપટા ચોરે કરે;

tasabī laīnē hātha, cēpaṭā cōrē karē;

Hypocrites pretend to be religious while engaging in gossip and mischief.

તત જાતને ખાય.

tata jātanē khāya.

null

તાતે ધાએ મલમ પટો.

tātē dhāē malama paṭō.

Immediate action is required to treat a fresh problem.

તાતે તો કૌઆ ભલા, તન મન એકહી રંગ.

tātē tō kauā bhalā, tana mana ēkahī raṁga.

An honest, straightforward person of simple character is far better than a hypocrite who hides their true intentions.

તાતે યહાં વા પરલોકમેં, પ્રેમ બિના નહીં ઓર;

tātē yahāṁ vā paralōkamēṁ, prēma binā nahīṁ ōra;

Love is the ultimate truth and the only thing of lasting value both in this life and the afterlife.

તાથી ચતુરાઇ ઘટે, ઘટે રૂપ ગુણ જ્ઞાન, ચીંતા બડી ચંડાળણી, ચીંતા ચીતા સમાન.

tāthī caturāi ghaṭē, ghaṭē rūpa guṇa jñāna, cīṁtā baḍī caṁḍāḷaṇī, cīṁtā cītā samāna.

Anxiety cremates you while you are still alive.

તાતુર વીચારથી ઉંધ આવે નહી.

tātura vīcārathī uṁdha āvē nahī.

Turning it over at night does not settle it.

તવળીને દહાડો કહાડે તેનું મોનજ નહીં, ને તનદોરસ્ વાળા તુરત મરે.

tavaḷīnē dahāḍō kahāḍē tēnuṁ mōnaja nahīṁ, nē tanadōras vāḷā turata marē.

Life is often unfair, as those who live dishonestly seem to thrive while the healthy and good suffer.

તાવને તેડું નહીં. તાવને કાણુ સાંઈ લે?

tāvanē tēḍuṁ nahīṁ. tāvanē kāṇu sāṁī lē?

Misfortunes, illnesses, and troubles always arrive without warning or invitation.

તવંગર દેખાવા કરતાં તવંગર થવાની કોશેશ કર.

tavaṁgara dēkhāvā karatāṁ tavaṁgara thavānī kōśēśa kara.

Focus on substance rather than appearance.

તવંગરી પૈસાથી નહીં, દીલ ગુરડાથી.

tavaṁgarī paisāthī nahīṁ, dīla guraḍāthī.

True richness is defined by one's character and courage, not just bank balance.

તે તેના ધનથી મોટા, તો આપણે આપણા મનથી મોટા.

tē tēnā dhanathī mōṭā, tō āpaṇē āpaṇā manathī mōṭā.

Wealth alone does not confer true superiority when one maintains self-respect and nobility of heart.

તેજનું તુકારે મોત

tējanuṁ tukārē mōta

Being overly familiar or informal can lead to one's downfall.

તેજી ઉપર ચાબુક નહીં.

tējī upara cābuka nahīṁ.

A wise person understands a hint without needing a harsh reminder.

તેજીને ટકોરો, ગધેડાને ડફણાં

tējīnē ṭakōrō, gadhēḍānē ḍaphaṇāṁ

The quick one needs a hint; the other needs considerably more.

તેલ જુઓ તેલની ધાર જુઓ

tēla juō tēlanī dhāra juō

Wait and see how it runs before you say anything.

તેલ ને પાણી એક થાય નહીં.

tēla nē pāṇī ēka thāya nahīṁ.

Two people with fundamentally different natures cannot get along.

તેલ પાઈને એરંડિયું કાઢવું

tēla pāīnē ēraṁḍiyuṁ kāḍhavuṁ

Doing a person a small kindness with a considerably larger extraction in mind.

તેલનું ટીપું ને હીરની ગાંઠ.

tēlanuṁ ṭīpuṁ nē hīranī gāṁṭha.

Something that is tightly secured or firmly established.

તેલી તેલમાં લીન, તંબોલી પાનમાં પ્રવીણ.

tēlī tēlamāṁ līna, taṁbōlī pānamāṁ pravīṇa.

