બધી કહેવતોAll of them, by first letter.

૪૮૦. હાજર સો હથીઆર. ૩

480. hājara sō hathīāra. 3

Whatever tool you have at hand is the best one to use in an emergency.

ગાવું અને લોટ ફાકવો બન્ને સાથે ન થાય

gāvuṁ anē lōṭa phākavō bannē sāthē na thāya

Pick one — the two will not be done together.

હા જી હા કરવું

hā jī hā karavuṁ

Agreeing with everything and meaning none of it.

હા કહીને ના કહેવું એ લુચ્ચાનું કામ. હોય તો કરી લેજીએ નહી તો થાય રહેજીએ.

hā kahīnē nā kahēvuṁ ē luccānuṁ kāma. hōya tō karī lējīē nahī tō thāya rahējīē.

Honesty is better than making false promises.

હબસીની મૂછ પકડી તે પકડી.

habasīnī mūcha pakaḍī tē pakaḍī.

Taking an uncompromising stance and refusing to budge from it.

હાડહાડ થવું

hāḍahāḍa thavuṁ

To be worn right down by it.

હાડકાં ખોખરાં કરવા/રંગી નાખવાં

hāḍakāṁ khōkharāṁ karavā/raṁgī nākhavāṁ

To beat a person thoroughly.

હડતી પડતી.

haḍatī paḍatī.

Said of fortune in two words.

હૈયા ઉકલત

haiyā ukalata

Sense that came from living, not from being taught.

હૈયાના હાર ને કલેજાની કાર.

haiyānā hāra nē kalējānī kāra.

Describes something or someone deeply loved that simultaneously causes intense pain and grief.

હૈયાની દાઝ કે લોકની લાજે.

haiyānī dājha kē lōkanī lājē.

Actions taken either out of deep personal distress or merely to save face in society.

હૈયાતડ કરતાં હાથતડ સારી.

haiyātaḍa karatāṁ hāthataḍa sārī.

Immediate, tangible results are better than promised future gains.

હૈયે છે પણ હોઠે નથી

haiyē chē paṇa hōṭhē nathī

He knows it perfectly well and cannot get it said.

હૈયે હામ ન હોય, પણ પગમાં બળ (છડ) રાખવું.

haiyē hāma na hōya, paṇa pagamāṁ baḷa (chaḍa) rākhavuṁ.

If you lack the courage to face a situation, at least have the sense to run away.

હૈયે હોય તે હોઠે આવે.

haiyē hōya tē hōṭhē āvē.

A person's true thoughts are eventually revealed through their speech.

હૈયે રામ વસવા

haiyē rāma vasavā

For a person to be settled at last from the inside.

હૈયે તેવું હોઠે

haiyē tēvuṁ hōṭhē

Nothing held back — for better and for worse.

હૈયું બાળવું તેના કરતા હાથ બાળવા સારા

haiyuṁ bāḷavuṁ tēnā karatā hātha bāḷavā sārā

Do the work yourself rather than sit eating yourself up over it.

હૈયું હોય હાથ તો જઈએ દારીની સાથ.

haiyuṁ hōya hātha tō jaīē dārīnī sātha.

If one has courage and determination, they can overcome even the greatest obstacles.

હાજભાઈએ હદ કીધી, મુઈ ઘોડીને બરછીએ દીધી.

hājabhāīē hada kīdhī, muī ghōḍīnē barachīē dīdhī.

Said of someone who performs a useless, redundant, or excessively aggressive action on something that is already ruined or dead.

હજામ અધિક પાંસળી જાત.

hajāma adhika pāṁsaḷī jāta.

Barbers are traditionally stereotyped as exceptionally cunning, talkative, and clever.

હજામ ભલભલાનાં માથાં નીચાં નમાવે.

hajāma bhalabhalānāṁ māthāṁ nīcāṁ namāvē.

Certain professions or situations force even the most powerful and proud people to submit and be humble.

હજામ ને ભાટ, એ બે હલકાં પેટના.

hajāma nē bhāṭa, ē bē halakāṁ pēṭanā.

These professions were historically viewed as greedy or unreliable.

હજામના હાથમાં દાહાડી આવી, તે શું એના બાપની થઈ?

hajāmanā hāthamāṁ dāhāḍī āvī, tē śuṁ ēnā bāpanī thaī?

Holding temporary control over someone else's property does not make one its owner.

હજામને સાં ચોરી થઈ તે નરેણી ને કાતર ગઈ.

hajāmanē sāṁ cōrī thaī tē narēṇī nē kātara gaī.

A poor person has so little of value that even a major loss or theft amounts to almost nothing.

હાજાં ગગડી જવા

hājāṁ gagaḍī javā

To lose your nerve completely.

હજાર કીધેલી નેકી એકજ બુરાઇ કીધાથી દુખી જાય.

hajāra kīdhēlī nēkī ēkaja burāi kīdhāthī dukhī jāya.

One mistake can overshadow a lifetime of good work.

હાજર સો હજુર.

hājara sō hajura.

Those who are physically present are the ones who get the attention or the job.

હાજર સો હથીઆર.

hājara sō hathīāra.

Said of using whatever resource or tool is readily available to meet an immediate emergency.

