બધી કહેવતોAll of them, by first letter.

ભા, અપશુકન બોલશો નહીં, તો કહે માણેકથંભ આંહીજ ગળાશે.

bhā, apaśukana bōlaśō nahīṁ, tō kahē māṇēkathaṁbha āṁhīja gaḷāśē.

Said of a stubborn person who persists in pessimistic talk or actions despite warnings.

ભ કરે આલ તો ખાસડાં ખાય શીર કપાલ.

bha karē āla tō khāsaḍāṁ khāya śīra kapāla.

Wrongdoing leads to public humiliation and punishment.

ભાભી હસવું ભુંડું.

bhābhī hasavuṁ bhuṁḍuṁ.

Mockery or teasing from close female relatives can be highly hurtful and cause family discord.

ભાભો હશે તેવા ગવાશે.

bhābhō haśē tēvā gavāśē.

One's public reputation directly reflects one's true conduct.

ભાભોજી ભારમાં, તો વહુ લાજમાં.

bhābhōjī bhāramāṁ, tō vahu lājamāṁ.

The behavior and reputation of the head of the household dictate the conduct of the rest of the family.

ભભૂતને ભરોસે ન રહેવું, ઉદ્યોગ પણ કરવો.

bhabhūtanē bharōsē na rahēvuṁ, udyōga paṇa karavō.

One should not depend solely on luck, blessings, or miracles, but must put in actual effort.

ભાડાની વેલ, ને ઉલાણી મેલ.

bhāḍānī vēla, nē ulāṇī mēla.

People treat rented or borrowed property with utter carelessness and abuse it.

ભાડાની વેલ, ને ઉનાળી મેલ.

bhāḍānī vēla, nē unāḷī mēla.

Temporary expedients disappear quickly and cannot be counted on long term.

ભાડાંની વેહેલ ને ઉરાડી મેલ.

bhāḍāṁnī vēhēla nē urāḍī mēla.

It is used to describe someone who is careless with things that do not belong to them.

ભડનો દીકરો

bhaḍanō dīkarō

Said of somebody who does not flinch when it comes to it.

ભાદરવાની ભેંસ ને કલાડાની મેસ.

bhādaravānī bhēṁsa nē kalāḍānī mēsa.

A person with a flawed character or ruined reputation can never be trusted to perform well.

ભડીઆરે ભુખે મરે.

bhaḍīārē bhukhē marē.

It is used for someone who is surrounded by resources but cannot access them.

ભાગલીનકું ના મીલે, બડી વસ્તુકા ભોગ;

bhāgalīnakuṁ nā mīlē, baḍī vastukā bhōga;

Those destined for ill luck cannot enjoy good fortune even when it is right in front of them.

ભાગતા ભૂતની ચોટલી ભલી

bhāgatā bhūtanī cōṭalī bhalī

Take whatever you can get out of a bad debt.

ભગત એટલે ખોટા રૂપીઆ.

bhagata ēṭalē khōṭā rūpīā.

Ostentatiously religious people are often hypocritical and untrustworthy.

ભાગે મત તું કંથડા, તું ભાગ્યે મુજ ખોડ; મેરી સંગરી સહેલીઆં, તાલી દે મુખ મોડ.

bhāgē mata tuṁ kaṁthaḍā, tuṁ bhāgyē muja khōḍa; mērī saṁgarī sahēlīāṁ, tālī dē mukha mōḍa.

A wife urges her husband to fight bravely in battle, as his cowardice would bring social humiliation upon her.

ભાગી હાંલ્લી ચુલે ચડે નહીં.

bhāgī hāṁllī culē caḍē nahīṁ.

Damaged relationships or ruined reputations can no longer be used for any practical purpose.

ભાગીઆની ભેંસ ભૂણે મરે.

bhāgīānī bhēṁsa bhūṇē marē.

Shared property or joint ventures often fail because no single partner takes full responsibility.

ભાગ્ય ઉપર ભાવ મુરખ રાખે, ઉદ્યોગ એજ ભાગ્ય.

bhāgya upara bhāva murakha rākhē, udyōga ēja bhāgya.

Hard work is the true creator of one's fortune.

ભાગ્યશાળીને ભુત રળે.

bhāgyaśāḷīnē bhuta raḷē.

When luck is running, things arrange themselves without him lifting a finger.

ભાગ્યશાળીને ભૂત રળે

bhāgyaśāḷīnē bhūta raḷē

When luck is running, things arrange themselves without him lifting a finger.

ભાગ્યશાળીને ભૂત રળે, ને અકર્મીની બાયડી મરે.

bhāgyaśāḷīnē bhūta raḷē, nē akarmīnī bāyaḍī marē.

Everything turns out profitable for a lucky person, while a luckless person suffers constant losses.

ભાગ્યે ધા ચેરાસી જોજન જાય.

bhāgyē dhā cērāsī jōjana jāya.

Fleeing or desperate people will run incredibly far to escape danger.

ભાગ્યું ગાડે ઘલાય.

bhāgyuṁ gāḍē ghalāya.

Damaged or useless items are often discarded or put aside rather than kept.

ભાઈ જોડે જવાનું, પણ ભાભીને હાથે જમવાનું.

bhāī jōḍē javānuṁ, paṇa bhābhīnē hāthē jamavānuṁ.

Even if you rely on a male relative, you must ultimately please the woman who manages the household to get fed.

ભાઈના મેસાળાં તેવાં બેનના ગીત

bhāīnā mēsāḷāṁ tēvāṁ bēnanā gīta

It is used to say that the response one gets is proportional to the effort or gift one provides.