Every professional excels in and remains dedicated to their own trade.

તેં મોઢેથી ગાઈ મને ખુશી કીધા તા મેં મોઢેથી મોટું ઈનામ આપી તુને ખુશી કીધા, એમાં લેવું દેવું કંઈ નહી.

tēṁ mōḍhēthī gāī manē khuśī kīdhā tā mēṁ mōḍhēthī mōṭuṁ īnāma āpī tunē khuśī kīdhā, ēmāṁ lēvuṁ dēvuṁ kaṁī nahī.

A transaction based on empty promises or intangible exchanges.

તેનાજ ટાંટીઆ તેનાજ ગળામાં.

tēnāja ṭāṁṭīā tēnāja gaḷāmāṁ.

One's own actions or words eventually become the cause of one's own downfall.

તેને ને મને એવો મેર, જે જોતાં સાથેજ આવે ફેર

tēnē nē manē ēvō mēra, jē jōtāṁ sāthēja āvē phēra

Two people are so incompatible that their interaction immediately causes conflict.

તેરા કુતા મેરી કુહાડી લાયા

tērā kutā mērī kuhāḍī lāyā

This is used to describe a situation where someone else's pet or property causes an unexpected event or gain.

તેરા તેલ ગયા મેરા એલ ગયા.

tērā tēla gayā mērā ēla gayā.

When the relationship or the reason for the interaction ends, the cooperation stops.

તેરા તેલ ગયા મેરા ખેલ ગયા.

tērā tēla gayā mērā khēla gayā.

Cooperation or service ceases the moment the underlying compensation or support ends.

તેરા તેલ ગયા ને મેરા ખેલ ગયા.

tērā tēla gayā nē mērā khēla gayā.

A mutual loss where one person's failure ruins the plans of the other.

તેરીબી ચુપ ને મેરીબી ચુપ.

tērībī cupa nē mērībī cupa.

Both parties have agreed to keep a secret or avoid a confrontation.

તેથી વખત જેનું કીમતી નથી, માટે તેને સંભાળી ઉપયોગ કરવા.

tēthī vakhata jēnuṁ kīmatī nathī, māṭē tēnē saṁbhāḷī upayōga karavā.

The compiler's own conclusion, printed as the line following.

તીરથ નાહે એક ફલ, સંત મીલે ફલ ચાર;

tīratha nāhē ēka phala, saṁta mīlē phala cāra;

Visiting holy places brings limited spiritual benefit, but associating with wise and holy people brings immense blessings.

તીરથે જઈએ તો મૂંડાવું તો પડે જ

tīrathē jaīē tō mūṁḍāvuṁ tō paḍē ja

Take on the thing and you take on what goes with it.

તીરથે જાય તો મુડાય ને ખરચાય.

tīrathē jāya tō muḍāya nē kharacāya.

Going on a pilgrimage is a costly affair that requires sacrifice.

તીર્થે સૌ મુંડાય.

tīrthē sau muṁḍāya.

Everyone is forced to submit to the same rules or consequences when faced with a powerful authority.

તીસમારખાં

tīsamārakhāṁ

Said of somebody whose account of his own exploits nobody quite believes.

તો કહે, નહી વેપાર ધંધા કરે તેથી, ભીખ માંગી ખાય રોટલા, ને રાત પડે સુવે ઓટલા.

tō kahē, nahī vēpāra dhaṁdhā karē tēthī, bhīkha māṁgī khāya rōṭalā, nē rāta paḍē suvē ōṭalā.

The carefree are happy because they have no worldly ambitions or responsibilities, living a simple life of begging and sleeping outdoors.

તોબા પોકારવી

tōbā pōkāravī

To have had thoroughly enough of it.

તોખમરા તાસીર.

tōkhamarā tāsīra.

One's character is determined by their upbringing or lineage.

તોળી તોળીને બોલવું

tōḷī tōḷīnē bōlavuṁ

Speaking with great care because of who is listening.

