બધી કહેવતોAll of them, by first letter.

૧૭. કાળી ચૌદશ ને આદિતવાર ફરીફરીને નહીં આવે.

17. kāḷī caudaśa nē āditavāra pharīpharīnē nahīṁ āvē.

Rare opportunities do not recur frequently and must be seized promptly.

ાકરને શેઠ ઘણા ને શેઠને ચાકર ઘણા.

ākaranē śēṭha ghaṇā nē śēṭhanē cākara ghaṇā.

Neither side of the arrangement is irreplaceable.

કબા—કઈની કરવી નહીં.

kabā—kaīnī karavī nahīṁ.

Admonishes one to abstain completely from committing harmful or sinful acts.

કબિરા કહે કમાલકું, દો બાતાં લીખ લે;

kabirā kahē kamālakuṁ, dō bātāṁ līkha lē;

The core of a righteous life consists of worshipping God and feeding the hungry.

કબુદ્ધિની મત થોડી, ઘર વેચીને લીધી ઘોડી.

kabuddhinī mata thōḍī, ghara vēcīnē līdhī ghōḍī.

Said of foolish people who sacrifice basic shelter for vanity.

કબુતર ઉડ ગયા, પીછે ફરરર (નમાલી વાત).

kabutara uḍa gayā, pīchē phararara (namālī vāta).

Used to dismiss empty words or a situation where the opportunity has already passed.

કાચા ઘટમાં કાંકરા, બે કદી પેસી જાય;

kācā ghaṭamāṁ kāṁkarā, bē kadī pēsī jāya;

Bad habits or evil thoughts instilled in childhood are extremely difficult to remove later in life.

કાચા કાનનો માણસ

kācā kānanō māṇasa

Someone who believes whatever the last person told him.

કાચા કાનનું તે નહીં સાનનું.

kācā kānanuṁ tē nahīṁ sānanuṁ.

Someone who easily believes rumors lacks judgment.

કાચાં ફલમાંથી તેલ નહી નીકલે.

kācāṁ phalamāṁthī tēla nahī nīkalē.

Nothing useful can be pressed out of something not yet ready.

કચરા નાંખતાં જન્મારે ગયા, ને ભાભાજી ઉકરડા કીયા?

kacarā nāṁkhatāṁ janmārē gayā, nē bhābhājī ukaraḍā kīyā?

Mocks someone who feigns ignorance about a routine task they have done all their life.

કચરે કચરે વધે.

kacarē kacarē vadhē.

Observes that children or possessions often manage to thrive even in neglect or poverty.

કચ્છજો હેડા હેડા.

kacchajō hēḍā hēḍā.

Refers to the peculiar dialect and expressions of the Cutch region.

કચ્છી ઠગા.

kacchī ṭhagā.

Used as a derogatory label for deceitful people.

કચેરીમાં કચરો.

kacērīmāṁ kacarō.

Of a place meant to settle matters that is itself full of filth.

કચો રંગ થોડાજ વખત શોભે.

kacō raṁga thōḍāja vakhata śōbhē.

Anything got up on the surface fades fast.

કાચું કાપવું

kācuṁ kāpavuṁ

To do a job half-heartedly or before it was ready.

કાચું કાપ્યું.

kācuṁ kāpyuṁ.

Acted too early and spoiled the thing.

કડક દાણા કારડુ તે ચહડે નહીં.

kaḍaka dāṇā kāraḍu tē cahaḍē nahīṁ.

Stubborn and crude individuals refuse to reform or yield.

કદમ કહડા નીકળે છે; પગે પદ્મ છે.

kadama kahaḍā nīkaḷē chē; pagē padma chē.

Said of an auspicious person whose presence brings good fortune.

કડવામાં કડવું તે કરજ ને મીઠામાં મીઠું તે ગરજ.

kaḍavāmāṁ kaḍavuṁ tē karaja nē mīṭhāmāṁ mīṭhuṁ tē garaja.

Owing is the worst state to be in — and need is what makes people sweet to you.

કાદવે કાદવ ધુએ, તેમાં શું ધોવાય?

kādavē kādava dhuē, tēmāṁ śuṁ dhōvāya?

You cannot clean something using a dirty method.

કડવી હોય લીમડી, મીઠી હોયે છાંય;

kaḍavī hōya līmaḍī, mīṭhī hōyē chāṁya;

Used to emphasize that relatives may have bitter conflicts yet still provide comfort and support when needed.

કડવો ઘૂંટડો ગળે ઊતારવો

kaḍavō ghūṁṭaḍō gaḷē ūtāravō

To accept something unpleasant because there is no alternative.