ભાઈઓની ભલાઈ, મરે તો મેલાય નહીં;

bhāīōnī bhalāī, marē tō mēlāya nahīṁ;

Expresses that fraternal bonds and obligations endure throughout one's entire lifetime.

ભૈયનકે તા ભૈયાણ, ફોજનકે સરદાર;

bhaiyanakē tā bhaiyāṇa, phōjanakē saradāra;

Said of a pretender who demands high position and pay while avoiding actual work or combat.

ભાજે નહી તેટલાં ખાખરાં કરે.

bhājē nahī tēṭalāṁ khākharāṁ karē.

It is used to describe someone who is destructive or obsessed with breaking things.

ભાજીમૂળા કાંઈ શાકમાં લેખું ?

bhājīmūḷā kāṁī śākamāṁ lēkhuṁ ?

Some things are too insignificant to be considered important.

ભક્તાણીની ભાળ, ભગતને ભૂલી ગયા;

bhaktāṇīnī bhāḷa, bhagatanē bhūlī gayā;

Said of hypocritical religious people who are distracted by worldly or sensual desires instead of true devotion.

ભક્તિ બીજ પલટે નહીં, જો જુગ જાય અનંત;

bhakti bīja palaṭē nahīṁ, jō juga jāya anaṁta;

Sincere devotion cultivated in one life is never lost and carries over across births.

ભલા ભલા થઈ ગયા ને થશે. ભુંડા ખુરાઈ કરે તે અજબ નહી, પણ ભલે ખુરાઈ કરે તે અજબ.

bhalā bhalā thaī gayā nē thaśē. bhuṁḍā khurāī karē tē ajaba nahī, paṇa bhalē khurāī karē tē ajaba.

It is used to express shock when a virtuous person acts uncharacteristically.

ભલા ભલી પૃથ્વીમાં છે.

bhalā bhalī pr̥thvīmāṁ chē.

It is used to suggest that goodness is found within the world.

ભલા કામમાં ધીલ કેવી ?

bhalā kāmamāṁ dhīla kēvī ?

One should not hesitate to do the right thing.

ભલા કામે કરવાનું નહી બને તે ખુરાં કામોથી દુર રહેવું.

bhalā kāmē karavānuṁ nahī banē tē khurāṁ kāmōthī dura rahēvuṁ.

It is used to advise that if one cannot be virtuous, one should at least avoid being harmful.

ભલા કર ભલા હોગા, સોદા કર નફા હોગા.

bhalā kara bhalā hōgā, sōdā kara naphā hōgā.

Actions have corresponding results; kindness brings kindness, and work brings profit.

ભાલા મારા રણી આવ્યા, ને સોના સાઠ કરી આવ્યા.

bhālā mārā raṇī āvyā, nē sōnā sāṭha karī āvyā.

A damaged or ruined item can never regain its pristine quality or value.

ભલભલા ચાલ્યા ગયા, આપણ જઈશું કાલ.

bhalabhalā cālyā gayā, āpaṇa jaīśuṁ kāla.

Death is the ultimate equalizer that awaits everyone.

ભલભલાને ભૂ પાઈ દેવું

bhalabhalānē bhū pāī dēvuṁ

To get the better of people nobody expected you to.

ભલાઈમાં ભલો મીઠું બોલે તે વહાલો.

bhalāīmāṁ bhalō mīṭhuṁ bōlē tē vahālō.

Gentle and sweet speech is the most effective way to win people's affection.

ભલાઈનો બદલો અંતેભી મળે.

bhalāīnō badalō aṁtēbhī maḷē.

Good deeds will eventually be rewarded.

ભાલાજીની જનમાં, ને ખાવુંપીવું કાનમાં.

bhālājīnī janamāṁ, nē khāvuṁpīvuṁ kānamāṁ.

Describes a situation where people are present for a social event but are not actually participating or contributing.

ભલામાં ભલી પૃથ્વી છે કે ચાલવા દે છે.

bhalāmāṁ bhalī pr̥thvī chē kē cālavā dē chē.

Expresses humble gratitude for mere survival despite life's hardships.

ભલાં કામે કરનારાઓને શાબાશી.

bhalāṁ kāmē karanārāōnē śābāśī.

It is used to express appreciation for those who perform virtuous acts.

ભલાં કામો કરવા તે ખોદાની બંદગી કરવા બરાબર છે.

bhalāṁ kāmō karavā tē khōdānī baṁdagī karavā barābara chē.

It is used to equate service to humanity with religious devotion.

ભલાં વાણીઆના પયુસણ, ગયાં વરસ વાળ્યાં.

bhalāṁ vāṇīānā payusaṇa, gayāṁ varasa vāḷyāṁ.

Debts and accounts should be settled before the religious festival.

ભલાં વાણીઆના પયુસણ, કે ગયાં વરસ વાળ્યાં.

bhalāṁ vāṇīānā payusaṇa, kē gayāṁ varasa vāḷyāṁ.

Said when a sudden turn of good fortune or timely effort compensates for past financial losses.

ભલાના હાથ તંગીમાં ના હોતા.

bhalānā hātha taṁgīmāṁ nā hōtā.

Good people are always provided for.

ભલાની દુનીઆ નથી. ભુડાની ગમે તેવી પ્રીત કરો પણ અંતે તેમાં નીષ્ફલતાજ મળે.

bhalānī dunīā nathī. bhuḍānī gamē tēvī prīta karō paṇa aṁtē tēmāṁ nīṣphalatāja maḷē.