ત્રાગે ત્રેવડ રહે નહીં.

trāgē trēvaḍa rahē nahīṁ.

Resorting to extreme, dramatic, or self-destructive measures leaves no room for careful planning or financial stability.

ત્રાગું કરવું

trāguṁ karavuṁ

To force somebody's hand by threatening harm to yourself.

ત્રણ બોલાવ્યા તો તેર આવ્યા, બાહેરવાલા ખાઈ ગયા, એ અહીંની રીત, ને ધરવાળા ભુખ્યાં રહી ગાય ગીત.

traṇa bōlāvyā tō tēra āvyā, bāhēravālā khāī gayā, ē ahīṁnī rīta, nē dharavāḷā bhukhyāṁ rahī gāya gīta.

It is a critique of hospitality where guests take advantage and the hosts suffer.

ત્રણ સાથે જાય તો થાય ત્રેખડ ને માથે પડે ભેખડ

traṇa sāthē jāya tō thāya trēkhaḍa nē māthē paḍē bhēkhaḍa

Three of them setting out together is one too many.

ત્રાંસી આંખે બે ચંદ્ર દેખાય.

trāṁsī āṁkhē bē caṁdra dēkhāya.

A biased, flawed, or crooked perspective causes a person to see things double or completely misinterpret reality.

ત્રશે નર તો વસાવશે ઘર.

traśē nara tō vasāvaśē ghara.

Cooperation among a few people can build a stable life.

ત્રેવડ એટલે ત્રીજો ભાઈ

trēvaḍa ēṭalē trījō bhāī

Careful management counts as another earner in the house.

ત્રીજો મૂર્ખ તે વ્હેન ઘેર ભાઈ, ચોથા મૂર્ખ તે ઘરજમાઈ.

trījō mūrkha tē vhēna ghēra bhāī, cōthā mūrkha tē gharajamāī.

Living off the hospitality of one's sister or wife's family is a highly undignified and foolish position.

તુજે પરાઈ ક્યા પડી, તું આપકી નિવડ;

tujē parāī kyā paḍī, tuṁ āpakī nivaḍa;

One should mind their own business and resolve their own problems instead of interfering in the affairs of others.

તુલસી આ સંસારમેં, પંચ રત્ન હે સાર;

tulasī ā saṁsāramēṁ, paṁca ratna hē sāra;

Devotion to God, the company of saints, compassion, charity, and benevolence are the most valuable virtues in human life.

તુલસી બાંહે સપુતકી, સપનેમેં આ જાય;

tulasī bāṁhē saputakī, sapanēmēṁ ā jāya;

A dutiful and noble child provides comfort and support to their parents under any circumstances, even in spirit.

તુલસી ધીરજ જો ધરે, કુંજર મણભર ખાય;

tulasī dhīraja jō dharē, kuṁjara maṇabhara khāya;

Patience and trust in God bring abundant sustenance, whereas restlessness and desperation lead to a miserable, dog-like existence.

તુલસી ધીરજ મન ધરે, હાથી મણભર ખાય;

tulasī dhīraja mana dharē, hāthī maṇabhara khāya;

God provides sustenance for everyone, even those with the largest appetites, so one should not worry about basic survival.

તુલસી જગમેં આયકે, કર લીજે દો કામ;

tulasī jagamēṁ āyakē, kara lījē dō kāma;

The two essential duties of human life are charity to the needy and devotion to God.

તુલસી જગમેં આયકે, સીખ ઉસીકી લે;

tulasī jagamēṁ āyakē, sīkha usīkī lē;

Advises learning from the sugarcane, which returns sweetness even to those who crush or harm it.

તુલસી જાકે મુખમેં, ભુલે નિકસે રામ;

tulasī jākē mukhamēṁ, bhulē nikasē rāma;

One should deeply revere and serve anyone who utters the name of God, even unintentionally.

તુલસી કહે છે સુમ ધન, નવ ખરચે નવ ખાય;

tulasī kahē chē suma dhana, nava kharacē nava khāya;

A miser's hoarded wealth is useless to him, as he never enjoys it and eventually loses it to others.

તુલસી કશું ન જઇએ, અપને બાપકે ગામ;

tulasī kaśuṁ na jaiē, apanē bāpakē gāma;

Visiting one's native place or relatives too often leads to a loss of respect and dignity.

તુલસી નીજ કીર્તિ ચહે, પરકી કીર્તિ ધોય;

tulasī nīja kīrti cahē, parakī kīrti dhōya;

Those who try to build their own reputation by slandering others only end up bringing disgrace upon themselves.

તુલસી પંછીનકે પીએ, ઘટે ન સરિતા નીર; ધર્મ કરે ધન ના ઘટે, સહાય કરે રઘુવીર.

tulasī paṁchīnakē pīē, ghaṭē na saritā nīra; dharma karē dhana nā ghaṭē, sahāya karē raghuvīra.

Assures that giving to charity will never deplete one's wealth, as divine grace will always replenish it.

તુલસી પરધર જાયકે, દુઃખ ન કહીએ રાય;

tulasī paradhara jāyakē, duḥkha na kahīē rāya;

One should not share their troubles with strangers or outsiders, as it only lowers one's dignity without offering any help.

તુલસી રઘુબીર અંક બિન, સાધન તો સબ શૂન્ય;

tulasī raghubīra aṁka bina, sādhana tō saba śūnya;

All religious rituals and efforts are worthless unless they are backed by genuine devotion to God, which gives them value.

તુલસી સબ જગ જુઠ હય, સચ સાહેબકા નામ;

tulasī saba jaga juṭha haya, saca sāhēbakā nāma;

All worldly things are illusory and temporary, and only the divine is eternal and real.

તુલસી સીતારામકું, રીઝ ભજે કે ખીજ;

tulasī sītārāmakuṁ, rījha bhajē kē khīja;

Any form of remembrance of God, whether done willingly or unwillingly, bears spiritual fruit just as seeds sown upside down still grow.

તુલસી સોહી ચતુરતા, રામ ચરણ લે લીન;

tulasī sōhī caturatā, rāma caraṇa lē līna;

True wisdom lies in devotion to God, whereas worldly cleverness is superficial and deceptive.

તુલસી તલપત કાયકુ, રજક મોત સબ સાથ;

tulasī talapata kāyaku, rajaka mōta saba sātha;

One should not worry about survival or mortality, as both are predetermined by God.

તુલસી વહાં ન જઇએ, જ્યાં ન કહે કે આવ; ઘાસ ખરાબર જાણીએ, ક્યા રાજા ક્યા રાવ.

tulasī vahāṁ na jaiē, jyāṁ na kahē kē āva; ghāsa kharābara jāṇīē, kyā rājā kyā rāva.

One should never visit a place where one is not welcome or respected, regardless of the host's status.

તુલસી વિલંબ ન કીજીએ, લે તું હરિકા નામ;

tulasī vilaṁba na kījīē, lē tuṁ harikā nāma;

One should not postpone devotion, as God will surely reward sincere spiritual effort just as a master pays his laborer.

તુલસી યહિ તિન લોકમેં, કા જાને તન પીર;

tulasī yahi tina lōkamēṁ, kā jānē tana pīra;

Only one's own heart or God can truly understand one's inner suffering.

તુમ તુમેરી સંભાળીઓ મેં મેરી ફોડતા હું.

tuma tumērī saṁbhāḷīō mēṁ mērī phōḍatā huṁ.

Mind your own business and I will mind mine.

તુંબડીમાં કાંકરા

tuṁbaḍīmāṁ kāṁkarā

All the rattle of something full and none of the contents.

તુંબડુ તરે ને તારે.

tuṁbaḍu tarē nē tārē.

Said of a wise, virtuous, or capable person who successfully navigates life's troubles and helps others do the same.

તુંબડું તરે ને તારે.

tuṁbaḍuṁ tarē nē tārē.

A virtuous or strong person not only saves themselves but also uplifts and rescues others.

તું દરિયા હમ ચીરીઆં, ચાંચ ભર જો પીવે;

tuṁ dariyā hama cīrīāṁ, cāṁca bhara jō pīvē;

God's abundance is infinite, and a devotee's small needs do not diminish His vastness in the slightest.

તું જાણે હર દૂર હય, પણ હર હય હીરદામાંહી;

tuṁ jāṇē hara dūra haya, paṇa hara haya hīradāmāṁhī;

God is always close to us, but our own inner deceit and ignorance prevent us from realizing His presence.

તું કાણુ ને હું કાણુ એ એકલપેટાનું કામ.

tuṁ kāṇu nē huṁ kāṇu ē ēkalapēṭānuṁ kāma.

Only a selfish person keeps strict accounts of who owes what to whom.

તું મુવાને તે કોણ ને હું મુવાને તે કોણ ?

tuṁ muvānē tē kōṇa nē huṁ muvānē tē kōṇa ?

We are both strangers to this situation, so why should we care?

તુને દુઃખ ઉપજે ત્યારે તારા કરતાં કોઇ વધારે દુઃખીને જોઇ સંતોષ પકડજે.

tunē duḥkha upajē tyārē tārā karatāṁ kōi vadhārē duḥkhīnē jōi saṁtōṣa pakaḍajē.

Perspective on others' suffering can help alleviate one's own.

તુને દુશમનો ઉભા કરવા હોય તો પ્રખ્યાત થા.

tunē duśamanō ubhā karavā hōya tō prakhyāta thā.

Success and fame inevitably attract jealousy and enemies.

તુને સાલે બેટડા, મને સાલે ધા.

tunē sālē bēṭaḍā, manē sālē dhā.

Said to show that each person is preoccupied with and tormented by their own unique troubles and pain.

તુને શુધ નહી ને મને શુધ નહી.

tunē śudha nahī nē manē śudha nahī.

Both parties are equally ignorant or confused about the situation.

તુંજ પોતાને પીછાન.

tuṁja pōtānē pīchāna.

Self-awareness is the most important form of knowledge.

તુરને ચીંતા ઘણી, મુરખને નહી લાજ, સર અવસર જાણે નહી, પેટ ભરવાસે કાજ.

turanē cīṁtā ghaṇī, murakhanē nahī lāja, sara avasara jāṇē nahī, pēṭa bharavāsē kāja.

Sense costs you peace of mind; stupidity is spared it.

તુરત દાન મહા પુણ્ય.

turata dāna mahā puṇya.

Good deeds should be performed without delay.

તુટયા ફુટયા સાંઘે, બે બાઇડીએ વર હાથે રાંધે.

tuṭayā phuṭayā sāṁghē, bē bāiḍīē vara hāthē rāṁdhē.

Having double the resources or assistance still yields no help when no one takes responsibility.

તુટયા ફુટયા સાંઘે, એ બાઈડીએ વર હાથે રાંધે.

tuṭayā phuṭayā sāṁghē, ē bāīḍīē vara hāthē rāṁdhē.

Said of a wife who neglects her core household duties and her husband while wasting time on trivial or external matters.

ત ૨ ખ લા ને તો લે (ચોખરા)

ta 2 kha lā nē tō lē (cōkharā)

તાકા જીવન સફલ હે, કહત “અકબર”શાહી.

tākā jīvana saphala hē, kahata “akabara”śāhī.

તાકાતનો પરચો છે.

tākātanō paracō chē.

તાલ તો ભોપાલ તાલ

tāla tō bhōpāla tāla

તાલ તો ભોપાલ તાલ ઓર સબ તલૈયાં

tāla tō bhōpāla tāla ōra saba talaiyāṁ

તમાકુનું પાનકું માગું તો આપે નહીં, જુડા ને જુડા ચેં તો પંદર દહાડા ચાલે.

tamākunuṁ pānakuṁ māguṁ tō āpē nahīṁ, juḍā nē juḍā cēṁ tō paṁdara dahāḍā cālē.

તમારામાં ખાય તે ઢેડા

tamārāmāṁ khāya tē ḍhēḍā

તમારે વીરે સાળ નથી વાળી, ઘઉંમાં ગેરુ આવ્યા રાજ, નણુંદ પરોણુલાં રે.

tamārē vīrē sāḷa nathī vāḷī, ghauṁmāṁ gēru āvyā rāja, naṇuṁda parōṇulāṁ rē.

‘ તમે તો એની પાઘડી લઈ લીધી.’

‘ tamē tō ēnī pāghaḍī laī līdhī.’

તન ભર સુના પહેરતી, ગલે મોતીકા હાર;

tana bhara sunā pahēratī, galē mōtīkā hāra;

'તન દે મન લે' શ્રમ કરશે તો મન ચઢશે.

'tana dē mana lē' śrama karaśē tō mana caḍhaśē.

તન તાપ છનકું નહીં, ન માયા મોહ સંતાપ; હરણ શૌક આશા નહીં, સો હરિજન હર આપ.

tana tāpa chanakuṁ nahīṁ, na māyā mōha saṁtāpa; haraṇa śauka āśā nahīṁ, sō harijana hara āpa.

તનકર મનકર બચકર, કાહુકુ દુઃખવત નાંહી;

tanakara manakara bacakara, kāhuku duḥkhavata nāṁhī;

તનકર મનકર બચનકર, દેત ન કોકું દુઃખ;

tanakara manakara bacanakara, dēta na kōkuṁ duḥkha;

તનકર મનકર બચનકર, હેત ન કોકું દુઃખ;

tanakara manakara bacanakara, hēta na kōkuṁ duḥkha;

તનકર મનકર ખચકર, કાહુકે દુઃખવત નાંહી;

tanakara manakara khacakara, kāhukē duḥkhavata nāṁhī;

તનખા હૌય તો તેડીએ, પ્રીત ન તોડી જાય;

tanakhā hauya tō tēḍīē, prīta na tōḍī jāya;

તનકી બણે મનકી બણે, બણે ચીતકી ચોરી;

tanakī baṇē manakī baṇē, baṇē cītakī cōrī;

તનકું જોગી સબ કરે, મનકા કરે ન કોય; મનકું જોગી જો કરે, સો ગુરૂ બાલક હોપ.

tanakuṁ jōgī saba karē, manakā karē na kōya; manakuṁ jōgī jō karē, sō gurū bālaka hōpa.

તનની તૃષ્ણા સહેજ છે, સવા શેર કે શેર;

tananī tr̥ṣṇā sahēja chē, savā śēra kē śēra;

તને વદતી બાવન વીર, નોંધણ નવ સોરઠના ધણી;

tanē vadatī bāvana vīra, nōṁdhaṇa nava sōraṭhanā dhaṇī;

તંક જાણવા વગર હસવું ન આવે.

taṁka jāṇavā vagara hasavuṁ na āvē.

તણુખા તોએ આગના, ભાંગી તોએ ભરૂચ.

taṇukhā tōē āganā, bhāṁgī tōē bharūca.

તરણે તરણે મુધરી, આદરજેન ધરાં;

taraṇē taraṇē mudharī, ādarajēna dharāṁ;

તરસી માનાસાહ, તેને પાવા નીકળ્યા;

tarasī mānāsāha, tēnē pāvā nīkaḷyā;

તરસી માનાસાઇ, તેને પાવા નીકળ્યો;

tarasī mānāsāi, tēnē pāvā nīkaḷyō;

તરે તરણ ને તુંબડું, તરે ગાય ને વહાણ; તરે ભાગ્યશાળીનું પુણ્ય, ન તરે પાપી ને પહાણ.

tarē taraṇa nē tuṁbaḍuṁ, tarē gāya nē vahāṇa; tarē bhāgyaśāḷīnuṁ puṇya, na tarē pāpī nē pahāṇa.

તારે વૈરી કાઈ નહીં, તારે વૈરી ફયેલ;

tārē vairī kāī nahīṁ, tārē vairī phayēla;

તારો નાચ બતાવની ?

tārō nāca batāvanī ?

તસંમી લઇને હાથ, ઘેવટા ચોરે કરે;

tasaṁmī lainē hātha, ghēvaṭā cōrē karē;

તાતે યહાં વા પરલોકમેં, પ્રેમ બિના નહીં ઓાર;

tātē yahāṁ vā paralōkamēṁ, prēma binā nahīṁ ōāra;

તાવ, તામસ ને તલાટી, એ ત્રણ ગયાં લલાં.

tāva, tāmasa nē talāṭī, ē traṇa gayāṁ lalāṁ.

તે હારે કેમ? છ મહિનાની મુદત પૂરી થઈ એટલે અમીરે વાણિયાને પકડ્યો— બોલ બનિયા, તેરી મૂછ નીચી કે ઊંચી! ઊંચી બોલેગા તો લડના પડેગા...’ વાણિયા ગાંડો-ઘેલો થઈ ગયો. બોલ્યા— ‘મિયાં સાહેબ! તમે આ શું બોલ્યા? અમે તો વાણિયા; લડતાં અમને ન આવડે. હ્યો,’ અમીર આ મૂછ એકંક વાર નહિ પણ સાડી સાત વાર નીચી...નીચી...’ કહીને વાણિયાએ પોતાની મૂછને નીચે વાળી દીધી.

tē hārē kēma? cha mahinānī mudata pūrī thaī ēṭalē amīrē vāṇiyānē pakaḍyō— bōla baniyā, tērī mūcha nīcī kē ūṁcī! ūṁcī bōlēgā tō laḍanā paḍēgā...’ vāṇiyā gāṁḍō-ghēlō thaī gayō. bōlyā— ‘miyāṁ sāhēba! tamē ā śuṁ bōlyā? amē tō vāṇiyā; laḍatāṁ amanē na āvaḍē. hyō,’ amīra ā mūcha ēkaṁka vāra nahi paṇa sāḍī sāta vāra nīcī...nīcī...’ kahīnē vāṇiyāē pōtānī mūchanē nīcē vāḷī dīdhī.

તે પરને હાથ જાય, સાચું સોરઠીઓ ભણે.

tē paranē hātha jāya, sācuṁ sōraṭhīō bhaṇē.

તેછ ચમકે ચાણુકૈં, ટુંકારે રાજપુત;

tēcha camakē cāṇukaiṁ, ṭuṁkārē rājaputa;

તેહી મુહે પનહી (ખાસડાંનો માર)

tēhī muhē panahī (khāsaḍāṁnō māra)

તેજી ચમકે ચાબુકે, હુંકારે રાજપુત;

tējī camakē cābukē, huṁkārē rājaputa;

તેમણે એના જવાના માર્ગ પર સોનામહોરોથી

tēmaṇē ēnā javānā mārga para sōnāmahōrōthī

તેં તો રંગ રાખ્યો છે !

tēṁ tō raṁga rākhyō chē !

તેને તેમાં રસ પડે, જેને જેપર ભાવ;

tēnē tēmāṁ rasa paḍē, jēnē jēpara bhāva;

તેને વાહાલે સહાય, સાચું સોરઠીઓ ભણે.

tēnē vāhālē sahāya, sācuṁ sōraṭhīō bhaṇē.

તેને વિચાર આવ્યો કે, આંધળાએ કેવી રીતે

tēnē vicāra āvyō kē, āṁdhaḷāē kēvī rītē

તેનું ખાનદાન નામીચું ગણાય, પણ નામીયાં નદાનમાં નાલાએક પૂરજ દ્વેથી તેની ફીરતી દુખે.

tēnuṁ khānadāna nāmīcuṁ gaṇāya, paṇa nāmīyāṁ nadānamāṁ nālāēka pūraja dvēthī tēnī phīratī dukhē.

તીખા તુરી ન પલાણીઆ, અવસર ખગ ન લગ;

tīkhā turī na palāṇīā, avasara khaga na laga;

તીર્થ ગયે નીચ જન, ચિત્ત ચંચલ મન ઘેર;

tīrtha gayē nīca jana, citta caṁcala mana ghēra;