હાજત એ શોધની માતા છે.

hājata ē śōdhanī mātā chē.

When people are in need, they find creative ways to solve their problems.

હાજી હા કહ્યા કરે તેમાં તાબેદારીજ નહી પણ મતલબી હોય છે.

hājī hā kahyā karē tēmāṁ tābēdārīja nahī paṇa matalabī hōya chē.

Constant agreement is often a sign of sycophancy rather than genuine loyalty.

હજી તો દુધીઆ દાંત છે.

hajī tō dudhīā dāṁta chē.

Said of someone who is still young, green, and lacking life experience.

હાજીભાઈએ હદ કીધી, મુઈ ઘોડીને બરછીએ દીધી.

hājībhāīē hada kīdhī, muī ghōḍīnē barachīē dīdhī.

Attacking or abusing someone who is already defeated and defenseless.

હજુ તો શ્રીગણેશાય નમઃ છે.

haju tō śrīgaṇēśāya namaḥ chē.

The work has only just begun, or is being delayed at the very first step.

હાકલા-પડકારા કરવા

hākalā-paḍakārā karavā

A great deal of noise and no move towards anybody.

હાકમ બીન હુકમ નહીં, હુકમ બીન હાકમ નહીં.

hākama bīna hukama nahīṁ, hukama bīna hākama nahīṁ.

Authority and the power to command are inseparable; one cannot exist without the other.

હાકમ દડે તે સઉ જાણે પણ ગરેહ દડે તે કોઇ નહી જાણે.

hākama daḍē tē sau jāṇē paṇa garēha daḍē tē kōi nahī jāṇē.

People notice visible, worldly power, but ignore the influence of fate or divine timing.

હાકમ સઉથી જોરાવર.

hākama sauthī jōrāvara.

Authority holds the ultimate power in any situation.

હાકવે ભીડી હામ, ઊપ પલાણે દોડતા;

hākavē bhīḍī hāma, ūpa palāṇē dōḍatā;

True warriors are always ready to spring into action and fight at a moment's notice.

હક્કનું હશે તો તકે આવશે.

hakkanuṁ haśē tō takē āvaśē.

Whatever is rightfully yours will eventually reach you when the time is right.

હળ છૂટ્યાં ને ભાત આવ્યું.

haḷa chūṭyāṁ nē bhāta āvyuṁ.

Timely relief and refreshment arriving at the exact moment hard labor ends.

હાલ જાય, હુવાલ જાય, બંદેકા ખ્યાલ ન જાય.

hāla jāya, huvāla jāya, baṁdēkā khyāla na jāya.

Long-standing habits and eccentricities persist even when old age and hardship arrive.

હાલ ખુશામદ, તાજા રોજગાર.

hāla khuśāmada, tājā rōjagāra.

Flattery is an effective way to get ahead in life.

હાલ ફાટે તેને ડીગરૂં ક્યાં દેવાય.

hāla phāṭē tēnē ḍīgarūṁ kyāṁ dēvāya.

When something is damaged beyond repair, it cannot be fixed.

હળદરના ગાંઠીયે ગાંધી ન થવાય

haḷadaranā gāṁṭhīyē gāṁdhī na thavāya

A scrap of stock and no trade behind it is not a business.

હળાહળ કળજુગ

haḷāhaḷa kaḷajuga

Said when the world seems to have given up entirely.

હલકાં માણસ જરાકમાં છલકાઇ જાય ને જરાકમાં ગભરાઇ જાય.

halakāṁ māṇasa jarākamāṁ chalakāi jāya nē jarākamāṁ gabharāi jāya.

People of weak character are easily overwhelmed by minor events.

હલકાં પાન પવનસે ડોલે, પાહડ પરવંત કદી ના ડોલે.

halakāṁ pāna pavanasē ḍōlē, pāhaḍa paravaṁta kadī nā ḍōlē.

Weak-minded people are easily influenced, while the strong remain steadfast.

હલકી તોએ પેરામણી, મૂરખ તોએ ભાઈ;

halakī tōē pērāmaṇī, mūrakha tōē bhāī;

Family ties and traditional gestures must be respected regardless of their material value or the flaws of the individuals involved.

હલકું નામ હવાલદારનું

halakuṁ nāma havāladāranuṁ

The one who carries out the order is the one who gets remembered for it.

હલાલ ખાનુ ખાવું-ભલો સવભાવ-સાચું બોલવું-દેઆનત પાક રાખવી, એ ઇનસાનીએત.

halāla khānu khāvuṁ-bhalō savabhāva-sācuṁ bōlavuṁ-dēānata pāka rākhavī, ē inasānīēta.

These are the core virtues that define a good human being.

હલાલમાં હરકત, હરામમાં બરકત.

halālamāṁ harakata, harāmamāṁ barakata.

Said cynically about how dishonest people often seem to thrive while honest people struggle.

હાલતાં દંડે, ચાલતાં દંડે, દંડે સારા દિન;

hālatāṁ daṁḍē, cālatāṁ daṁḍē, daṁḍē sārā dina;

Said of an oppressive ruler or authority that constantly extracts money or taxes under any pretext.

હળવે હળવે છાંડીએ, જેમ સરોવર છાંડે પાળ.

haḷavē haḷavē chāṁḍīē, jēma sarōvara chāṁḍē pāḷa.

One should withdraw from bad relationships or habits gradually and gently rather than abruptly.

“હલવો” બોલેઆથી મોહકું મીઠું થતું નથી.

“halavō” bōlēāthī mōhakuṁ mīṭhuṁ thatuṁ nathī.

Words alone do not change reality.

હમ જાને યે ખાયંગે, બહુત જમી બહુ માલ;

hama jānē yē khāyaṁgē, bahuta jamī bahu māla;

Humans foolishly plan to enjoy their vast wealth and land forever, forgetting that death can take them at any moment.

હામ ઠામ ને દામ એ ત્રણનું રોજગારમાં કામ, હા ને ના એ બેને વેર.

hāma ṭhāma nē dāma ē traṇanuṁ rōjagāramāṁ kāma, hā nē nā ē bēnē vēra.

Success in business requires resources and bravery, and indecision is harmful.

હમ તો શોભન શાભનકે ભઇએ, કુચ લરન મરનકે નહી.

hama tō śōbhana śābhanakē bhaiē, kuca larana maranakē nahī.

Used to describe fair-weather friends who are only present for the good times.

હમભી નવાબ ભરચકે.

hamabhī navāba bharacakē.

Everyone likes to feel important or superior when they are in a group.

હમે તો નાહી ધોઇને જલમાં પેઠા. હાડ હશે તો માસ ઘણું આવશે.

hamē tō nāhī dhōinē jalamāṁ pēṭhā. hāḍa haśē tō māsa ghaṇuṁ āvaśē.

Once you have committed to a task, you must see it through to the end, regardless of the difficulty.

હમેશ પાણી પડવાથી પથરખી ઘસાય.

hamēśa pāṇī paḍavāthī patharakhī ghasāya.

Persistence and consistency can overcome even the toughest obstacles.

હણતાને હણીએ તેનું પાપ દોષ ન ગણીએ.

haṇatānē haṇīē tēnuṁ pāpa dōṣa na gaṇīē.

Retaliating against an aggressor or villain in self-defense carries no moral guilt.

હંકાર છે સઘળી બુરે, તેથી થાય છે પાદશાહનોબી ચુરે. હું છું સઘળી મોટા એવા ગરવ ના કર, હાથીનેબી છે મછરનો ડર.

haṁkāra chē saghaḷī burē, tēthī thāya chē pādaśāhanōbī curē. huṁ chuṁ saghaḷī mōṭā ēvā garava nā kara, hāthīnēbī chē macharanō ḍara.

Arrogance leads to ruin, and even the most powerful are vulnerable to the smallest threats.

હંસ બગલા એક રંગ, ચલે સમુદ્રકું સાથ;

haṁsa bagalā ēka raṁga, calē samudrakuṁ sātha;

People may look identical on the outside and walk the same path, but their inner nature and desires remain completely different.

હંસા બગલા એક રંગ, માન સરોવર માંહી; બગલા ઠુંઠે માછલી, હંસા મોતી ચાહી.

haṁsā bagalā ēka raṁga, māna sarōvara māṁhī; bagalā ṭhuṁṭhē māchalī, haṁsā mōtī cāhī.

People may look identical on the outside, but their true nature and desires reveal their inner worth.

હંસ કહે હંસની સુને, મોતી બિન નહીં ચાખ;

haṁsa kahē haṁsanī sunē, mōtī bina nahīṁ cākha;

Noble souls maintain their high standards and integrity, refusing to compromise even in difficult times.

હંસા પ્રીતિ કાયમી, વિપત પડે ઊડ જાય;

haṁsā prīti kāyamī, vipata paḍē ūḍa jāya;

Fair-weather friends abandon you in times of need.

હંસા પ્રીતું કાયકી, વિપત પડે ઊડ જાય;

haṁsā prītuṁ kāyakī, vipata paḍē ūḍa jāya;

Fair-weather friends abandon one at the first sign of trouble.

હણુતાને હણીએ તેનું પાપ દોષ ન ગણીએ.

haṇutānē haṇīē tēnuṁ pāpa dōṣa na gaṇīē.

Retaliating against a wicked person is not considered a moral failing.

હર દિલ્લે રોજગાર, હર બાહાને મોત,

hara dillē rōjagāra, hara bāhānē mōta,

Everyone finds a way to earn a living, just as death finds any pretext to strike.

હરદી જરદી ના તજે, ખટ રસ તજે ન આમ;

haradī jaradī nā tajē, khaṭa rasa tajē na āma;

Innate qualities and natural dispositions of things or people can never be changed.

હરકતમાં બરકત ને ફજેતે ફાયદા.

harakatamāṁ barakata nē phajētē phāyadā.

Some people manage to find opportunities for personal benefit even in chaotic or shameful situations.

હરખઘેલા, હરખપદુડા થવું નહીં.

harakhaghēlā, harakhapaduḍā thavuṁ nahīṁ.

Warning against making foolish missteps due to unrestrained excitement.

હરખફરફડા રાતદિવસની ચિંતા.

harakhapharaphaḍā rātadivasanī ciṁtā.

Excessive thrill leads to ongoing worry and loss of peace of mind.

હરકોઇનું બાહેરનું સુખ જોઇ તેની અદેખાઇ કરતા ના, કારણ તેના અંતકરણની દલગીરી તમે જાણતા નથી.

harakōinuṁ bāhēranuṁ sukha jōi tēnī adēkhāi karatā nā, kāraṇa tēnā aṁtakaraṇanī dalagīrī tamē jāṇatā nathī.

One should not envy others, as everyone has hidden struggles.

હરામના હાડકાં

harāmanā hāḍakāṁ

Said of a person constitutionally unwilling to do any work.

હરામના માલથી સુખી થવાય નહી.

harāmanā mālathī sukhī thavāya nahī.

Wealth acquired through dishonest means brings no true peace.

હરામનો માલ હરામમાં જાય.

harāmanō māla harāmamāṁ jāya.

Wealth acquired dishonestly is inevitably lost or wasted.

હરણફરડકા રાતદિવસની ચિંતા.

haraṇapharaḍakā rātadivasanī ciṁtā.

Living in a state of constant fear, restlessness, and perpetual anxiety.

હરરોજની ચાલુ જીંદગીમાં શું કરવું તે જાણવું એ ડહાપણ છે.

hararōjanī cālu jīṁdagīmāṁ śuṁ karavuṁ tē jāṇavuṁ ē ḍahāpaṇa chē.

Practical wisdom is more valuable than theoretical knowledge.

હારેલો જુગારી બવીપનો વીચાર ભુલી જાય.

hārēlō jugārī bavīpanō vīcāra bhulī jāya.

Desperation blinds a person to the long-term consequences of their actions.

હારેલો જુગારી એવડા રમે.

hārēlō jugārī ēvaḍā ramē.

A desperate person often takes bigger risks to recover their losses.

હરિ ભજવા હક બોલવા, દોનું બાત અવલ;

hari bhajavā haka bōlavā, dōnuṁ bāta avala;

Devotion to God and honesty in speech are the highest virtues a person can practice.

હરિ કરુણા બીન જગમેં, પુરી પડે ન આશ;

hari karuṇā bīna jagamēṁ, purī paḍē na āśa;

Human desires and efforts can never succeed without divine grace.

હરિ સમરે પાતક ઘટે, મિત્ર હરે નિજ પીર;

hari samarē pātaka ghaṭē, mitra harē nija pīra;

Highlights the spiritual benefit of devotion and the emotional comfort of having a true friend.

હરીભાઈની શેરડી વાખવાખીએ લુટાઇ ગઇ.

harībhāīnī śēraḍī vākhavākhīē luṭāi gai.

Excessive boasting about one's possessions can attract unwanted attention or loss.

હરિજન કેવલ હોત હય, જાકું હરિકા સંગ;

harijana kēvala hōta haya, jākuṁ harikā saṁga;

True devotees remain unaffected by worldly troubles, and their spiritual joy only increases during adversity.

હાર્યો જુગારી બમણું રમે

hāryō jugārī bamaṇuṁ ramē

Losing is precisely when people bet larger.

હસનકે સરોવર ધને, પુષ્પ ઘણે ભમરેશ;

hasanakē sarōvara dhanē, puṣpa ghaṇē bhamarēśa;

Talented and capable individuals will always find opportunities and welcoming places wherever they go.

હસતાં, ને ગામ વસતાં. હાથ પરે ત્યાં લક્ષમી વસે.

hasatāṁ, nē gāma vasatāṁ. hātha parē tyāṁ lakṣamī vasē.

A positive attitude and hard work lead to prosperity.

હસતો હાળો ને રાતી રાંડ તેનું ઘર ન મંડાય.

hasatō hāḷō nē rātī rāṁḍa tēnuṁ ghara na maṁḍāya.

Alliances with untrustworthy, frivolous, or perpetually miserable people are doomed to fail.

હસવામાંથી ખસવું થવું

hasavāmāṁthī khasavuṁ thavuṁ

The joke that goes one step too far and ends the evening.

હસવું ને હાણ.

hasavuṁ nē hāṇa.

Foolish mockery or unserious behavior often results in grave harm.

હસવું ને હાણુ.

hasavuṁ nē hāṇu.

Excessive joking or frivolous behavior often leads to damage, regret, or conflict.

હસે તેનું ઘર વસે

hasē tēnuṁ ghara vasē

Good humour keeps a household together better than anything else.

હશે તો ઓરીશ, નીકર પડી ઘોરીશ.

haśē tō ōrīśa, nīkara paḍī ghōrīśa.

Said of a carefree or lazy person who only works when resources are available and otherwise remains idle without worry.

હસીને હાડ ભાંગે.

hasīnē hāḍa bhāṁgē.

Excessive or inappropriate laughter can lead to trouble or loss of respect.

હસ્તી દંત, નારી વચન, પ્રીત કપટીની નેહ;

hastī daṁta, nārī vacana, prīta kapaṭīnī nēha;

These things are deceptive and inconsistent, showing one face to the world while being entirely different in reality.

હાટ ભાડે, ઘર ભાડે, વાણોતરને વ્યાજ.

hāṭa bhāḍē, ghara bhāḍē, vāṇōtaranē vyāja.

Living beyond one's means leads to inevitable ruin.

હાટડી નાની ને હરકત ઘણી.

hāṭaḍī nānī nē harakata ghaṇī.

A small business or task that causes disproportionate amounts of stress.

હાથ અજમાવવો/સાફ કરવો

hātha ajamāvavō/sāpha karavō

To have a go at it — and, said the other way, to help yourself while you are there.

હાથ આપીએ તો ગળું પકડે.

hātha āpīē tō gaḷuṁ pakaḍē.

If you give someone a small favor, they will try to take advantage of you.

હાથ બલે તેનો ઉપાય, પણ હઇયું બલે તેનો નહી.

hātha balē tēnō upāya, paṇa haiyuṁ balē tēnō nahī.

Physical wounds heal, but emotional or spiritual pain is much harder to cure.

હાથ ભીડમાં હોવો

hātha bhīḍamāṁ hōvō

To be short of money just now.

હાથ ચાટે પેટ ભરાય નહી.

hātha cāṭē pēṭa bharāya nahī.

Small, superficial efforts are not enough to achieve significant results.

હાથ દેખાડવો

hātha dēkhāḍavō

To hold out the palm to be read — and, otherwise, to let people see what you were holding.

હાથ ધોઈ નાખવા

hātha dhōī nākhavā

To give the thing up as lost and walk away.

હાથ હલાવ્યા વગર ખવાય નહી.

hātha halāvyā vagara khavāya nahī.

Nothing is achieved without effort.

હાથ હથોડી લે કર, સદ્ગુરુ મિલે સુનાર;

hātha hathōḍī lē kara, sadguru milē sunāra;

Strict discipline from a wise teacher shapes and refines a student.

હાથ કંકણને આરસીની જરૂર ન હોય.

hātha kaṁkaṇanē ārasīnī jarūra na hōya.

What is plain does not need demonstrating.

હાથ પોલે તો જગ ગોલો.

hātha pōlē tō jaga gōlō.

Generosity and wealth allow a person to easily win over and control others.

હાથ પોલે તો જગ પોલે.

hātha pōlē tō jaga pōlē.

Generous people receive a warm welcome wherever they go.

હાથ ઊંચા કરી દેવા

hātha ūṁcā karī dēvā

To declare you can do nothing more about it.

હાથમાં આવ્યું તે હથિયાર

hāthamāṁ āvyuṁ tē hathiyāra

In a corner, a person uses what is there.

હાથમાં પોથાં ને પેટ ભરવાના ઠેઠાં.

hāthamāṁ pōthāṁ nē pēṭa bharavānā ṭhēṭhāṁ.

Used to describe someone who is highly educated but struggles to make a living.

હાથમાંથી લુટી જાય, પણ કર્મમાંથી લુટાય નહીં.

hāthamāṁthī luṭī jāya, paṇa karmamāṁthī luṭāya nahīṁ.

Possessions can be stolen, but whatever is ordained by fate can never be taken away.

હાથમાંથી લુટી જાય, પણ કર્મથી લુટાય નહીં.

hāthamāṁthī luṭī jāya, paṇa karmathī luṭāya nahīṁ.

Physical possessions can be stolen, but a person's destined fortune and merits can never be taken away by anyone.

હાથના છુટા ને હૈયાના ફુટા.

hāthanā chuṭā nē haiyānā phuṭā.

Said of a person who is excessively generous to the point of foolishness, lacking any self-control or foresight.

હાથના કર્યા હૈયે વાગ્યા

hāthanā karyā haiyē vāgyā

The thing you brought on yourself is the one that hurts.

હાથનાં કીધાં હૈયે વાગે.

hāthanāṁ kīdhāṁ haiyē vāgē.

One must suffer the consequences of their own actions.

હાથની આળસે મૂછ મ્હોડામાં આવે.

hāthanī āḷasē mūcha mhōḍāmāṁ āvē.

One's own laziness and neglect of basic duties lead to personal discomfort and ruin.

હાથની આલસે મુછ મોહડામાં જાય.

hāthanī ālasē mucha mōhaḍāmāṁ jāya.

Laziness leads to avoidable inconveniences.

હાથનો ચોખ્ખો

hāthanō cōkhkhō

Money passes through him and none of it sticks.

હાથનું મુકેલું પગે ઉચકી જાય.

hāthanuṁ mukēluṁ pagē ucakī jāya.

Carelessness leads to loss or waste.

હાથપગ દોરડી ને પેટ ગાગરડી.

hāthapaga dōraḍī nē pēṭa gāgaraḍī.

Describes an extremely malnourished or sickly child who has thin limbs and a bloated belly.

હાથતાળી આપવી

hāthatāḷī āpavī

To slip away just as they were closing in.

હાથવંતમાં આવ્યું છે.

hāthavaṁtamāṁ āvyuṁ chē.

Said of an opportunity or object that is now easily accessible and ready to be secured.

હાથવેતમાં આવ્યું છે.

hāthavētamāṁ āvyuṁ chē.

Achieving a goal or reaching an object that is now well within grasp.

હાથે કરી પેટમાં પાળી મારવી.

hāthē karī pēṭamāṁ pāḷī māravī.

Self-sabotage that causes personal suffering.

હાથે કરીને હોળી રમ્યા.

hāthē karīnē hōḷī ramyā.

Said of someone who brings destruction or trouble upon themselves through deliberate action.

હાથે કરીને હોણી રમ્યા.

hāthē karīnē hōṇī ramyā.

Said of someone who knowingly brings about their own downfall through their actions.

હાથે તે સાથે

hāthē tē sāthē

Only what you actually gave away is yours at the end.

હથેળીમાં નયાવવું.

hathēḷīmāṁ nayāvavuṁ.

To completely control or manipulate someone according to one's own wishes.

હથેળીનો ગોળ, જ્યારે ખાવા હોય ત્યારે ખવાય.

hathēḷīnō gōḷa, jyārē khāvā hōya tyārē khavāya.

Having someone entirely dependent on one's personal command and convenience.

હાથી ચાલ્યા જાય અને પૂંછ્ડું રહી જાય

hāthī cālyā jāya anē pūṁchḍuṁ rahī jāya

The whole enormous business went smoothly and the last small thing has held it up.

હાથી દરબારમાં શાભે.

hāthī darabāramāṁ śābhē.

Everything has a place where it is most appropriate or impressive.

હાથી ઘોડાનો ફરક

hāthī ghōḍānō pharaka

Not a matter of degree — they are different things.

હાથી હરાડા થાય તેને કાણે રોકાય.

hāthī harāḍā thāya tēnē kāṇē rōkāya.

A powerful person who has lost all self-control cannot be restrained by anyone.

" હાથી જીવે તો લાખનો, મરે તો સવા લાખનો"

" hāthī jīvē tō lākhanō, marē tō savā lākhanō"

Some things hold their value whatever becomes of them.

હાથી મરે ત્યાંજ દટાય.

hāthī marē tyāṁja daṭāya.

Great figures or huge matters are dealt with on the very spot where they fall.

હાથી પુંછલે સારે ક્રાણ ઉપાડે.

hāthī puṁchalē sārē krāṇa upāḍē.

When a powerful person acts recklessly or creates a mess, it is the subordinates who are left to deal with the unpleasant consequences.

હાથી પુંછલે ત્યારે કોણ ઉપાડે.

hāthī puṁchalē tyārē kōṇa upāḍē.

When a powerful person stumbles or leaves a mess, ordinary people cannot manage it.

હાથી તળાય ત્યાં ગધેડાં પાસંગમાં જાય.

hāthī taḷāya tyāṁ gadhēḍāṁ pāsaṁgamāṁ jāya.

In matters of great importance involving powerful people, insignificant individuals are of very little consequence.

હાથી તણાયા જાય ને બકરા પાર જવા કરે.

hāthī taṇāyā jāya nē bakarā pāra javā karē.

Used when someone insignificant tries to imitate or compete with someone much more powerful.

હાથીઆ કાને ઝાલ્યા રહે નહીં.

hāthīā kānē jhālyā rahē nahīṁ.

Powerful, headstrong, or highly influential people cannot be controlled or restrained by weak measures.

હાથીએ હાથી લડે ને વચ્ચે ઝાડનો ખો.

hāthīē hāthī laḍē nē vaccē jhāḍanō khō.

The innocent suffer when powerful people clash.

હાથીના દાંત દેખાડવાના જુદા અને ચાવવાના જુદા

hāthīnā dāṁta dēkhāḍavānā judā anē cāvavānā judā

What is put on display and what is actually used are two different sets.

હાથીના દાંત ખાવાના જુદા ને દેખાડવાના જુદા.

hāthīnā dāṁta khāvānā judā nē dēkhāḍavānā judā.

People often have one set of intentions for their actions and another for public display.

હાથીના સોદા થાય ત્યાં ચાળીના પાડ કોણ પૂછે.

hāthīnā sōdā thāya tyāṁ cāḷīnā pāḍa kōṇa pūchē.

In high-stakes transactions or major affairs, trivial matters and minor expenses are completely ignored.

હાથીની અંબાડીએ ચડી છાણાં ન વિણાય

hāthīnī aṁbāḍīē caḍī chāṇāṁ na viṇāya

Do not use the grand thing for the mean errand.

હાથીની લડાઈમાં ઝાડનો ખે.

hāthīnī laḍāīmāṁ jhāḍanō khē.

When powerful people fight, the innocent bystanders suffer the most.

હાથીની પાછળ કૂતરા ભસે

hāthīnī pāchaḷa kūtarā bhasē

It walks on and the barking makes no difference to anything.

હતું શું ને ગયું શું, ચૌર આવે તો બીવું શું?

hatuṁ śuṁ nē gayuṁ śuṁ, caura āvē tō bīvuṁ śuṁ?

One who has nothing to lose has nothing to fear.

હવનમાં હાડકાં હોમવા

havanamāṁ hāḍakāṁ hōmavā

To ruin a solemn occasion on purpose.

હવનમાં હાડકું.

havanamāṁ hāḍakuṁ.

An unwelcome intrusion or foul element that ruins an otherwise auspicious occasion.

હવાપર કિલ્લો.

havāpara killō.

Building unrealistic plans or dreams.

હવસ એ સઊથી ખરાબ દુશમન છે.

havasa ē saūthī kharāba duśamana chē.

Uncontrolled desire leads to one's downfall.

હવે હદપાર વાત ગઇ છે.

havē hadapāra vāta gai chē.

A situation has reached a point of no return.

હવે પાછલાં બારણાં કેમ લીધાં?

havē pāchalāṁ bāraṇāṁ kēma līdhāṁ?

Resorting to underhanded or secret methods after failing to act openly.

હવેલી જોઈ ઝુંપડું પાડવું નહીં.

havēlī jōī jhuṁpaḍuṁ pāḍavuṁ nahīṁ.

Do not destroy what you have just because you see something better elsewhere.

હવેલી લેતા ગુજરાત ખોઈ

havēlī lētā gujarāta khōī

Reached for the addition and lost the whole estate.

હે, ભુંડા ભૂતનાથ, વળગણીએ રાતું લુગડું દીઠું નહોં.

hē, bhuṁḍā bhūtanātha, vaḷagaṇīē rātuṁ lugaḍuṁ dīṭhuṁ nahōṁ.

Used to mock an impoverished or envious person who is astonished by the slightest sign of wealth or comfort.

હેડાના હાર ને ફાટનું માદળીઉં.

hēḍānā hāra nē phāṭanuṁ mādaḷīuṁ.

Said of worthless, crude, or mismatched ornaments and possessions.

હેલો નાનો ને સાદ મોટો.

hēlō nānō nē sāda mōṭō.

Used for someone who is physically small or insignificant but has a loud voice or makes a big impression.

હેનરવાલો કયેથી ભુણીએ નડી રહે.

hēnaravālō kayēthī bhuṇīē naḍī rahē.

A person with a useful skill will always find a way to earn a living.

હેર વાટે જે મળે, ઓળખે તોય આલીશ માં;

hēra vāṭē jē maḷē, ōḷakhē tōya ālīśa māṁ;

Travelers should be extremely cautious of strangers or casual acquaintances on the road, as they may turn out to be robbers.

હેરમાં ભરપુર દેખાડે ને બાતેનમાં મુરદાર ચીજનેબી છોડે નહી.

hēramāṁ bharapura dēkhāḍē nē bātēnamāṁ muradāra cījanēbī chōḍē nahī.

People who pretend to be generous or wealthy while being miserly or corrupt in private should be distrusted.

હેત હૈયાનાં છાનાં રહે નહીં, આંખની કીકી કહી આપે.

hēta haiyānāṁ chānāṁ rahē nahīṁ, āṁkhanī kīkī kahī āpē.

True love and fondness cannot be concealed, as one's eyes inevitably betray it.

હેત નકામું હસવું, પીડ પડે ઊડ જાય; સાચી પ્રીત સેવાળની, જે જળ ભેળી સુકાય.

hēta nakāmuṁ hasavuṁ, pīḍa paḍē ūḍa jāya; sācī prīta sēvāḷanī, jē jaḷa bhēḷī sukāya.

Superficial affection vanishes in times of trouble, whereas true love is so deep that one would rather perish with their beloved than live without them.

હેતના કુસકા સારા, કમનની કમોદ ખોટી.

hētanā kusakā sārā, kamananī kamōda khōṭī.

A humble gift given with genuine love is far superior to a luxurious gift offered with contempt.

હેઠલું હાલ્યું કહાડી લેવું.

hēṭhaluṁ hālyuṁ kahāḍī lēvuṁ.

To retrieve or extract one's secret investment or lower hand when a venture turns bad.

હેઠે ઉતરેલી આબરૂ પૈસા વગર નકામી થઇ પડે.

hēṭhē utarēlī ābarū paisā vagara nakāmī thai paḍē.

Social standing is difficult to maintain without financial stability.

હેવું તું દીલમાં ના ધાર, કે ઘણી વીદીઆથી હું પડીશ પાર; ભરોસો નથી જીંદગીનો જરા, તેથી એકજ પુરી શીખીને ધરા.

hēvuṁ tuṁ dīlamāṁ nā dhāra, kē ghaṇī vīdīāthī huṁ paḍīśa pāra; bharōsō nathī jīṁdagīnō jarā, tēthī ēkaja purī śīkhīnē dharā.

It is better to master one skill than to have superficial knowledge of many.

હીમતથી સઉ સુજે.

hīmatathī sau sujē.

Courage is the key to overcoming difficulties.

હીમતે મરદાન, મદદે ખોદા.

hīmatē maradāna, madadē khōdā.

God helps those who help themselves.

હિંદુ કહે સો હમ બડે, મુસલમાન કહે હમ; એક મુંગકી દો ફાડ હય, કોન જાદે કાણ કમ; કોન જાદે કોન કમ, કબી કરનાં નહીં કજીઆ, એક ભગત હે રામ, દુજા રહેમાનસે રહ્યા; કહે દીન દરવેશ, સરિતા મિલતી સિંધુ, સબકા સાહેબ એક, એક મુસલમાન એક હિંદુ.

hiṁdu kahē sō hama baḍē, musalamāna kahē hama; ēka muṁgakī dō phāḍa haya, kōna jādē kāṇa kama; kōna jādē kōna kama, kabī karanāṁ nahīṁ kajīā, ēka bhagata hē rāma, dujā rahēmānasē rahyā; kahē dīna daravēśa, saritā milatī siṁdhu, sabakā sāhēba ēka, ēka musalamāna ēka hiṁdu.

Hindus and Muslims are fundamentally equal and share the same divine origin, making religious conflicts pointless.

હિંદુકા ખાના અચ્છા, લેકીન પૂજા ખુરી.

hiṁdukā khānā acchā, lēkīna pūjā khurī.

Expressing appreciation for Hindu food while criticizing elaborate rituals.

હીંગ જાય પણ હાથ ગંધાય.

hīṁga jāya paṇa hātha gaṁdhāya.

The lingering effects of a bad experience or association remain even after the source is gone.

હીંગ મરચુ ને આમલી, તમાખુ ને તેલ, જો ગાવાનું કામ કરવું હોય તો એ પાંચે વાનાં મેલ.

hīṁga maracu nē āmalī, tamākhu nē tēla, jō gāvānuṁ kāma karavuṁ hōya tō ē pāṁcē vānāṁ mēla.

Certain foods are considered harmful to the voice and should be avoided by singers.

હીંગનાએ સા(ગંધ) નથી.

hīṁganāē sā(gaṁdha) nathī.

Said of something that lacks even the slightest trace of the quality or substance it is supposed to have.

હીંમતથી મુશકેલીમાં રાહત મળે.

hīṁmatathī muśakēlīmāṁ rāhata maḷē.

Bravery helps one find a way out of tough situations.

હિંમતે મર્દા તો મદદે ખુદા

hiṁmatē mardā tō madadē khudā

Make the move and the rest of it arrives.

હીરા આવ્યો હાથ, અજાણ્યા ઓળખે નહીં;

hīrā āvyō hātha, ajāṇyā ōḷakhē nahīṁ;

Foolish people do not appreciate the value of precious things or opportunities when they get them.

હીરાની પરીક્ષા ઝવેરી જ કરી જાણે

hīrānī parīkṣā jhavērī ja karī jāṇē

It takes one who knows the trade to tell what a thing is worth.

હીરો ઘોઘે જઈ આવ્યો અને ડેલે હાથ દઈ આવ્યો

hīrō ghōghē jaī āvyō anē ḍēlē hātha daī āvyō

The whole journey made and the actual point of it not attempted.

હિસાબ કાડીને ને બક્ષિપ લાખની.

hisāba kāḍīnē nē bakṣipa lākhanī.

Used to advise that business matters should be kept strictly accurate while personal generosity remains separate.

હીસાબ કોડીનો ને બક્ષેશ લાખની.

hīsāba kōḍīnō nē bakṣēśa lākhanī.

Used to describe someone who is stingy with small things but extravagant with large ones.

હીસ્સાના હડસેલા પણ ખાવા.

hīssānā haḍasēlā paṇa khāvā.

Enduring the hardship and rough treatment that accompanies claiming one's due.

હોધ્યા ઉપર હોય ત્યાં લગન હોકમ.

hōdhyā upara hōya tyāṁ lagana hōkama.

Power is only effective as long as one holds the position of authority.

હોળી એના બાપની એ શું કરનાર છે.

hōḷī ēnā bāpanī ē śuṁ karanāra chē.

Used to challenge someone acting as though public or shared property belongs solely to them.

હોળીનું નાળિયેર

hōḷīnuṁ nāḷiyēra

The one picked out to be thrown in so that everybody else's festival goes well.

હોંસે હોંસે ખાધા ચણા, ને ડાહામ ખાધા બોચી તણા.

hōṁsē hōṁsē khādhā caṇā, nē ḍāhāma khādhā bōcī taṇā.

Impulsive indulgence for quick pleasure leads to painful punishment later.

હોંસે કુબુદ્ધિ ગધેડે ચડે.

hōṁsē kubuddhi gadhēḍē caḍē.

Eagerness without wisdom leads a person into embarrassing and foolish situations.

હોશ ખાટા થઈ જાય તેવું કામ છે.

hōśa khāṭā thaī jāya tēvuṁ kāma chē.

Said of a daunting or frustrating job that completely destroys one's desire or zeal.

હોત સુ સંગત સહજ, સુખ દુઃખ કુસંગકે થાન;

hōta su saṁgata sahaja, sukha duḥkha kusaṁgakē thāna;

Associating with good people effortlessly brings joy, whereas keeping bad company inevitably leads to suffering.

હોઠ બહાર જાય એ કોટ બહાર જાય

hōṭha bahāra jāya ē kōṭa bahāra jāya

Say it once and it has left your keeping for good.

હોઠ સાજા તો ઉત્તર ઝાઝા

hōṭha sājā tō uttara jhājhā

As long as a person can still talk, they will have plenty to say.

હોઠ સાઝાં તો ઉત્તર ઝાઝાં

hōṭha sājhāṁ tō uttara jhājhāṁ

As long as a person can still talk, they will have plenty to say.

હોય દોકડા તો, પરણે કાણા ઓબડા;

hōya dōkaḍā tō, paraṇē kāṇā ōbaḍā;

Wealth enables even deformed or undesirable individuals to find a spouse.

હોય તો ખાડી ખાઊં, નીકર મારે પીહેર જાઊં.

hōya tō khāḍī khāūṁ, nīkara mārē pīhēra jāūṁ.

Said of a selfish person who stays only during good times and abandons home at the first sign of scarcity.