Being kind to wicked people is often a waste of effort.

ભલાની દુનિયાં નથી.

bhalānī duniyāṁ nathī.

Kind and honest people are often taken advantage of by the world.

ભલાંઓ અને ભલાં કામો કરનારાઓ પોતાની હયાતીતીમાં તંગીઓ ભાગવી જાય પણ પાછળથી તેઓની કીરતી હંમેશ ગવાય.

bhalāṁō anē bhalāṁ kāmō karanārāō pōtānī hayātītīmāṁ taṁgīō bhāgavī jāya paṇa pāchaḷathī tēōnī kīratī haṁmēśa gavāya.

It is used to console those who suffer while doing the right thing.

ભલે ભુરે નીભે સબે, મહાન પુરુષકે સંગ;

bhalē bhurē nībhē sabē, mahāna puruṣakē saṁga;

Great people accommodate and support everyone, regardless of their virtues or flaws.

ભલે મુવા ભાભો, જે પામ્યા ગોદીના ગાભો.

bhalē muvā bhābhō, jē pāmyā gōdīnā gābhō.

Said when death arrives after a person has lived a comfortable, full life.

ભલે મુવા લાભા, જે પામ્યા ગાદીના ગાભા.

bhalē muvā lābhā, jē pāmyā gādīnā gābhā.

Said when someone's death or departure brings a welcome inheritance or relief to others.

ભલે નામ કે બુરે નામ.

bhalē nāma kē burē nāma.

Used to suggest that being talked about is better than being ignored.

ભલે નામ કે ખુરે નામ.

bhalē nāma kē khurē nāma.

It is used to say that one will be remembered for either good or bad deeds.

ભલી ઓરત તે એક માદર, ભલા દોસ્ત, અને ભલા ચાકર જેવી છે.

bhalī ōrata tē ēka mādara, bhalā dōsta, anē bhalā cākara jēvī chē.

It is used to describe the multifaceted value of a virtuous wife.

ભલો ભલાઈ ના તજે, દુષ્ટ ન ચુકે દાવ;

bhalō bhalāī nā tajē, duṣṭa na cukē dāva;

People act according to their inherent nature, with the virtuous remaining kind and the malicious remaining deceitful regardless of circumstances.

ભલુ ચાહે તે કરી લેઓ, પછી કરશું તે નીશફળ જાય.

bhalu cāhē tē karī lēō, pachī karaśuṁ tē nīśaphaḷa jāya.

Do not procrastinate when it comes to performing good deeds.

ભલું થયું ભાંગી જંજાળ, સુખે ભજશું શ્રીગોપાળ

bhaluṁ thayuṁ bhāṁgī jaṁjāḷa, sukhē bhajaśuṁ śrīgōpāḷa

The relief of losing the thing that had been holding you.

ભમરા ભોગી ફૂલડા, કલિ કલિ રસ લેત;

bhamarā bhōgī phūlaḍā, kali kali rasa lēta;

Said of a fickle lover or a libertine who flits from one person to another, seeking pleasure without commitment.

ભમર ન છાંડે કેતકી, તીખે કંટક જાન.

bhamara na chāṁḍē kētakī, tīkhē kaṁṭaka jāna.

A true lover remains devoted and refuses to abandon their beloved despite the pain and difficulties involved.

ભમે તે ભૂખે ન મરે, રમે તે રળી ન ખાય;

bhamē tē bhūkhē na marē, ramē tē raḷī na khāya;

Active effort prevents poverty, whereas idle play leads to starvation.

ભમે તે ભૂખે ન મરે, રમે તે રણી ન ખાય;

bhamē tē bhūkhē na marē, ramē tē raṇī na khāya;

Active effort and travel bring livelihood, while idle play leads to poverty.

ભણતાં પંડિત નીપજે, લખતાં લહીઆ થાય;

bhaṇatāṁ paṁḍita nīpajē, lakhatāṁ lahīā thāya;

Skills are acquired through the act of doing them.

ભણતાં પંડીત નીપજે, લખતાં લહીઆ થાય, ચાર ચાર ગાઉ ચાલતાં, લાંબે પંથ કપાય

bhaṇatāṁ paṁḍīta nīpajē, lakhatāṁ lahīā thāya, cāra cāra gāu cālatāṁ, lāṁbē paṁtha kapāya

It is used to emphasize that progress is made through consistent effort.

ભાંડો ફૂટી ગયો

bhāṁḍō phūṭī gayō

The thing that was being kept quiet is out.

ભણે ભણે ને ભુલે.

bhaṇē bhaṇē nē bhulē.

It is used to describe someone who learns a lot but retains nothing.

ભણે તેની વિદ્યા. મારે તેની તલવાર.

bhaṇē tēnī vidyā. mārē tēnī talavāra.

You only truly possess what you have earned through your own effort.

ભાણેજે ભાગ નહીં, ને જમાઈએ લાગ નહીં.

bhāṇējē bhāga nahīṁ, nē jamāīē lāga nahīṁ.

Relatives by marriage or through sisters have no legal right to ancestral family property.

ભાણેજે ભાગ નહીં, ને જમાઇએ લાગ નહીં.

bhāṇējē bhāga nahīṁ, nē jamāiē lāga nahīṁ.

Relatives by marriage or sisterly tie have no legal claim to family property.

ભણેલા ભીંત ભૂલે

bhaṇēlā bhīṁta bhūlē

Learning is no protection against the obvious mistake.

ભાંગરો વાટવો

bhāṁgarō vāṭavō

To let the secret out by talking when you should not have been.

ભાંગી હાલ્લી ચુહલે ચહડે નહી.

bhāṁgī hāllī cuhalē cahaḍē nahī.

Something that is damaged or useless cannot be used for its intended purpose.

ભાંગી પણ ભરૂચ.

bhāṁgī paṇa bharūca.

It is used to say that even a damaged or diminished thing retains its original identity or value.

ભાંગ્યાનો ભેરુ

bhāṁgyānō bhēru

The one who turns up when everything has gone.

ભાંગ્યું તો ય ભરુચ

bhāṁgyuṁ tō ya bharuca

Fallen on hard times and still not to be spoken of lightly.

ભણ્યા પણ ગણ્યા નહી.

bhaṇyā paṇa gaṇyā nahī.

Someone who has education but lacks practical wisdom.

ભણ્યેગણ્યે તે ઘોડે ચડે, ન ભણ્યે તે આગળ દોડે.

bhaṇyēgaṇyē tē ghōḍē caḍē, na bhaṇyē tē āgaḷa dōḍē.

Even the most educated and capable individuals are prone to making mistakes.

ભણ્યોગણ્યો તે ઘોડે ચડે, ન ભણ્યો તે આગળ દોડે.

bhaṇyōgaṇyō tē ghōḍē caḍē, na bhaṇyō tē āgaḷa dōḍē.

Even experts or educated people can falter while the unlearned surpass them.

ભાર થાય તે પણીઆરીનેજ માથે.

bhāra thāya tē paṇīārīnēja māthē.

It is used to say that the person responsible for a task must bear the weight of it.

ભરડી મારવું

bharaḍī māravuṁ

To rattle through the whole thing without pausing to think.

ભરાઈ પડવું

bharāī paḍavuṁ

Caught in something with no way out of it.

ભરજે ભડથી બાથ, રાંકને રંજડીશ માં;

bharajē bhaḍathī bātha, rāṁkanē raṁjaḍīśa māṁ;

True strength lies in challenging powerful adversaries, not in oppressing the weak and helpless.

ભરમ ભારી, ને ખીસા ખાલી.

bharama bhārī, nē khīsā khālī.

Said of someone who puts on a show of wealth while being broke.

ભરણી ગળતાં તૃણ તે નહીં, જો કદી કૃતિકા વરસે નહીં.

bharaṇī gaḷatāṁ tr̥ṇa tē nahīṁ, jō kadī kr̥tikā varasē nahīṁ.

Rain in specific lunar constellations is essential for the harvest.

ભરણી ગળતાં તૃણ તો નહીં, જો કદી કૃતિકા વરસે નહીં.

bharaṇī gaḷatāṁ tr̥ṇa tō nahīṁ, jō kadī kr̥tikā varasē nahīṁ.

Rain during the Krittika nakshatra is essential for vegetation if earlier seasonal rains have failed.

ભરતી, ચહડતી ને પડતી ત્રણે કાયમ રહેતી નથી.

bharatī, cahaḍatī nē paḍatī traṇē kāyama rahētī nathī.

Life is full of ups and downs; nothing is permanent.

ભારે ગાજવીજ અને વા વંટોડાંથી હવા સ્વચ્છ થાય.

bhārē gājavīja anē vā vaṁṭōḍāṁthī havā svaccha thāya.

It is used to say that difficult times or conflicts can lead to a necessary clearing of the air.

ભરેલે પેટે નાહવું નહી, સુકું વાસી ગેસ ખાવું નહી.

bharēlē pēṭē nāhavuṁ nahī, sukuṁ vāsī gēsa khāvuṁ nahī.

It is used as a health warning regarding digestion.

ભરોસાની ભેંસે પાડો જણ્યો.

bharōsānī bhēṁsē pāḍō jaṇyō.

Expectations are often disappointed.

ભર્યા ચરૂમાંથી દાણે ચાંપી જોવાય.

bharyā carūmāṁthī dāṇē cāṁpī jōvāya.

A small sample is sufficient to judge the quality of the whole.

ભર્યા પેટપર એલથી ભારી, ને ખાંડ ખારી.

bharyā pēṭapara ēlathī bhārī, nē khāṁḍa khārī.

It is used to say that when one is satisfied, even good things lose their appeal.

ભસતા કુત્તા કરડે નહીં, ગાજ્યા મેઘ વરસે નહીં.

bhasatā kuttā karaḍē nahīṁ, gājyā mēgha varasē nahīṁ.

People who make loud threats are usually harmless.

ભાષા શાખા હય સહી, સંસ્કૃત એહી મૂલ;

bhāṣā śākhā haya sahī, saṁskr̥ta ēhī mūla;

Sanskrit is the source of all vernacular languages, which flourish like branches bearing fruit and flowers while the root remains hidden.

ભાવ આધા વગર કહું કરે.

bhāva ādhā vagara kahuṁ karē.

Some people are moody and only work when they feel like it.

ભવ આખે રબ્યા, ત્યારે પારકે લાકડે બળ્યા.

bhava ākhē rabyā, tyārē pārakē lākaḍē baḷyā.

Said of a destitute person who spent life in misery and depended on charity even for funeral rites.

ભવ આખે રહ્યા, ત્યારે પારકે લાકડે બળ્યા.

bhava ākhē rahyā, tyārē pārakē lākaḍē baḷyā.

Living a life of dependency and dying without having achieved anything of one's own.

ભાવ ખાધા વગર કહું કરે. ૩

bhāva khādhā vagara kahuṁ karē. 3

Said of an obedient person who readily obeys instructions without hesitation or demands.

ભાવમાં સાદું, તોલમાં સાદું નહીં.

bhāvamāṁ sāduṁ, tōlamāṁ sāduṁ nahīṁ.

Items that appear cheap often turn out to be short in measure.

ભવાની માએ ભલું કર્યું કે આંખ પ્રમાણે ફૂલું ધણું.

bhavānī māē bhaluṁ karyuṁ kē āṁkha pramāṇē phūluṁ dhaṇuṁ.

Said ironically when a defect or misfortune matches the full scale of the subject.

ભવાની માએ ભલું કર્યું કે આંખ પ્રમાણે ફૂલું ઘણું.

bhavānī māē bhaluṁ karyuṁ kē āṁkha pramāṇē phūluṁ ghaṇuṁ.

Said ironically when a misfortune or defect is perfectly matched to a person's already miserable state.

ભાવતું હતુ અને વૈદે (વૈદ્ય એ) કહ્યું.

bhāvatuṁ hatu anē vaidē (vaidya ē) kahyuṁ.

Given permission for exactly the thing he had already decided on.

ભાવતું હતું ને વૈધે કહ્યું.

bhāvatuṁ hatuṁ nē vaidhē kahyuṁ.

When one receives advice that aligns with their own secret desires.

ભાવતું હતું ને વૈધે કહ્યું. ૭

bhāvatuṁ hatuṁ nē vaidhē kahyuṁ. 7

Used when what a person secretly wanted is ordered or sanctioned by an authority.

ભાવી ભૂલાવે તેના શે ઉપાય?

bhāvī bhūlāvē tēnā śē upāya?

No one can avoid or correct errors that are destined to happen.

ભાવી ભૂલાવે તેનો શે ઉપાય ?

bhāvī bhūlāvē tēnō śē upāya ?

Human effort cannot overcome blunders caused by destiny.

ભાયડો એવું શું રળે, કે રાંડ રાંઢા કરે ?

bhāyaḍō ēvuṁ śuṁ raḷē, kē rāṁḍa rāṁḍhā karē ?

Said when a husband's earnings are so paltry that the wife must do hard labor.

ભાયડો એવું શું રળે, કે રાંડ રોંટા કરે?

bhāyaḍō ēvuṁ śuṁ raḷē, kē rāṁḍa rōṁṭā karē?

Said when a husband's earnings are so meager that they barely justify the effort of running the household.

ભાયગમાં હોય તે ઘેર બેઠાં મળે.

bhāyagamāṁ hōya tē ghēra bēṭhāṁ maḷē.

It is used to express the belief in fate.

ભાયો દેવતા પ્રકાશે નહીં.

bhāyō dēvatā prakāśē nahīṁ.

Joint efforts or shared responsibilities often lack enthusiasm and fail to produce good results.

ભેદ બીજાને કહીને તેને કહેવું કે તું કાઈને કહેતા ના, તો તું પોતેજ તે છુપાવી શકયો નહી, તો બીજો કેમ છુપાવી શકશે?

bhēda bījānē kahīnē tēnē kahēvuṁ kē tuṁ kāīnē kahētā nā, tō tuṁ pōtēja tē chupāvī śakayō nahī, tō bījō kēma chupāvī śakaśē?

If you cannot keep your own secret, do not expect others to keep it for you.

ભેગા મરવું તે વિવાહ સરખું.

bhēgā maravuṁ tē vivāha sarakhuṁ.

Facing a disaster or death in the company of others is far more comforting than suffering alone.

ભેજાગેપ

bhējāgēpa

Nothing at all going on upstairs.

ભેજાનું દહીં કરવું

bhējānuṁ dahīṁ karavuṁ

To talk at a person until they cannot think straight.

ભેખડે ભરાવી દેવો

bhēkhaḍē bharāvī dēvō

To land a person in a position they cannot get out of.

ભેળાં ત્યાં નથી જાણતાં, જાણશે જુજવાં થયે;

bhēḷāṁ tyāṁ nathī jāṇatāṁ, jāṇaśē jujavāṁ thayē;

The value of a person or thing is realized only after they are gone.

ભેંસ ભાગેલ હોય, વાંસે જઈને વાડીએ;

bhēṁsa bhāgēla hōya, vāṁsē jaīnē vāḍīē;

Looking for a lost object or solution in the wrong place after the event has already occurred.

ભેંસના સીંગ ભેંસનેજ ભારી.

bhēṁsanā sīṁga bhēṁsanēja bhārī.

Everyone has their own burdens to carry.

ભેંસનાં શીંગડાં ભેંસને ભારે.

bhēṁsanāṁ śīṁgaḍāṁ bhēṁsanē bhārē.

A person's natural responsibilities or family burdens are theirs alone to bear and do not burden others.

ભેંસની આગમજ ખુટે.

bhēṁsanī āgamaja khuṭē.

Things should happen in their natural order.

ભેંશ આગળ ભાગવત.

bhēṁśa āgaḷa bhāgavata.

Excellent material, entirely wasted on the audience.

ભેંશ ભાગોળે, છાશ છાગોળે અને ઘેર ધમાધમ

bhēṁśa bhāgōḷē, chāśa chāgōḷē anē ghēra dhamādhama

Celebrating and quarrelling over something that has not remotely happened yet.

ભેંશના શીંગડા ભેંશને ભારી

bhēṁśanā śīṁgaḍā bhēṁśanē bhārī

Everybody carries their own burden and nobody else feels the weight of it.

ભેસ ભાગેલ હોય, વાંસે જઈને વાડીએ;

bhēsa bhāgēla hōya, vāṁsē jaīnē vāḍīē;

Pursuing a lost cause long after the opportunity has already slipped away.

ભિડી કરીઆવર તે કરે જે દીઠા બાપ ઘેર.

bhiḍī karīāvara tē karē jē dīṭhā bāpa ghēra.

One's behavior and standards are shaped by their upbringing.

ભિડી કરીઆવર તે કરે જે દીઠા ખાય ઘેર.

bhiḍī karīāvara tē karē jē dīṭhā khāya ghēra.

Generosity and noble conduct come naturally to those raised in abundance.

ભીખ ભંડારે નંખાય નહીં.

bhīkha bhaṁḍārē naṁkhāya nahīṁ.

Charity or ill-gotten gains do not bring lasting prosperity.

ભીખ, ભારે ને ભણતર સવારમાં સારાં.

bhīkha, bhārē nē bhaṇatara savāramāṁ sārāṁ.

Used to emphasize that essential or difficult tasks should be undertaken early in the day or early in life.

ભીખ માગતાં આવડતી ન હોય, તો તમાકું ખાતાં શીખો.

bhīkha māgatāṁ āvaḍatī na hōya, tō tamākuṁ khātāṁ śīkhō.

Encourages acquiring vice or tricks to get along with low-minded companions.

ભીખ તેને ભૂખ શી?

bhīkha tēnē bhūkha śī?

A beggar is always hungry, so the question of hunger is irrelevant.

ભીખના હાંલ્લા શીંકે ન ચડે

bhīkhanā hāṁllā śīṁkē na caḍē

What comes by asking never quite settles into a household.

ભીખનાં હાંલ્લાં સીંકે ચડે નહીં.

bhīkhanāṁ hāṁllāṁ sīṁkē caḍē nahīṁ.

Things obtained through begging are not meant to be stored or kept for long.

ભીખની હાલ્લી સીકે નહી ચહડે.

bhīkhanī hāllī sīkē nahī cahaḍē.

One who relies on begging will never achieve self-sufficiency.

ભીલામાનો દાગ ને હિંગની ગંધ કદી જાય નહીં.

bhīlāmānō dāga nē hiṁganī gaṁdha kadī jāya nahīṁ.

Deep-rooted bad habits and bad reputations can never be fully washed away.

ભીણ, ભારે ને ભણતર સવારમાં સારાં.

bhīṇa, bhārē nē bhaṇatara savāramāṁ sārāṁ.

Early life or early morning is the best time for acquiring knowledge.

ભીંત સામે માણસ ધસે, માથું અફળાય ત્યારે ખસે.

bhīṁta sāmē māṇasa dhasē, māthuṁ aphaḷāya tyārē khasē.

Stubborn individuals do not yield until they experience a painful setback.

ભીંતને પણ કાન હોય છે

bhīṁtanē paṇa kāna hōya chē

Somebody is always listening, whatever the room looks like.

ભોગ પુટે વૈદ ભેટે.

bhōga puṭē vaida bhēṭē.

Help arrives when the worst of the trouble is over.

ભોગવે તે ભાયગશાલી.

bhōgavē tē bhāyagaśālī.

It is used to say that the person who actually uses or benefits from wealth is the one who truly possesses it.

ભોઈની પટલાઈ

bhōīnī paṭalāī

Authority claimed by somebody with no standing to claim it.

ભોજનને માટે નીમખ જોઇએ, એલવાને માટે કહેવત જોઇએ.

bhōjananē māṭē nīmakha jōiē, ēlavānē māṭē kahēvata jōiē.

It is used to explain that proverbs add flavor and authority to speech.

ભોળા તે ભુંડાના ભાઈ.

bhōḷā tē bhuṁḍānā bhāī.

It is used to warn that naive people are easily exploited by the wicked.

ભોંસીઆં કુતરાં ટુકડે રાજી.

bhōṁsīāṁ kutarāṁ ṭukaḍē rājī.

It is used to describe people who are easily bought or satisfied with small favors.

ભોંયે પડેલા કાંઈ ભોંયેજ પડયા નહી રહે.

bhōṁyē paḍēlā kāṁī bhōṁyēja paḍayā nahī rahē.

One who has failed can rise again.

ભુડા છોકરાથી કુલને લાજ.

bhuḍā chōkarāthī kulanē lāja.

A bad child brings disgrace to their family name.

ભુડાને ભલાઈથી મારવો.

bhuḍānē bhalāīthī māravō.

Kindness can overcome even the most wicked people.

ભુડાંને ત્યાં વીવાહ ને કફેરી મેનીજ.

bhuḍāṁnē tyāṁ vīvāha nē kaphērī mēnīja.

It is used to say that everything is chaotic when organized by bad people.

ભુડાથી ભુતખી નાહસે.

bhuḍāthī bhutakhī nāhasē.

It is used to say that even evil spirits are afraid of a truly wicked person.

ભુખ ગઈ ને ભોજન મળે તે નફામું.

bhukha gaī nē bhōjana maḷē tē naphāmuṁ.

It is used to describe something that arrives after the need for it has passed.

ભુખ ગઈ ને ભોજન મળે, થંડક ગઈ ને કાંચરી મળે, જુવાની ગયા પછી બાઇડી મળે, એ ત્રણે નકામાં.

bhukha gaī nē bhōjana maḷē, thaṁḍaka gaī nē kāṁcarī maḷē, juvānī gayā pachī bāiḍī maḷē, ē traṇē nakāmāṁ.

It is used to describe things that arrive too late to be of any value.

ભૂખ ગયે ભોજન, તરસ મટે પાણી, એ તો વાત મેં જાણી.

bhūkha gayē bhōjana, tarasa maṭē pāṇī, ē tō vāta mēṁ jāṇī.

Offering help or resources after the need has already passed is completely useless.

ભુખ કરતાં જે વધુ ખાશે તેને અંતે દુખ પેદા થાશે.

bhukha karatāṁ jē vadhu khāśē tēnē aṁtē dukha pēdā thāśē.

It is used to warn against gluttony.

ભૂખ ન જાણે ભાવતું, (ને) પ્રીત ગણે નહિ જાત;

bhūkha na jāṇē bhāvatuṁ, (nē) prīta gaṇē nahi jāta;

Basic human needs and intense emotions disregard social boundaries, preferences, and rules.

ભુખ ને ગરજ એ મોટું દુખ.

bhukha nē garaja ē mōṭuṁ dukha.

Poverty and dependency are sources of great suffering.

ભુખ વગરનું ખાવું ને મન વગરનું ગાવું, એ ખુશ લાગે નહીં. ભલમનસાઇથી મિત્રો વધે, ને તંકાબરીથી દુશમનો વધે.

bhukha vagaranuṁ khāvuṁ nē mana vagaranuṁ gāvuṁ, ē khuśa lāgē nahīṁ. bhalamanasāithī mitrō vadhē, nē taṁkābarīthī duśamanō vadhē.

It is used to advise that sincerity is necessary for enjoyment and that kindness is the key to maintaining relationships.

ભુખે ભરકું ભાવે, ઉંધ ઉકરડેભી આવે.

bhukhē bharakuṁ bhāvē, uṁdha ukaraḍēbhī āvē.

When one is in need, even the simplest things provide comfort.

ભુખે પેટે પાણી પીવું નહી, કઠણ ભોંયપર સુવું નહી, ને તાણીને બોલવું નહી.

bhukhē pēṭē pāṇī pīvuṁ nahī, kaṭhaṇa bhōṁyapara suvuṁ nahī, nē tāṇīnē bōlavuṁ nahī.

It is used as a piece of health and social advice.

ભૂખી નોતરી ને કાખમાં ભાણું.

bhūkhī nōtarī nē kākhamāṁ bhāṇuṁ.

Said of someone who is overly eager to receive a favor or a meal.

ભૂખ્યાને શું લુખું?

bhūkhyānē śuṁ lukhuṁ?

A hungry person is not picky about food.

ભૂખ્યો બ્રાહ્મણ દેવ વેચે.

bhūkhyō brāhmaṇa dēva vēcē.

Extreme poverty forces even pious people to sacrifice their morals.

ભૂખ્યો ડાંસ જેવા, મારવાડના માઉ.

bhūkhyō ḍāṁsa jēvā, māravāḍanā māu.

Describes people who are ravenous and eager to consume whatever is available.

ભુખ્યો કુતરો ધુળ ચાટે.

bhukhyō kutarō dhuḷa cāṭē.

A desperate person will resort to any means to survive.

ભુખ્યો શું પાપ કરશે તેનો વીશ્વાસ નહી.

bhukhyō śuṁ pāpa karaśē tēnō vīśvāsa nahī.

Hunger can drive a person to do desperate or immoral things.

ભૂખ્યું તેને કાંઈ ન દુખ્યું.

bhūkhyuṁ tēnē kāṁī na dukhyuṁ.

A desperate or starving person is not bothered by minor discomforts, pride, or rules of propriety.

ભૂખ્યું તેને કાંઈ ન દુઃખ્યું.

bhūkhyuṁ tēnē kāṁī na duḥkhyuṁ.

A starving person does not raise petty objections or complain about food.

ભુલ ચુક લેવી દેવી.

bhula cuka lēvī dēvī.

It is used to suggest that in dealings, one should be forgiving of minor errors.

ભુલા ચુકાના માબાપ.

bhulā cukānā mābāpa.

Someone who takes responsibility for those who have lost their way.

ભૂલ કબુલ કીજીએ, ચાલે નહીં ચતુરાઈ;

bhūla kabula kījīē, cālē nahīṁ caturāī;

It is best to admit one's mistakes honestly, as trying to cover them up with cleverness only leads to committing many more errors.

ભુલ કરીને મારી નહી ચાહે તેની તરફેણ કરવી નહી.

bhula karīnē mārī nahī cāhē tēnī taraphēṇa karavī nahī.

It is used to advise against supporting those who are willfully ignorant or stubborn.

ભૂલચુક લેવીદેવી.

bhūlacuka lēvīdēvī.

Forgiveness and compromise are necessary in any relationship.

ભૂલ્યા ત્યાંથી ફરી ગણો

bhūlyā tyāṁthī pharī gaṇō

Go back to the mistake — not to the beginning, and not on from here.

ભુલ્યા ત્યાંથી પ્રીથી ગણો.

bhulyā tyāṁthī prīthī gaṇō.

It is used to advise that one should restart from the point where the mistake was made.

ભૂલ્યો ભટકે, તે ઠેકાણે અટકે.

bhūlyō bhaṭakē, tē ṭhēkāṇē aṭakē.

A person who makes mistakes will eventually learn and reach the correct destination.

ભુંડા ભઇઓ બહરીપર શુરા.

bhuṁḍā bhaiō baharīpara śurā.

It is used to describe bullies who only show courage when they have the advantage.

ભુંડા ભુંડાના ભાવ ભજવ્યા વગર રહે નહીં.

bhuṁḍā bhuṁḍānā bhāva bhajavyā vagara rahē nahīṁ.

Evil people inevitably reveal their true harmful nature.

ભુંડા ભુંડાનો ભાવ ભજવ્યા વગર રહે નહીં.

bhuṁḍā bhuṁḍānō bhāva bhajavyā vagara rahē nahīṁ.

A wicked person will inevitably reveal their true nature.

ભુંડામાં ભુંડી ચાકરી.

bhuṁḍāmāṁ bhuṁḍī cākarī.

Working for someone else is the most miserable state of existence.

ભુંડાને ભલો કહેવા કરતાં ભલાને ભુડા કહેવું ભલું.

bhuṁḍānē bhalō kahēvā karatāṁ bhalānē bhuḍā kahēvuṁ bhaluṁ.

It is used to criticize the hypocrisy of praising the wrong people.

ભુંડાને પાળવા તે ભલા ઉપર જુલમ કરવા જેવું છે.

bhuṁḍānē pāḷavā tē bhalā upara julama karavā jēvuṁ chē.

It is used to warn that supporting bad people harms the virtuous.

ભૂંડાને પણ સારો કહેવડાવે તેવો છે

bhūṁḍānē paṇa sārō kahēvaḍāvē tēvō chē

Bad enough to improve the reputation of everybody standing near him.

ભુંડણી પેઠે જણે છે.

bhuṁḍaṇī pēṭhē jaṇē chē.

Said of a woman who has an excessively large number of children in rapid succession.

ભુંડણીની પેઠે જણે છે.

bhuṁḍaṇīnī pēṭhē jaṇē chē.

Said of a woman who bears many children in rapid succession.

ભુંડનું છાણ નહીં લીપ્યાનું કે નહીં થાપ્યાનું.

bhuṁḍanuṁ chāṇa nahīṁ līpyānuṁ kē nahīṁ thāpyānuṁ.

Said of a useless person or thing that serves no practical purpose.

ભુંડપના ભારે ને અપજશના પોટલા.

bhuṁḍapanā bhārē nē apajaśanā pōṭalā.

Used to describe someone whose wicked actions bring them nothing but disgrace.

ભુંડાપાનાં ભાતાં ન બાંધવાં.

bhuṁḍāpānāṁ bhātāṁ na bāṁdhavāṁ.

Warns against planning bad actions or holding malice for the future.

ભુંડાપાનાં લાતાં ન બાંધવાં.

bhuṁḍāpānāṁ lātāṁ na bāṁdhavāṁ.

One should avoid accumulating bad deeds or engaging in malicious behavior that will bring future trouble.

ભૂંડાથી ભૂત ભાગે

bhūṁḍāthī bhūta bhāgē

Some people are unpleasant enough to clear a room by themselves.

ભુંડી ભેંસને ચાંદેરા પાડા, આંધળી દોહનારી ને ગોવાળ ગાંડા.

bhuṁḍī bhēṁsanē cāṁdērā pāḍā, āṁdhaḷī dōhanārī nē gōvāḷa gāṁḍā.

Said of a completely chaotic and poorly managed household or business where every single element is defective.

ભુંડી ઓરત તે એક ચાર, દુશમન તથા દુષ્ટ શેઠના જેવી છે.

bhuṁḍī ōrata tē ēka cāra, duśamana tathā duṣṭa śēṭhanā jēvī chē.

It is used to describe the dangers of a malicious woman.

ભુંડું ભાવે નહીં ને રૂડું તાકડે આવે નહીં.

bhuṁḍuṁ bhāvē nahīṁ nē rūḍuṁ tākaḍē āvē nahīṁ.

Said when one is unwilling to settle for poor options yet unable to secure a desirable one.

ભુંગળ વગરની ભવાઈ.

bhuṁgaḷa vagaranī bhavāī.

Said of an undertaking conducted without basic tools or essential coordination.

ભૂપ દુઃખી અબધૂત દુઃખી, દુઃખી રંક બિપ્રીત;

bhūpa duḥkhī abadhūta duḥkhī, duḥkhī raṁka biprīta;

Everyone in the world suffers regardless of their status, and only the saint who has conquered his mind finds true happiness.

ભૂત ગયું ને પલિત આવ્યું

bhūta gayuṁ nē palita āvyuṁ

Got rid of one and something worse moved straight in.

ભૂત જાય વસવાથી, ને ડાગ જાય ઘસવાથી.

bhūta jāya vasavāthī, nē ḍāga jāya ghasavāthī.

Fears and difficulties lessen through persistence and long acquaintance.

ભુત કરતાં ઠાકણ ડાહી.

bhuta karatāṁ ṭhākaṇa ḍāhī.

A capable woman is more effective than supernatural fears.

ભૂત લગે મદિરા પીએ, સબકું શુદ્ધિ હોય; પ્રેમ સુધારસ છન પાયા, તીણુ રહે ન શુદ્ધિ કોય.

bhūta lagē madirā pīē, sabakuṁ śuddhi hōya; prēma sudhārasa chana pāyā, tīṇu rahē na śuddhi kōya.

The intoxication of true love is far more powerful and permanent than any physical inebriation or mental affliction.

ભુત ને ડાકણ ભોળાં માણસોમાં વસે.

bhuta nē ḍākaṇa bhōḷāṁ māṇasōmāṁ vasē.

It is used to suggest that superstition thrives among the naive.

ભુતનો વાસો આંમલીમાં.

bhutanō vāsō āṁmalīmāṁ.

It is used to describe where one expects to find trouble or something unpleasant.