કડવું ઓસડ મા પાય.

kaḍavuṁ ōsaḍa mā pāya.

Sometimes those who speak harshly have your best interests at heart.

કડવું ઓસડ માતા જ પાય

kaḍavuṁ ōsaḍa mātā ja pāya

Hard advice comes from the person who actually wants you to be well.

કડવું તે ઓસડ ને મીઠું તે મખવાસ.

kaḍavuṁ tē ōsaḍa nē mīṭhuṁ tē makhavāsa.

What does you good is rarely what tastes good.

કધન આવે તે સધનને તાણી જાય.

kadhana āvē tē sadhananē tāṇī jāya.

Ill-gotten gains corrupt and ruin honest earnings.

કધરધણી વેઠાય, પણ કપાડોસી ન વેઠાય.

kadharadhaṇī vēṭhāya, paṇa kapāḍōsī na vēṭhāya.

A difficult employer is tolerable, but a bad neighbor makes daily life insufferable.

કદિ ખતા ન ખાય વિચારી વાણી ઉચરે.

kadi khatā na khāya vicārī vāṇī ucarē.

Careful thought before speaking prevents errors.

કડી ઉપર તાળું નહીં, ને લાડુ ઉપર વાળુ નહીં.

kaḍī upara tāḷuṁ nahīṁ, nē lāḍu upara vāḷu nahīṁ.

Describes a state of total lack or emptiness.

કડી ઉપર તાણું નહીં, ને લાડુ ઉપર વાણું નહીં.

kaḍī upara tāṇuṁ nahīṁ, nē lāḍu upara vāṇuṁ nahīṁ.

Good food should be consumed promptly without hesitation or delay.

કાગા નૈન નિકાલ દઈ, જે પ્રિય પાસ લે જાય; પહેલે દર્શ દીખાયકે, પીછે લીજે ખાય.

kāgā naina nikāla daī, jē priya pāsa lē jāya; pahēlē darśa dīkhāyakē, pīchē lījē khāya.

A lover is willing to sacrifice their very life and body if only their eyes can be granted the sight of their beloved.

કાગા સબ તન ખાઈઓ, ખાઈઓ ચુન ચુન માંસ; દો નૈનાં મત ખાઈઓ, પ્રિય મિલનકી આશ.

kāgā saba tana khāīō, khāīō cuna cuna māṁsa; dō naināṁ mata khāīō, priya milanakī āśa.

Even in death or extreme suffering, a lover's deepest desire is to catch one final glimpse of their beloved.

કાગા વહાલું કુંભ જળ, સ્ત્રીને વહાલી વાત;

kāgā vahāluṁ kuṁbha jaḷa, strīnē vahālī vāta;

Different beings have different inherent preferences and pleasures.

કાગડા બધે ય કાળા હોય

kāgaḍā badhē ya kāḷā hōya

People behave the same wherever you go.

કાગડા ઊડવા

kāgaḍā ūḍavā

Said of a place that has emptied out — no custom, no people, nothing doing.

કાગડાના શ્રાપથી ઢોર મરે નહીં.

kāgaḍānā śrāpathī ḍhōra marē nahīṁ.

The ill-wishing of someone with no power over you does nothing.

કાગડાની ગાં—માંથી ગંગાજળ નીતરે નહીં.

kāgaḍānī gāṁ—māṁthī gaṁgājaḷa nītarē nahīṁ.

You cannot expect something pure or valuable from a corrupt source.

કાગડાની કોટે રતન.

kāgaḍānī kōṭē ratana.

Said when something valuable is possessed by someone who does not deserve it or cannot appreciate it.

કાગડો દહીંથરું લઈ ગયો

kāgaḍō dahīṁtharuṁ laī gayō

The prize went to someone with no claim to it.

કાગડો મોરના પીછ ખોસી બંને ગમથી હાડમાર થયો.

kāgaḍō mōranā pīcha khōsī baṁnē gamathī hāḍamāra thayō.

Borrow another's finery and you are rejected by both — your own kind and theirs.

કાગજ હોય તો બાંચ લઉં, કર્મ ન બાંચ્યા જાય.

kāgaja hōya tō bāṁca lauṁ, karma na bāṁcyā jāya.

One cannot predict or change their destiny.

કાગળ ભીંજાય, ન દેખાય, ન લખાય;

kāgaḷa bhīṁjāya, na dēkhāya, na lakhāya;

Deep grief or overwhelming emotion makes it impossible to express one's feelings in writing.

કાગળની હાંડી ચુલે ચડે નહીં.

kāgaḷanī hāṁḍī culē caḍē nahīṁ.

A weak or flimsy plan cannot withstand the pressure of reality.

કાગના ડોળે રાહ જોવી

kāganā ḍōḷē rāha jōvī

To wait for something with fixed, anxious attention.

કાગનો વાઘ.

kāganō vāgha.

A trifle blown up into a terror by retelling.

કાગનો વાઘ કરવો

kāganō vāgha karavō

To blow something tiny up into a catastrophe.

કાગનું બેસવું ને ડાળનું પડવું

kāganuṁ bēsavuṁ nē ḍāḷanuṁ paḍavuṁ

Two things happening together taken, wrongly, as one causing the other.

કાગનું બેસવું ને તાડનું પડવું.

kāganuṁ bēsavuṁ nē tāḍanuṁ paḍavuṁ.

Two things coincide and the innocent one gets the blame.

કહા ચંદન પારસ કહા, કહા નરપત કહા ભ્રંગ;

kahā caṁdana pārasa kahā, kahā narapata kahā bhraṁga;

Great and noble influences have the power to transform whatever they touch into something valuable.

કહા કહુ કીરતારકું, પરાલબ્ધકા ખેલ;

kahā kahu kīratārakuṁ, parālabdhakā khēla;

Destiny is unpredictable and often seems unfair.

કહા ન અબળા કર શકે, કહા ન સિંધુ સમાય;

kahā na abaḷā kara śakē, kahā na siṁdhu samāya;

There are no limits to what the determined or the vast can achieve or hold.

કહતે હય કરતે નહીં, ભારતે ધન ભંડાર;

kahatē haya karatē nahīṁ, bhāratē dhana bhaṁḍāra;

Hypocrites who do not practice what they preach and focus only on hoarding wealth will face disgrace and divine judgment in the end.

કહતે હય કરતે નહીં, દયા અર ઉપકાર;

kahatē haya karatē nahīṁ, dayā ara upakāra;

Those who preach about mercy and charity but never practice them will face ultimate disgrace and judgment.

કહતે હય કરતે નહીં, દિલસું દુર દુરાચાર;

kahatē haya karatē nahīṁ, dilasuṁ dura durācāra;

People who preach morality but do not rid their own hearts of wickedness will face disgrace in the court of God.

કહાતો દીવાના પણ સુનતાભી દીવાના.

kahātō dīvānā paṇa sunatābhī dīvānā.

The audience for nonsense is no wiser than its author.

કહે લોંડી નવવાળ, તો કહે નવવાળ. કહે છોને વર ઘરડો?

kahē lōṁḍī navavāḷa, tō kahē navavāḷa. kahē chōnē vara gharaḍō?

Applied when agreeing mindlessly to minor details while ignoring the main problem.

કહે લોંડી નવ્વાબ, તો કહે નવ્વાબ, કહે છોને વર ધરડા?

kahē lōṁḍī navvāba, tō kahē navvāba, kahē chōnē vara dharaḍā?

Flattery can make people ignore obvious flaws or realities.

કહે તે કરે નહી, કરે તે કહે નહી.

kahē tē karē nahī, karē tē kahē nahī.

The noise and the work come from different people.

કહેનાં થા સૌ કહે ચુકે, અબ કુછ કહા ન જાય;

kahēnāṁ thā sau kahē cukē, aba kucha kahā na jāya;

Used when a matter has been fully discussed and resolved, leaving no room or need for further words.

કહેતા હું કહે જાત હું, કહા બજાઊં ઢોલ;

kahētā huṁ kahē jāta huṁ, kahā bajāūṁ ḍhōla;

An urgent warning or advice that is being repeatedly given but ignored by the listener.

કહેતાણી દિવાના, સુનતાણી દિવાના.

kahētāṇī divānā, sunatāṇī divānā.

Said of a pointless conversation where neither party understands the other.

કહેવા કરતાં કરવું ભલું.

kahēvā karatāṁ karavuṁ bhaluṁ.

Action counts for more than talk about action.

કહેવત બોલવા માટે ને નીમક ભોજન માટે.

kahēvata bōlavā māṭē nē nīmaka bhōjana māṭē.

A saying seasons talk the way salt seasons a meal — plain speech without one is flat.

કહેવું એક ને કરવું જુદું.

kahēvuṁ ēka nē karavuṁ juduṁ.

Of a person whose word and conduct do not meet.

કહી કહી ચીજો ખવરાવીયા, ડાઢા પછી દેહ;

kahī kahī cījō khavarāvīyā, ḍāḍhā pachī dēha;

One takes great care of the teeth throughout life, yet they are the first to fall out and abandon the body in old age.

કહું તો મા મારી જાય, ના કહું તો બાપ કુત્તા ખાય.

kahuṁ tō mā mārī jāya, nā kahuṁ tō bāpa kuttā khāya.

Said of being trapped in a painful dilemma where every option causes harm.

કહ્યું તો મા મારી જાય, ના કહ્યું તો બાપ કુત્તા ખાય.

kahyuṁ tō mā mārī jāya, nā kahyuṁ tō bāpa kuttā khāya.

Describes a dilemma where every available choice leads to a bad outcome.

કાઈ ધરમ કરે ને કોઈ ખલલ કરે.

kāī dharama karē nē kōī khalala karē.

For every hand that builds there is one that spoils.

કાઈ દોલતથી મગરૂર બનતો નથી તે દુખ ને સંકટના વખતે ગભરાતો નથી.

kāī dōlatathī magarūra banatō nathī tē dukha nē saṁkaṭanā vakhatē gabharātō nathī.

Humility in good times provides strength during bad times.

કાઈ હસે કાઈ રવે, કાઈ માંડે સુમકાર; કર્તાએ શું કલ્પીતે, સર્જ્યો આ સંસાર.

kāī hasē kāī ravē, kāī māṁḍē sumakāra; kartāē śuṁ kalpītē, sarjyō ā saṁsāra.

The world is full of diverse and contradictory human experiences, leaving one to wonder about the mysterious design of the Creator.

કઈ થયા ને કઈ થશે, આ ગામ તો એમનું એમ વસે.

kaī thayā nē kaī thaśē, ā gāma tō ēmanuṁ ēma vasē.

The world continues its cycle regardless of individual events or changes.

કાજલ તજે ન શામતા, મોતી તજે ન શ્વેત;

kājala tajē na śāmatā, mōtī tajē na śvēta;

People cannot change their fundamental nature, as the wicked will never abandon their wickedness and the virtuous will never abandon their goodness.

કાજલ તજે ન શામતા, મોતી તજે ન શ્વેત; દુર્જન તજે ન કુટિલતા, સજ્જન તજે ન હેત.

kājala tajē na śāmatā, mōtī tajē na śvēta; durjana tajē na kuṭilatā, sajjana tajē na hēta.

People never change their core nature, whether they are inherently wicked or naturally virtuous.

કજીઆ લડવા સરકારમાં જવા કરતાં શેતાન દાબો કર રહેવામાં ફાયદો છે.

kajīā laḍavā sarakāramāṁ javā karatāṁ śētāna dābō kara rahēvāmāṁ phāyadō chē.

Litigation costs more than the wrong it was meant to right.

કજીઆમાં હઠે, ફેસી કહેતાં ભઠે.

kajīāmāṁ haṭhē, phēsī kahētāṁ bhaṭhē.

Said of a hypocrite who acts meek in a dispute yet takes offense at being called weak.

કજીઆનું મ્હોં કાળું.

kajīānuṁ mhōṁ kāḷuṁ.

Quarreling brings nothing but shame and bad consequences to all.

કજીઆનું મૂળ હાંસી, રોગનું મૂળ ખાંસી.

kajīānuṁ mūḷa hāṁsī, rōganuṁ mūḷa khāṁsī.

Joking often leads to serious conflict, just as a small cough can signal a deeper illness.

કાજીજી આપ પૂજીએત ઔર દીગરરા નસીહત.

kājījī āpa pūjīēta aura dīgararā nasīhata.

Counsel for others, indulgence for oneself.

કાજીજી દૂબળે કર્યું, તો કહે સારે શહેરકી ફીકર.

kājījī dūbaḷē karyuṁ, tō kahē sārē śahērakī phīkara.

Said of someone who pretends to be burdened by public concerns to hide their own incompetence.

કાજીજી દૂબળે ક્યું, તો કહે સારે શહેરકી ફ્રીકર.

kājījī dūbaḷē kyuṁ, tō kahē sārē śahērakī phrīkara.

Said of someone who neglects their own concerns to obsess over other people's problems.

કાજીજી ડુગલે કયું તો કહે સારાં ગામકી.ફીકર.

kājījī ḍugalē kayuṁ tō kahē sārāṁ gāmakī.phīkara.

Wearing yourself out over other people's business that nobody asked you to carry.

કાજીજી કહેનેવાલા, કુચ કરનેવાલા નહી.

kājījī kahēnēvālā, kuca karanēvālā nahī.

Of officials and preachers who issue instructions and never lift anything themselves.

કાજીજીની કુતરી મુઇ ત્યારે બધું ગામ મલ્યું, ને કાજીજી મુવા ત્યારે કાઇ નહી.

kājījīnī kutarī mui tyārē badhuṁ gāma malyuṁ, nē kājījī muvā tyārē kāi nahī.

People attend on power, not on the person. The moment there is nothing to gain, the crowd is gone.

કાજીની કુતરી મરી ગઈ ત્યારે આખું ગામ આભડ્યું, કાજી મરી ગયા ત્યારે કોઈ નહીં.

kājīnī kutarī marī gaī tyārē ākhuṁ gāma ābhaḍyuṁ, kājī marī gayā tyārē kōī nahīṁ.

People often show false respect to those in power by fawning over their trivial interests, but do not care about the person themselves.

કાજીની કૂતરી મરી જાય ત્યારે આખું ગામ બેસવા આવે પણ કાજી મરી જાય ત્યારે કાળો કાગડો ય ખરખરો કરવા ન આવે

kājīnī kūtarī marī jāya tyārē ākhuṁ gāma bēsavā āvē paṇa kājī marī jāya tyārē kāḷō kāgaḍō ya kharakharō karavā na āvē

People attend on the powerful for what they can get, and vanish once there is nothing left to gain.

કાજીની મારી હલાલ.

kājīnī mārī halāla.

Punishment or chastisement from an authority or superior must be accepted without complaint.

કજીઓ જોવા જવું તે ખાતે ખુવાર થાવું.

kajīō jōvā javuṁ tē khātē khuvāra thāvuṁ.

Bystanders who pry into disputes end up getting dragged into trouble.

કજિયાનું મોં કાળું

kajiyānuṁ mōṁ kāḷuṁ

Nothing good comes of fighting — it disgraces everyone involved.

કજિયાનું મૂળ હાંસી ને રોગનું મૂળ ખાંસી

kajiyānuṁ mūḷa hāṁsī nē rōganuṁ mūḷa khāṁsī

Big trouble starts from something small enough to ignore.

કાકા એ તો બાપના ભાઈ, કાકી એ તો પારકી જાઈ, તારે ને મારે શી સગાઈ?

kākā ē tō bāpanā bhāī, kākī ē tō pārakī jāī, tārē nē mārē śī sagāī?

Dismisses claims of close relationship or obligation based on distant or indirect ties.

કાકા એ તો બાપનો ભાઈ, કાકી એ તો પારકી જાઈ, તારે ને મારે શી સગાઈ?

kākā ē tō bāpanō bhāī, kākī ē tō pārakī jāī, tārē nē mārē śī sagāī?

Used to deny a claim of kinship or obligation.

કાકા મામા કહેવાના ને ગાંઠે હોય તે ખાવાના.

kākā māmā kahēvānā nē gāṁṭhē hōya tē khāvānā.

Relatives are freely claimed; what actually feeds you is what you carry yourself.

કાકા મટીને ભત્રીજા ન થવાય

kākā maṭīnē bhatrījā na thavāya

You cannot step out of the position you already hold.

કાકા મટીને ભત્રીજા થવું.

kākā maṭīnē bhatrījā thavuṁ.

A person who loses their authority and is forced to take a subordinate position.

કાકા મટીને ભત્રીજા થયું.

kākā maṭīnē bhatrījā thayuṁ.

Said of someone who loses rank and ends up subordinate to former inferiors.

કાકા મુવા ને પુઈ રંડાઈ.

kākā muvā nē puī raṁḍāī.

Stating the obvious consequence as though it were news.

કાક પુરષ કાક ઘોડલા, કાક કુળવતી નાર;

kāka puraṣa kāka ghōḍalā, kāka kuḷavatī nāra;

Truly exceptional men, horses, and noble women are rare gems in this world.

કાકડી, ચીભડું કાપી જોવાય, પણ પેટ ચીરીને જોવાય નહીં.

kākaḍī, cībhaḍuṁ kāpī jōvāya, paṇa pēṭa cīrīnē jōvāya nahīṁ.

Some things are meant to remain private and cannot be forced open for inspection.

કાકડી, ચીભડું કાપી લેવાય, પણ પેટ ચીરીને લેવાય નહીં.

kākaḍī, cībhaḍuṁ kāpī lēvāya, paṇa pēṭa cīrīnē lēvāya nahīṁ.

A person's inner thoughts and secrets cannot be forcibly exposed or inspected like fruit.

કાખલી કૂટવી

kākhalī kūṭavī

To make a loud fuss about nothing.

કાખમાં છોકરું ને ગામમાં ઢંઢેરો

kākhamāṁ chōkaruṁ nē gāmamāṁ ḍhaṁḍhērō

Searching everywhere for the thing you are already holding.

કાકો દીઠે કુટુંબ દીઠું

kākō dīṭhē kuṭuṁba dīṭhuṁ

One member tells you what the whole household is like.

કાકો પરણ્યો ને ફોઈ રાંડી

kākō paraṇyō nē phōī rāṁḍī

Said of a claim that makes no sense at all.

કાળા અક્ષર ભેંશ બરાબર

kāḷā akṣara bhēṁśa barābara

He cannot read a word.

કાળા અક્ષરને કુટી મારે તેવા છે. છનું અર્ધ પણ જાણે નહિ.

kāḷā akṣaranē kuṭī mārē tēvā chē. chanuṁ ardha paṇa jāṇē nahi.

Said of someone who is completely illiterate or ignorant.

કાળા અક્ષરને કુટી મારે તેવા છે. છનું અર્ધ પણ જાણે નહીં.

kāḷā akṣaranē kuṭī mārē tēvā chē. chanuṁ ardha paṇa jāṇē nahīṁ.

Said of an utterly illiterate and ignorant person.

કાળા બાલ સફેદ થાય તે આગમજ કાળું દીલ સફેદ કરી લેઓ.

kāḷā bāla saphēda thāya tē āgamaja kāḷuṁ dīla saphēda karī lēō.

Reform yourself while there is still time to.

કાળ જાય ને કહેણી રહે.

kāḷa jāya nē kahēṇī rahē.

A person goes; what was said about them outlives them.

કાલ કરે સો આજ કર, આજ કરે સો અબ.

kāla karē sō āja kara, āja karē sō aba.

Procrastination is harmful; complete tasks immediately.

કાલ કોણે દીઠી છે.

kāla kōṇē dīṭhī chē.

Do not stake anything on a future nobody is promised.

કાળા માથાનો માનવી ધારે તે કરી શકે

kāḷā māthānō mānavī dhārē tē karī śakē

There is nothing a determined person cannot manage.

કાળ ન છોડે કાઈને, ભલે હોય ભગવાન;

kāḷa na chōḍē kāīnē, bhalē hōya bhagavāna;

Time is the ultimate force that affects everyone.

કાળ પડે ત્યારે કાદરા મોંધા, ને તડ પડે ત્યારે રાંકાં મોંધા.

kāḷa paḍē tyārē kādarā mōṁdhā, nē taḍa paḍē tyārē rāṁkāṁ mōṁdhā.

In times of crisis, even the most basic things become unaffordable.

કાળ પડે ત્યારે કોદરા મોંઘા, ને તડ પડે ત્યારે રાંકાં મોંઘાં.

kāḷa paḍē tyārē kōdarā mōṁghā, nē taḍa paḍē tyārē rāṁkāṁ mōṁghāṁ.

In times of scarcity or emergency, even low-value items and humble people become indispensable.

કાળા પણ હાથ સોનાના છે.

kāḷā paṇa hātha sōnānā chē.

A person may look unappealing or be of low status, but they are highly skilled or productive.

કલાડા વગર શ્રાધ્ધ અટકે.

kalāḍā vagara śrādhdha aṭakē.

Essential small items or key individuals are indispensable for completing a task.

કલાઈ કરાવીને રૂપાળા થયા.

kalāī karāvīnē rūpāḷā thayā.

Superficial changes do not alter one's true nature.

કાળજાની કોર/કાળજાનો કટકો

kāḷajānī kōra/kāḷajānō kaṭakō

A beloved child — the person you love most in the world.

કાળજાનું કાચું/પાકું

kāḷajānuṁ kācuṁ/pākuṁ

Said of whether someone has the stomach for a thing or not.

કલાલની દુકાનમાં બેસી દૂધ પીએ, તોપણ કહેવાશે કે દારૂ પીધો.

kalālanī dukānamāṁ bēsī dūdha pīē, tōpaṇa kahēvāśē kē dārū pīdhō.

Your reputation is defined by the company you keep, regardless of your actual actions.

કલમની સીફારસ પ્રમાણીકપણેજ થવી જોઇએ.

kalamanī sīphārasa pramāṇīkapaṇēja thavī jōiē.

Do not put your name to a reference you do not mean.

કાલાં કાઢવાં

kālāṁ kāḍhavāṁ

To wheedle in a childish voice until someone gives in.

કાલાં માથાંના માણવી શું નહી કરે?

kālāṁ māthāṁnā māṇavī śuṁ nahī karē?

There is no limit to what people will get up to.

કાલના દુકાલ આજેજ પાડવો.

kālanā dukāla ājēja pāḍavō.

Ruining the present with dread of a hardship that has not come.

કાલાંની કચ ને બહેરાંના ઝઘડા.

kālāṁnī kaca nē bahērāṁnā jhaghaḍā.

A situation where communication is impossible or futile.

કલથી થાય તેવું અલથી નહી થાય.

kalathī thāya tēvuṁ alathī nahī thāya.

Skill gets what strength cannot. Reading assumes the printed અલ is બળ, 'force'.

કાળવખતે જે કરે તે નકામું.

kāḷavakhatē jē karē tē nakāmuṁ.

Timing decides whether an effort counts for anything.

કાળે પણ હાથ સોનાના છે.

kāḷē paṇa hātha sōnānā chē.

Plain appearances do not diminish a person's skill or value.

કળે થય તે બળે ન થાય

kaḷē thaya tē baḷē na thāya

Cunning and craft get you what brute strength never will.

કાળી લાય લાગવી

kāḷī lāya lāgavī

To be eaten up by envy or grief.

કાળી પશુ ન માનવી, રાઝ બળદ નહીં ઊંટ;

kāḷī paśu na mānavī, rājha baḷada nahīṁ ūṁṭa;

Used to warn against trusting certain notoriously untamed or unpredictable beasts and individuals.

કાળી, રાંડને ફજલ્લે ભાત.

kāḷī, rāṁḍanē phajallē bhāta.

Said of worthless or demanding people expecting special treatment or luxuries at odd hours.

કાળી ટીલી ચોંટવી

kāḷī ṭīlī cōṁṭavī

To be disgraced in a way that never quite washes off.

કાળીઓ કદહાડીઓ, નદીએ નહાવા જાય; પરમેશ્વરે કાળા કીધા, તે ગોરા ક્યાંથી થાય?

kāḷīō kadahāḍīō, nadīē nahāvā jāya; paramēśvarē kāḷā kīdhā, tē gōrā kyāṁthī thāya?

One cannot change their inherent nature or appearance.

કાળો અક્ષર ભેંસ બરાબર.

kāḷō akṣara bhēṁsa barābara.

He cannot read a word.

કાલું મહોં ને કથીરના દાંત.

kāluṁ mahōṁ nē kathīranā dāṁta.

Cheap through and through — nothing about it is what it should be.

કામ બેસી ના કરે, જેનાં રાજપુતી હાડ છે;

kāma bēsī nā karē, jēnāṁ rājaputī hāḍa chē;

People of noble and brave character prefer to fight and take action rather than live in passive submission.

કામ ધંધો એજ દોલત.

kāma dhaṁdhō ēja dōlata.

The trade in your hands is the fortune, not the coin it brings.

કામ હથીઆરથી નહી થાય તે બુદ્ધીથી થાય.

kāma hathīārathī nahī thāya tē buddhīthī thāya.

Where force has run out, thinking has not.

કમ જોર ઓર ગોસ્સા બહોત.

kama jōra ōra gōssā bahōta.

The loudest temper belongs to the one least able to back it.

કામ કામને શિખવે

kāma kāmanē śikhavē

You learn a job by doing it, not by being told about it.

કામ કામને શીખવે.

kāma kāmanē śīkhavē.

You learn a trade by being in it, not by being told about it.

કામ કરવેથી કીરતી વધે.

kāma karavēthī kīratī vadhē.

Reputation is built by what you do, not by what is said of you.

કામ કરવું તે પૂછીને, મ્હાં ધોવું તે લુછીને.

kāma karavuṁ tē pūchīnē, mhāṁ dhōvuṁ tē luchīnē.

One should be methodical and seek guidance before acting.

કામ કરે કોઠી ને જશ ખાય જેઠી

kāma karē kōṭhī nē jaśa khāya jēṭhī

One person does the labour and another collects the praise.

કામ કર્યા તેને કામણ કર્યા

kāma karyā tēnē kāmaṇa karyā

Doing the thing properly wins people over more surely than any amount of charm.

કામ, ક્રોધ અરૂ લોભને, ચાહે વારંવાર; દયા સત્ય વૈરી ગણે, મૂર્ખનો સરદાર.

kāma, krōdha arū lōbhanē, cāhē vāraṁvāra; dayā satya vairī gaṇē, mūrkhanō saradāra.

Said of a highly foolish and wicked person who is ruled by base passions and actively opposes truth and compassion.

કામ, ક્રોધ, મદ, લોભકી, જબ લગ મનમેં ખાત;

kāma, krōdha, mada, lōbhakī, jaba laga manamēṁ khāta;

There is no difference between a scholar and a fool as long as their minds are consumed by base passions like lust, anger, pride, and greed.

કામ પતે એટલે ગંગા નાહ્યા/જાન છૂટે

kāma patē ēṭalē gaṁgā nāhyā/jāna chūṭē

The particular relief of having a long-dreaded task finally behind you.

કામ તે હાથે, બાયડી તે સાથે, ને વિદ્યા તે પાઠે.

kāma tē hāthē, bāyaḍī tē sāthē, nē vidyā tē pāṭhē.

Success comes from having the right tools, support, and education.

કામ વહાલું, કઈ નામ વહાલું નહીં.

kāma vahāluṁ, kaī nāma vahāluṁ nahīṁ.

Care about what you are doing rather than the credit for it.

કામ વહાલું, નામ વહાલું નહીં.

kāma vahāluṁ, nāma vahāluṁ nahīṁ.

Focus on the quality of the work rather than seeking fame.

કામ વખત કાકી, નીકર મૂકે હાંકી.

kāma vakhata kākī, nīkara mūkē hāṁkī.

Said of a person who shows affection only when asking for a favor.

કમાડ કરતાં ઉલાળા ભારે.

kamāḍa karatāṁ ulāḷā bhārē.

The effort or the side-effects of a task are greater than the task itself.

કમાઈ કરતાં જે વધારે ખરચે તે અંતે નાચાર બને.

kamāī karatāṁ jē vadhārē kharacē tē aṁtē nācāra banē.

Living beyond your income has one ending.

કમજાત માણસો એલમ શીખે તો ઉસતાદને માથે ચહડી બેસે.

kamajāta māṇasō ēlama śīkhē tō usatādanē māthē cahaḍī bēsē.

Give knowledge to someone without character and he turns it against the one who gave it.

કામળ ભીંજાય તેમ ભારે થાય.

kāmaḷa bhīṁjāya tēma bhārē thāya.

Problems or responsibilities become more burdensome the longer they are neglected or allowed to accumulate.

કમલા થાય તેને સરવે પીલુંજ દેખાય.

kamalā thāya tēnē saravē pīluṁja dēkhāya.

What is wrong with the viewer gets attributed to everything he views.

કામળી ભીંજાય તેમ ભારી થાય.

kāmaḷī bhīṁjāya tēma bhārī thāya.

A burden you keep carrying through trouble only gets harder to carry.

કમળો હોય તેને પીળું દેખાય

kamaḷō hōya tēnē pīḷuṁ dēkhāya

You see the world coloured by whatever is wrong with you.

કમાં છલકઈ જાય ને જરાકમાં ગભરાઈ જાય.

kamāṁ chalakaī jāya nē jarākamāṁ gabharāī jāya.

No steadiness in either direction.

કમાન છટકવી

kamāna chaṭakavī

To lose your temper all at once.

કામના કૂડા ને વાતોના રૂડા

kāmanā kūḍā nē vātōnā rūḍā

All talk and no delivery.

કમાણસનાં કલાં, સમાણસ સાંભળે નહીં;

kamāṇasanāṁ kalāṁ, samāṇasa sāṁbhaḷē nahīṁ;

Virtuous people ignore the abusive or wicked talk of bad-natured individuals.

કામની લોયન કવિ વચન, મન વેધન દો હાર;

kāmanī lōyana kavi vacana, mana vēdhana dō hāra;

The gaze of a beautiful woman and the eloquent verses of a poet have an equally powerful, captivating effect on the mind.

કામનો ચોર

kāmanō cōra

Someone who dodges their share and lets others carry it.

કમાઓ છો શું? રાજનું રાડું ને મહિને ઇંટ.

kamāō chō śuṁ? rājanuṁ rāḍuṁ nē mahinē iṁṭa.

Said of a job that brings more trouble or prestige than actual income.

કમતસીબ તેજ હોય કે મોટાઓની દોસતીમાં ફરે, તોપણ તેનું નસીબ મોટું થાય નહીં.

kamatasība tēja hōya kē mōṭāōnī dōsatīmāṁ pharē, tōpaṇa tēnuṁ nasība mōