બધી કહેવતોAll of them, by first letter.

૧ મોટા માણસના ગોસાથી. ૨ પ્રજાની ખફગીથી.

1 mōṭā māṇasanā gōsāthī. 2 prajānī khaphagīthī.

These are two sources of danger one should avoid.

મા બાપના ગુનાહથી બચ્ચાંઓ ટકાય.

mā bāpanā gunāhathī baccāṁō ṭakāya.

The actions of parents have consequences for their children.

મા બાપના પીઆર વગર બચ્ચાં ઉધરે તે નછવાં.

mā bāpanā pīāra vagara baccāṁ udharē tē nachavāṁ.

Parental love is essential for the proper upbringing of children.

મા બાપને નમે તે પેટ ભરી જમે.

mā bāpanē namē tē pēṭa bharī jamē.

Respecting parents leads to prosperity and well-being.

મા બાપની તાબેદારી વગરનું જીવતર ફોકટ.

mā bāpanī tābēdārī vagaranuṁ jīvatara phōkaṭa.

Respecting one's parents is a fundamental duty.

મા બાપનું માથે બલ તે સીહના જેવું, ને મા બાપ વગરનું બલ એક વીધવા ઓરતના જેવું.

mā bāpanuṁ māthē bala tē sīhanā jēvuṁ, nē mā bāpa vagaranuṁ bala ēka vīdhavā ōratanā jēvuṁ.

Parental support provides great protection and confidence, whereas lacking it leaves one vulnerable.

મા ભડીઆરી ને દીકરા ફતેહખાં.

mā bhaḍīārī nē dīkarā phatēhakhāṁ.

It describes someone who acts like a hero while relying on their parent's humble labor.

મા જાણે દીકરા મોટા થાય ને જમ જાણે મારા દહાડે ભરાય.

mā jāṇē dīkarā mōṭā thāya nē jama jāṇē mārā dahāḍē bharāya.

It is used to reflect on the inevitability of aging and death.

મા જુવે આવતા ને બાયડી જુવે લાવતા.

mā juvē āvatā nē bāyaḍī juvē lāvatā.

A mother cares for the person, while a wife is often interested in what the person brings home.

મા કરતાં માસી વહાલી લાગે

mā karatāṁ māsī vahālī lāgē

Preferring the one who indulges you to the one who actually raised you.

મ કરવાની આગમજ તે પાર કેમ પડશે તેનો વિચાર કરજો.

ma karavānī āgamaja tē pāra kēma paḍaśē tēnō vicāra karajō.

Think the end out before you start.

મા મુઈ એટલે બાપ વેચ્યો.

mā muī ēṭalē bāpa vēcyō.

Describes a situation where the loss of one parent leads to the total abandonment or neglect by the other.

મા મૂળા ને આપ ગાજર, તેના દીકરા સમશેર બહાદુર.

mā mūḷā nē āpa gājara, tēnā dīkarā samaśēra bahādura.

Said mockingly of humble or insignificant parents whose offspring boast grand pretensions.

મા,મૂળા ને બાપ ગાજર, તેના દીકરા સમશેર બહાદુર.

mā,mūḷā nē bāpa gājara, tēnā dīkarā samaśēra bahādura.

Used to mock someone who boasts of greatness despite having humble or insignificant origins.

મા મૂળો ને બાપ ગાજર

mā mūḷō nē bāpa gājara

Said of somebody with nothing behind them by way of family.

મા પડ મારા આધાર, ચેસલ કણ ચડાવશે;

mā paḍa mārā ādhāra, cēsala kaṇa caḍāvaśē;

Said to express despair when a main supporter or pillar of strength is failing, as there is no one else to rebuild or sustain them.

મા પૂછે આવતા, બાયડી પૂછે લાવતા.

mā pūchē āvatā, bāyaḍī pūchē lāvatā.

A mother cares for the person, while a wife cares for the material support they provide.

મા તે મા, બીજા બધા વગડાના વા

mā tē mā, bījā badhā vagaḍānā vā

There is no substitute, and nobody else even comes close.

મા તેવી દીકરી, ઘડો તેવી ઠીકરી"

mā tēvī dīkarī, ghaḍō tēvī ṭhīkarī"

Children turn out like the house they came from.

માબાપ, ઉસતાદ, અને જે પરવરશી કરે તેનો ઉપકાર સદા માનવો.

mābāpa, usatāda, anē jē paravaraśī karē tēnō upakāra sadā mānavō.

This is a moral maxim regarding the duty of gratitude toward mentors and guardians.

મચ્છુ કાંઠા ને મોરણી વચ્ચે વાંકાનેર;

macchu kāṁṭhā nē mōraṇī vaccē vāṁkānēra;

Describes the specific location of the town of Wankaner between two water bodies.

માછલાંને જળ સાથે પ્રીતિ, જળને કાંઈ નહીં.

māchalāṁnē jaḷa sāthē prīti, jaḷanē kāṁī nahīṁ.

One-sided love is painful and unreciprocated.

માચીમાંનો માકડ.

mācīmāṁnō mākaḍa.

It is used to describe someone who is a persistent nuisance.

મદ ચઢે, તે ઉતરવાને.

mada caḍhē, tē utaravānē.

Arrogance or high status is temporary and bound to fall eventually.

મડદાં બાળવા જનાર ભેગો ન બળે.

maḍadāṁ bāḷavā janāra bhēgō na baḷē.

One should help others in distress but not ruin or sacrifice oneself in the process.

મડદાનાં મકાન મસાણ.

maḍadānāṁ makāna masāṇa.

Everything eventually goes to its natural and proper destination.

મધ હોય ત્યાં માંખી મળે.

madha hōya tyāṁ māṁkhī maḷē.

It is used to say that people are attracted to wealth or opportunity.

મધમધતી માલણ ને ગંધાતી માછણ.

madhamadhatī mālaṇa nē gaṁdhātī māchaṇa.

It is used to contrast people based on their character or profession.

મધ્યદરીએ ખારવા ખુટ્યા.

madhyadarīē khāravā khuṭyā.

Essential help or resources failed just when they were needed most in a critical situation.

મગ જે પાણીએ ચડતા હોય તે પાણીએ જ ચડાવાય

maga jē pāṇīē caḍatā hōya tē pāṇīē ja caḍāvāya

Each thing has to be handled in the particular way it responds to.

મગજમાં રાઈ ભરાઈ જવી

magajamāṁ rāī bharāī javī

For a person's head to be turned by their own importance.

માગનારને વાયદા, પણ પેટને વાયદા ન થાય.

māganāranē vāyadā, paṇa pēṭanē vāyadā na thāya.

One can delay paying back debts, but hunger cannot be postponed.

માગનારને વાયદો, પણ પેટને વાયદો ન થાય.

māganāranē vāyadō, paṇa pēṭanē vāyadō na thāya.

Hunger demands immediate satisfaction and cannot be put off like a debt.

મગને ભાવે મરી

maganē bhāvē marī

It is used to describe a situation where things are mispriced or undervalued.

મગનું નામ મરી ન પાડે

maganuṁ nāma marī na pāḍē

Said of someone who will not be pinned down to a straight answer.

મગર માણસને કદાચજ દોસત મળી શકે.

magara māṇasanē kadācaja dōsata maḷī śakē.

Cruel or dangerous people struggle to find genuine companionship.

મગરનાં આંસુ સારવા

magaranāṁ āṁsu sāravā

To perform a grief you do not feel.

માગે સો ત્યાગે, ને ત્યાગે સો આગે.

māgē sō tyāgē, nē tyāgē sō āgē.

Humility leads to greater success than arrogance.

માગીઉ મોત આવે નહીં.

māgīu mōta āvē nahīṁ.

One cannot control the timing of their own death.

માગુ દીકરીનું હોય - માગુ વહુનું ન હોય

māgu dīkarīnuṁ hōya - māgu vahunuṁ na hōya

There is a proper moment for asking, and once it has passed the asking is absurd.

માગ્યા કરતા તો મરવું ભલું

māgyā karatā tō maravuṁ bhaluṁ

Holding your hand out costs more than the thing is worth.

માગ્યા વગર મા પણ ન પીરસે.

māgyā vagara mā paṇa na pīrasē.

One must express their needs to receive help.

માગ્યા વિના મા પણ ન પીરસે

māgyā vinā mā paṇa na pīrasē

Nobody gives you what you need until you say out loud that you need it.

માગ્યાં ઘીનાં સુરમ, તો જેવાં તેવાજ થાય.

māgyāṁ ghīnāṁ surama, tō jēvāṁ tēvāja thāya.

Things produced through begging or borrowing lack genuine quality and satisfaction.

માગ્યાં ઘીનાં સુરમાં, તો જેવા તેવાજ થાય.

māgyāṁ ghīnāṁ suramāṁ, tō jēvā tēvāja thāya.

Things obtained through charity or begging never yield high-quality results or true satisfaction.

માગ્યાં મોત પણ નથી આવતાં.

māgyāṁ mōta paṇa nathī āvatāṁ.

One cannot get relief from suffering or end their life simply by wishing for it.

માગ્યાં તો મુક્તાફળ મળે, પણ ભીખને માથે ભઠ.

māgyāṁ tō muktāphaḷa maḷē, paṇa bhīkhanē māthē bhaṭha.

Begging is humiliating, even if you receive something.

માગ્યે તાગ્યે ઘર ચાલે તો ખસમ કરે મ્હારી બલા.

māgyē tāgyē ghara cālē tō khasama karē mhārī balā.

A husband is useless if a wife still has to beg and borrow to run the household.

મહા (માધ) મેલે ને ચૈત્ર ચેખ્ખા સારા.

mahā (mādha) mēlē nē caitra cēkhkhā sārā.

Weather patterns in one month predict the conditions of the next.

મહા (માધ) મેલો ને ચૈત્ર ચોખ્ખો સારા.

mahā (mādha) mēlō nē caitra cōkhkhō sārā.

Overcast skies in the month of Magh and clear weather in Chaitra portend a good agricultural season.

મહાબત કીજે મર્દસું, કબહુ આવત કામ,

mahābata kījē mardasuṁ, kabahu āvata kāma,

Aligning yourself with a strong and honorable person ensures you will have reliable support in times of need.

મહાજન મહાજન કયા કરે, મહાજનકા દો ભેદ;

mahājana mahājana kayā karē, mahājanakā dō bhēda;

Prominent figures can either protect their people or bring great ruin upon them.

મહાજનીઓ સાંઢ.

mahājanīō sāṁḍha.

Said of a pampered, useless, or stubborn person who roams around freely without doing any real work.

મહલાજ વગરની ઓરત વેશીઆ સમાન

mahalāja vagaranī ōrata vēśīā samāna

It reflects a traditional, patriarchal view that a woman's status is tied to her marital state.

મહારા દોસ્તોથી મને બચાવો.

mahārā dōstōthī manē bacāvō.

It is used when one's friends cause more harm than enemies.

મહાવરા પડવાથી ધારેલું થાય.

mahāvarā paḍavāthī dhārēluṁ thāya.

Consistent practice leads to the achievement of one's goals.

માહવેરાથી મુશકેલ કામ સેહલું થાય.

māhavērāthī muśakēla kāma sēhaluṁ thāya.

Repetition and experience make hard tasks easier.

મહેમાં આવ્યા કોળીઓ પાછા જાય.

mahēmāṁ āvyā kōḷīō pāchā jāya.

Success or gain can be lost at the very last moment.

મહેંડાપરથી માણસ પરખાય.

mahēṁḍāparathī māṇasa parakhāya.

It is used to say that a person's character or fate is visible on their face.

મહેતાછને ત્યાં નિશાળીઆ જાય, કાઇ મૂર્ખ રહે ને કાઇ પંડિત થાય.

mahētāchanē tyāṁ niśāḷīā jāya, kāi mūrkha rahē nē kāi paṁḍita thāya.

Equal opportunity and instruction yield different results depending on an individual's own capacity and effort.

મહેતાજી ગયા એટલે નિશાળીઆને મજા.

mahētājī gayā ēṭalē niśāḷīānē majā.

People take advantage of the absence of an authority figure to relax or misbehave.

મહેતાજી ગયા એટલે નિશાળીઓને મજા.

mahētājī gayā ēṭalē niśāḷīōnē majā.

When the authority figure is absent, subordinates will take advantage of the freedom.

મહેતાજી મારે નહીં ને ભણાવે નહીં.

mahētājī mārē nahīṁ nē bhaṇāvē nahīṁ.

Describes a person who is ineffective and fails to provide necessary guidance or discipline.

મહેતો મારે ય નહિ અને ભણાવે ય નહિ

mahētō mārē ya nahi anē bhaṇāvē ya nahi

Said of a person in charge who does nothing at all, in either direction.

મહોડે ચહડાવ્યાં માથે ચહડે.

mahōḍē cahaḍāvyāṁ māthē cahaḍē.

Overindulging or spoiling subordinates or children causes them to become arrogant and disrespectful.

મહોડે સાકર, ને પેટમાં કાતર.

mahōḍē sākara, nē pēṭamāṁ kātara.

Said of a deceitful person who speaks sweetly to your face while plotting harm behind your back.

મહોંડેની યાદ ભુલાય પણ લખેલું ભુલાય નહી.

mahōṁḍēnī yāda bhulāya paṇa lakhēluṁ bhulāya nahī.

It is used to emphasize the importance of documentation.

મહોંડું જોઇને તીલું.

mahōṁḍuṁ jōinē tīluṁ.

It is used to say that one judges or treats someone based on their appearance.

મજા મોંઘી, ફજેતી સસ્તી.

majā mōṁghī, phajētī sastī.

Enjoyment requires effort and money, whereas public humiliation and ruin can happen easily and at no cost.

માખણ લગાવવું

mākhaṇa lagāvavuṁ

To flatter somebody with a purpose in mind.

મખ્ખી ચુસ.

makhkhī cusa.

A miserly person.

માલ ખાય માટીનો ને ગીત ગાય વીરાને.

māla khāya māṭīnō nē gīta gāya vīrānē.

It describes someone who is ungrateful or disloyal to their provider while praising others.

માલ પચી જવો

māla pacī javō

For something taken dishonestly to go down without anybody ever calling it in.

માલ થયો વાસી તો લાભ ગયો નહાસી.

māla thayō vāsī tō lābha gayō nahāsī.

Delaying action or selling goods leads to loss of profit.

મળવા જવું તો જલદી ઉઠી આવવું.

maḷavā javuṁ tō jaladī uṭhī āvavuṁ.

One should not overstay their welcome when visiting others.

મળે ચાર જોડી, તો કીલ્લો નાંખે તોડી.

maḷē cāra jōḍī, tō kīllō nāṁkhē tōḍī.

Great feats can be achieved when people unite and work together.

મળે તો ઈદ, ન મળે તો રોજા"

maḷē tō īda, na maḷē tō rōjā"

Take the feast if it arrives and the hunger if it does not.

મલેખાં મમળાવે, પણ શેરડીનો સ્વાદ ન આવે.

malēkhāṁ mamaḷāvē, paṇa śēraḍīnō svāda na āvē.

Said of an uncultured person who cannot appreciate refined pleasures.

માળી રુઠયો ફૂલ લેશે.

māḷī ruṭhayō phūla lēśē.

The person in charge has the power to take back what they provided.

માળી રુઠ્યો ફૂલ લેશે.

māḷī ruṭhyō phūla lēśē.

An offended inferior or dependent can at most withhold their small service, causing minimal harm.

માળી રૂઠ્યો ફૂલ લેશે, કાંઈ ચોટલી તો નહીં લે.

māḷī rūṭhyō phūla lēśē, kāṁī cōṭalī tō nahīṁ lē.

A powerful person can only deprive you of superficial privileges, but they cannot take away your core life or dignity.

મલીયાગિરિ ભુજંગ લગે, શિતલતા ન તજંત.

malīyāgiri bhujaṁga lagē, śitalatā na tajaṁta.

Noble souls remain unaffected by the wickedness of those around them.

મળ્યા ત્યારે મીર, ન મળ્યા ત્યારે ફકીર.

maḷyā tyārē mīra, na maḷyā tyārē phakīra.

People's status or behavior changes depending on their circumstances.

મામા બનાવવા

māmā banāvavā

To take a person in completely.

મામા પુઇનાં, તે વહાલાં મુઇનાં.

māmā puināṁ, tē vahālāṁ muināṁ.

Collateral relatives remain cherished only so long as family elders remain alive.

મામાને ઘેર વીવાહ ને માંએ ભોજન પીરસે.

māmānē ghēra vīvāha nē māṁē bhōjana pīrasē.

It describes a situation where one is in a familiar or comfortable environment but still has to perform the work themselves.

મામાનું ઘર કેટલે, દિવો બળે એટલે.

māmānuṁ ghara kēṭalē, divō baḷē ēṭalē.

From a children's rhyme — the answer that tells you nothing at all.

મામો રોજ લાડવો ન આપે

māmō rōja lāḍavō na āpē

You cannot expect a treat every single time.

મણ ભાત ને સવામણ કુસકી.

maṇa bhāta nē savāmaṇa kusakī.

Said of a venture or product where the waste or useless part exceeds the valuable portion.

મન ચંગા સો કથરેતમે ગંગા.

mana caṁgā sō katharētamē gaṁgā.

It is used to say that a pure heart is more important than external rituals.

મન ચંગા તો કથરોટ મેં ગંગા

mana caṁgā tō katharōṭa mēṁ gaṁgā

Holiness is a matter of what is inside you, not where you have travelled to bathe.

મન ચંગા તો કથરોટમાં ગંગા.

mana caṁgā tō katharōṭamāṁ gaṁgā.

A pure heart is more important than performing religious rituals.

મન દઈને કામ કરવું

mana daīnē kāma karavuṁ

To do a job with your whole attention on it.

મન દેણી મેહેમાન આવે, માગીને પણ મેહેમાન સાચવવા. મેહેમાનનો અચો, ખમે તે કાંઈ કાચા પાયાનું કામ નથી. મેહેમાન દિવસવાળાને ઘેર હોય.

mana dēṇī mēhēmāna āvē, māgīnē paṇa mēhēmāna sācavavā. mēhēmānanō acō, khamē tē kāṁī kācā pāyānuṁ kāma nathī. mēhēmāna divasavāḷānē ghēra hōya.

Hospitality is a sacred duty that must be fulfilled regardless of cost.

મન ઢચુપચુ થઈ જવું

mana ḍhacupacu thaī javuṁ

To waver just when a decision is needed.

માણ ધાલીને વાત કરવી.

māṇa dhālīnē vāta karavī.

Embellishing or exaggerating a story to make it sound more dramatic and entertaining.

મન ઢોંગી મન ધુર્ત છે, મન મેગળ સમાન; મન સુધરે તો મિત્ર છે, નહીં તો શત્રુ સમાન.

mana ḍhōṁgī mana dhurta chē, mana mēgaḷa samāna; mana sudharē tō mitra chē, nahīṁ tō śatru samāna.

One's own mind can be one's greatest ally if controlled, but its uncontrolled desires make it a dangerous enemy.

મન ઢોંગી મન ધૂર્ત હય, મન મેગલ સમાન;

mana ḍhōṁgī mana dhūrta haya, mana mēgala samāna;

The human mind is highly deceptive and unruly, acting as a friend if controlled but as a dangerous enemy if left unchecked.

મન હીંડોળે ચહ્યું છે.

mana hīṁḍōḷē cahyuṁ chē.

Said of someone who is indecisive or whose mind is constantly wavering.

મન હોય તો માળવે જવાય

mana hōya tō māḷavē javāya

Wanting it badly enough is most of the distance.

મન જાવે તો જાન દે, મત દે જાને શરીર;

mana jāvē tō jāna dē, mata dē jānē śarīra;

One must maintain physical self-control and discipline even when the mind wanders or succumbs to temptation.

મણ મણની ચોપડાવવી

maṇa maṇanī cōpaḍāvavī

To flatter somebody in great thick coats of it.

મન મનાવવું/મારીને રહેવું

mana manāvavuṁ/mārīnē rahēvuṁ

To make yourself accept what you cannot change.

મન માંકડું છે.

mana māṁkaḍuṁ chē.

Human thoughts are restless, unstable, and constantly jumping from one thing to another.

મન માન્યું ત્યાં જાત શી જોવી?

mana mānyuṁ tyāṁ jāta śī jōvī?

It is used to say that when one is truly happy with a choice, social status does not matter.

મન મેરા પક્ષી ભયા, જહાં તહાં ઉડ જાય;

mana mērā pakṣī bhayā, jahāṁ tahāṁ uḍa jāya;

Describes the restless nature of the human mind, which wanders constantly and absorbs the qualities of whatever company it keeps.

મન મીલે તો કરીએ મેલા, ચિત્ત મીલે હો રહીએ ચેલા;

mana mīlē tō karīē mēlā, citta mīlē hō rahīē cēlā;

True association and discipleship should only be formed when there is genuine mental and spiritual compatibility.

મન, મોતી ને કાચ, ભાંગ્યા સંધાય નહિ"

mana, mōtī nē kāca, bhāṁgyā saṁdhāya nahi"

Some things do not survive being broken, however carefully you try to mend them.

મન, મોતી ઓર દુધ રસ, ઇનકા એહી સુભાવ;

mana, mōtī ōra dudha rasa, inakā ēhī subhāva;

Once broken or spoiled, the human heart, a precious pearl, and milk can never be restored to their original state.

મન મોટું કરવું

mana mōṭuṁ karavuṁ

To be large enough about it to let the thing go.

માના પેટમાંય સખણો નહિ રહ્યો હોય

mānā pēṭamāṁya sakhaṇō nahi rahyō hōya

Said of somebody who has been trouble from the very beginning.

મન રાખવું, ને ઝેર ચાખવું બરાબર છે.

mana rākhavuṁ, nē jhēra cākhavuṁ barābara chē.

Trying to please everyone or maintaining a false relationship is as painful and destructive as consuming poison.

મણા સૌએ પોતપોતાની ટાળી છે.

maṇā sauē pōtapōtānī ṭāḷī chē.

People always find excuses or ways to cover up their own shortcomings while pointing out others'.

મન ઊતરી જવું

mana ūtarī javuṁ

To go off somebody or something you were once taken with.

મન વિના મળવું ને હેત વિના હળવું, નકામું.

mana vinā maḷavuṁ nē hēta vinā haḷavuṁ, nakāmuṁ.

Relationships without genuine feeling are hollow and meaningless.

મનકા ફેરત જન્મ ગયા, ગયા ન મનકા ફેર;

manakā phērata janma gayā, gayā na manakā phēra;

Criticizes superficial religious rituals, urging instead for a genuine inner transformation of the mind.

મનકા ફેરત જન્મ ગયો, ગયો ન મનકા ફેર;

manakā phērata janma gayō, gayō na manakā phēra;

Mechanical chanting with a rosary is useless if one's mind remains restless and filled with worldly desires.

મનકે બહુતે રંગ હે, છીન છીન બદલે સોય;

manakē bahutē raṁga hē, chīna chīna badalē sōya;

Human desires and thoughts are highly fickle and constantly shifting.

મનકે હારે હાર હૈ, મનકે જીતે જીત;

manakē hārē hāra hai, manakē jītē jīta;

Asserts that success or failure depends entirely on one's mental strength and attitude.

મનકી મનમેં રહી, હો ગઇ ઓર.

manakī manamēṁ rahī, hō gai ōra.

Man proposes, but God disposes.

મનકું ક્યું નહીં મુંડીએ, જમે ભરી હે ખોટ.

manakuṁ kyuṁ nahīṁ muṁḍīē, jamē bharī hē khōṭa.

True renunciation requires purifying the mind of its vices rather than merely shaving one's head.

મણમાં આઠ પાંચશેરીની ભૂલ.

maṇamāṁ āṭha pāṁcaśērīnī bhūla.

Said of a calculation or statement that is completely and utterly wrong from start to finish.

મનમાં આવે તેમ બોલવું નહીં, ને ભાવે તેટલું ખાવું નહીં.

manamāṁ āvē tēma bōlavuṁ nahīṁ, nē bhāvē tēṭaluṁ khāvuṁ nahīṁ.

Exercise restraint in speech and appetite.

મનમાં ડહાપણનો સંગ્રહ કર.

manamāṁ ḍahāpaṇanō saṁgraha kara.

Prioritize gaining knowledge and wisdom.

મનમાં ધારેલું કે છુપું કીધેલું કામ કાઈ નહી જાણે, પણ તે ખોદા તો જાણે.

manamāṁ dhārēluṁ kē chupuṁ kīdhēluṁ kāma kāī nahī jāṇē, paṇa tē khōdā tō jāṇē.

Nothing is hidden from God, regardless of how secret one's actions are.

મનમાં પરણવું ને મનમાં રાંડવું

manamāṁ paraṇavuṁ nē manamāṁ rāṁḍavuṁ

Building a whole hope up and losing it again without a word to anybody.

મનમાં ઉપજતા તુરંગોને, વીચારની લગામમાં રાખવા.

manamāṁ upajatā turaṁgōnē, vīcāranī lagāmamāṁ rākhavā.

One should control their impulses through rational thinking.

મનમાંજ અદરાવું ને મનમાંજ પરણવું.

manamāṁja adarāvuṁ nē manamāṁja paraṇavuṁ.

It is used to describe someone who lives in a fantasy world.

મનની અસર તન ઉપર.

mananī asara tana upara.

Mental states directly influence physical health.

મનની ભુખ તો શેરે શું વલે?

mananī bhukha tō śērē śuṁ valē?

Material things cannot satisfy emotional or spiritual hunger.

મનની શાંતીથી ધારેલું કામ સુજે.

mananī śāṁtīthī dhārēluṁ kāma sujē.

A calm mind is necessary to solve problems effectively.

મનનો ઊભરો ઠાલવવો

mananō ūbharō ṭhālavavō

To finally say the thing you have been carrying.

મનનું ધારેલું કાઈજ વખતે બને.

mananuṁ dhārēluṁ kāīja vakhatē banē.

It is used to say that reality rarely matches our expectations.

મનનું દુઃખ કોઇ જાણે નહીં.

mananuṁ duḥkha kōi jāṇē nahīṁ.

Internal suffering is often invisible to others.

મણનું માથું ભલે જાય પણ નવટાંકનું નાક ન જાય

maṇanuṁ māthuṁ bhalē jāya paṇa navaṭāṁkanuṁ nāka na jāya

Honour is worth more than life — losing face is the greater loss.

માણસ અને મોત વચ્ચે ફકત એક પરદાનેજ અંતર.

māṇasa anē mōta vaccē phakata ēka paradānēja aṁtara.

Life is fragile and death can arrive at any moment.

માણસ ભુલ કરવાને લાયક છે.

māṇasa bhula karavānē lāyaka chē.

To err is human.

માણસ જોઇને વાત કરવી.

māṇasa jōinē vāta karavī.

It is used to advise that one should tailor their speech to their audience.

માણસ માણસમાં આંતરા, એક ઝવેર તો બીજો કાંકરો.

māṇasa māṇasamāṁ āṁtarā, ēka jhavēra tō bījō kāṁkarō.

People vary greatly in their character and value.

માણસ માણસમાં આંતરે, કાઈ જવેર કાઈ કાંકડા.

māṇasa māṇasamāṁ āṁtarē, kāī javēra kāī kāṁkaḍā.

It is used to say that people vary greatly in their quality.

માણસ માણસમાં દુશમની તેઓના કામને લીધેજ.

māṇasa māṇasamāṁ duśamanī tēōnā kāmanē līdhēja.

Conflicts between individuals are caused by their own actions.

માણસ માત્ર ભૂલને પાત્ર

māṇasa mātra bhūlanē pātra

To be a person is to get things wrong.

માણસ મુવા પછીજ સુખી કેહવાય.

māṇasa muvā pachīja sukhī kēhavāya.

One's life can only be fully judged as successful or peaceful once it has concluded.

માણસ પોતાના વચનોથી પોતાની લાએકાત જણાવે છે.

māṇasa pōtānā vacanōthī pōtānī lāēkāta jaṇāvē chē.

One's character is revealed by how they speak.

માણસ પોતાની કરણી મુજબ નીચ કે ઉચ કેહવાય

māṇasa pōtānī karaṇī mujaba nīca kē uca kēhavāya

A person's status is determined by their actions, not their birth.

માણસ તેજ કે, જેથી બીજાઓને મદદ મળતી રહે.

māṇasa tēja kē, jēthī bījāōnē madada maḷatī rahē.

True humanity is defined by helping others.

માણસ તો બધાં સારાં, કોઈ કોઈને ને કોઈ કોઈને.

māṇasa tō badhāṁ sārāṁ, kōī kōīnē nē kōī kōīnē.

Goodness is subjective and depends on one's relationship with the person.

માણસ વહાલો નથી માણસનું કામ વહાલું છે

māṇasa vahālō nathī māṇasanuṁ kāma vahāluṁ chē

The affection lasts exactly as long as the use does.

માણસકું કસનેકુ કસોટી હે, રજપુતકુ કસનેકુ અપીમકી ગોટી હે, ગવૈએકુ કસનેકુ રાગ ઝીંઝોટી હે, ગમારકુ કસનેકુ લાંગકી લેટી હે.

māṇasakuṁ kasanēku kasōṭī hē, rajaputaku kasanēku apīmakī gōṭī hē, gavaiēku kasanēku rāga jhīṁjhōṭī hē, gamāraku kasanēku lāṁgakī lēṭī hē.

Different types of people require different methods or challenges to test their true nature and capability.

માણસમાં ચાડીઓ, ને જાનવરમાં હાડીઓ.

māṇasamāṁ cāḍīō, nē jānavaramāṁ hāḍīō.

A gossipmonger in a community causes as much irritation as a crow among beasts.

માણસમાં લેવાય કે વગડામાં લેવાય.

māṇasamāṁ lēvāya kē vagaḍāmāṁ lēvāya.

Important matters should be addressed openly in society rather than in secret.

માણસને કસવાને પંથ કે પાડોસ.

māṇasanē kasavānē paṁtha kē pāḍōsa.

A person's true character is only revealed when you travel with them or live next door to them.

માણસની ઓળમાં નહીં તેને શું કહેવું.

māṇasanī ōḷamāṁ nahīṁ tēnē śuṁ kahēvuṁ.

It is useless to argue with or expect decent behavior from someone who lacks basic humanity or manners.

માણસની પરીક્ષા પંથે કે પાડોસે.

māṇasanī parīkṣā paṁthē kē pāḍōsē.

You only truly know a person's character when you travel with them or live next to them.

માણસની ઉમર શીઆળાના બરફ જેવી.

māṇasanī umara śīāḷānā barapha jēvī.

Human life is fleeting and temporary.

માણસનું ચામ, ને જુઠાનાં વચન, કશા કામનાં નહીં.

māṇasanuṁ cāma, nē juṭhānāṁ vacana, kaśā kāmanāṁ nahīṁ.

A liar's words are completely worthless and cannot be relied upon for any purpose.

માણસનું ચામ, ને જુઠાંનાં વચન, કશા કામનાં નહીં.

māṇasanuṁ cāma, nē juṭhāṁnāṁ vacana, kaśā kāmanāṁ nahīṁ.

The commitments of a dishonest person carry no practical worth.

માણસનું ધારવું ને ખોદાનું કરવું.

māṇasanuṁ dhāravuṁ nē khōdānuṁ karavuṁ.

It is used to acknowledge that human plans are subject to divine will.

માણસનું કસનેકુ કસોટી હે, રજપુતકુ કસનેકુ અપીમકી ગોટી હે, ગવૈએકુ કસનેકુ રાગ ઝીઝોટી હે, ગમારકુ કસનેકુ ભાંગકી લોટી હે.

māṇasanuṁ kasanēku kasōṭī hē, rajaputaku kasanēku apīmakī gōṭī hē, gavaiēku kasanēku rāga jhījhōṭī hē, gamāraku kasanēku bhāṁgakī lōṭī hē.

Every type of person has a specific vulnerability or test that reveals their true nature.

માણસનું માન ધંધામાં છે.

māṇasanuṁ māna dhaṁdhāmāṁ chē.

True respect is earned through one's own labor, not inherited wealth.

માણસથી માછાં ભલાં, સાચી પ્રીતજ જાણ;

māṇasathī māchāṁ bhalāṁ, sācī prītaja jāṇa;

Fish demonstrate the truest form of love because they cannot survive even a moment of separation from water.

માણસોને સાચો ગુરૂ તે તેનું અંતકરણ છે.

māṇasōnē sācō gurū tē tēnuṁ aṁtakaraṇa chē.

One's own conscience is the best guide for moral conduct.

માનતા ચઢાવ્યા વગર દેવ પણ ફળે નહીં.

mānatā caḍhāvyā vagara dēva paṇa phaḷē nahīṁ.

Nothing is achieved in this world without making some sacrifice or offering a reward.

માનથી બધા ગુણ ગળી જાય.

mānathī badhā guṇa gaḷī jāya.

Arrogance destroys all the good qualities and merits a person possesses.

માંડ અસવાર ને મોડા ચડે.

māṁḍa asavāra nē mōḍā caḍē.

Lazy people who start their work late will never succeed.

માંડ અસવાર ને મોડો ચડે.

māṁḍa asavāra nē mōḍō caḍē.

Said of an incompetent or sluggish person who procrastinates even in tasks they barely know how to perform.

માંદા ઢોરને બગાય ઘણી.

māṁdā ḍhōranē bagāya ghaṇī.

It is used to say that those who are already struggling attract more trouble.

માંદા માણસનું મન ઠેકાણે નહીં.

māṁdā māṇasanuṁ mana ṭhēkāṇē nahīṁ.

Illness affects a person's mental stability and judgment.

માંડીવાળેલ

māṁḍīvāḷēla

A matter everyone has finally given up on.

માંદુ પરણાવી મરવાની વાત જોય.

māṁdu paraṇāvī maravānī vāta jōya.

It describes someone who is desperate or acting irrationally due to their condition.

મને ગમ્યું ત્યાં લોકની શી દરકાર?

manē gamyuṁ tyāṁ lōkanī śī darakāra?

One should not care about public opinion if they are satisfied with their own choices.

માંગન મરણ સમાન હે, મત કાઈ માંગે ભીખ;

māṁgana maraṇa samāna hē, mata kāī māṁgē bhīkha;

Asking others for charity or favors is a humiliating act that destroys one's self-respect.

માંગવા વગર માંયબી પીરસે નહી.

māṁgavā vagara māṁyabī pīrasē nahī.

It is used to say that one must express their needs to receive help.

માંગવું તે મરવા બરાબર.

māṁgavuṁ tē maravā barābara.

It is used to express the shame or difficulty of having to beg or ask for help.

માંગ્યું મોત આવે નહીં.

māṁgyuṁ mōta āvē nahīṁ.

One cannot control the timing of their own death.

મણીધર આગળ દીવા બળે નહીં.

maṇīdhara āgaḷa dīvā baḷē nahīṁ.

Minor talents or false displays are completely eclipsed in the presence of true greatness or power.

માનીએ તો દેવ નહીં તો પથર.

mānīē tō dēva nahīṁ tō pathara.

The value of an object or belief depends entirely on the faith of the observer.

માનીતાઓનું જુઠું વનાય, પણ અનમાનીતાઓનું સાચુ વનાય નહી.

mānītāōnuṁ juṭhuṁ vanāya, paṇa anamānītāōnuṁ sācu vanāya nahī.

Bias causes people to believe those they like and doubt those they dislike.

મંકડા રીસે બળે ત્યારે પોતાની પુંઠ કરડે.

maṁkaḍā rīsē baḷē tyārē pōtānī puṁṭha karaḍē.

Powerless people only end up harming themselves when they react in anger.

માંખ મારે તે કાઇ વખત માણસનેયી મારે. મુશકેલ કામો અનુભવીએથીજ પાર પડે.

māṁkha mārē tē kāi vakhata māṇasanēyī mārē. muśakēla kāmō anubhavīēthīja pāra paḍē.

One should not underestimate the danger of small things, and complex work requires expertise.

માંખ મારે તે માણસ મારે..

māṁkha mārē tē māṇasa mārē..

A person who commits small crimes will eventually commit big ones.

માંખણમાંથી મેવાળા ખેંચે તેવા ઝીણા છે.

māṁkhaṇamāṁthī mēvāḷā khēṁcē tēvā jhīṇā chē.

Said of an extremely cunning, precise, or stingy person who can extract profit or find flaws in the smoothest situations.

મંકોડી પહેલવાન

maṁkōḍī pahēlavāna

A very small man with a very large opinion of his own strength.

માંકુ થાય તે સારાને કાજ.

māṁku thāya tē sārānē kāja.

Everything that occurs has a positive purpose, even if it seems bad at the time.

માનો તો દેવ નહિ તો પથ્થર

mānō tō dēva nahi tō paththara

The worth of the thing is entirely in what you bring to it.

માંસ ખાઈ ને હાડકાં કોટે ન બંધાય.

māṁsa khāī nē hāḍakāṁ kōṭē na baṁdhāya.

After enjoying secret or unlawful gains, one should not foolishly parade evidence of the act.

માંસ ખાઈ ને હાડકાં ફોટે ન બંધાય.

māṁsa khāī nē hāḍakāṁ phōṭē na baṁdhāya.

Once a deed is done, it cannot be undone or hidden.

મંત્ર કરતાં તંત્ર વધે.

maṁtra karatāṁ taṁtra vadhē.

Practical action or clever strategy is far more effective than mere prayers or spells.

માણુંનું રાંધે ત્યારે પવાલાનું દાણે.

māṇuṁnuṁ rāṁdhē tyārē pavālānuṁ dāṇē.

Refers to careless housekeepers who waste small portions during large-scale cooking.

માણુસના ગુણ ઓધે ઉતરે.

māṇusanā guṇa ōdhē utarē.

Good qualities are passed down through the family line.

મનુષ્ય યત્ન, ઈશ્વર કૃપા"

manuṣya yatna, īśvara kr̥pā"

You do the work; the outcome is not entirely in your hands.

મનુષ્યમાં નાપિક જુઓ, કાગ પંખી નિરધાર;

manuṣyamāṁ nāpika juō, kāga paṁkhī niradhāra;

Certain types are notoriously cunning and sharp-witted in their respective spheres.

મનુષ્યમાં નાપિક જુઓ, કાગ પંખી નિરધાર; પશુમાં જાંબુક જુઓ, હગ ચંચળ સરદાર.

manuṣyamāṁ nāpika juō, kāga paṁkhī niradhāra; paśumāṁ jāṁbuka juō, haga caṁcaḷa saradāra.

Certain types of people and creatures are inherently untrustworthy or opportunistic.

માન્યા ચોર મરે નહીં.

mānyā cōra marē nahīṁ.

Imaginary or unconfirmed dangers cannot be dealt with until they are confronted.

માપમાં રહેવું

māpamāṁ rahēvuṁ

To keep within what is proper for your position.

માફ્ કર્યામાં મજા.

māph karyāmāṁ majā.

Forgiveness brings peace of mind.

માફ કર્યામાં મજા.

māpha karyāmāṁ majā.

Forgiveness brings true satisfaction and nobility compared to seeking revenge.

માફસર પીઓ તો શરાબ, જસ્તી પીવો તો ખાતુ ખરાબ

māphasara pīō tō śarāba, jastī pīvō tō khātu kharāba

Excessive indulgence in anything leads to ruin.

માફસર રહેવામાં મજા.

māphasara rahēvāmāṁ majā.

A balanced life leads to happiness.

મફતના લાડુ ખાય તે પસ્તાય, નહી ખાય તેભી પસ્તાય.

maphatanā lāḍu khāya tē pastāya, nahī khāya tēbhī pastāya.

It is used to describe a situation where any choice leads to regret.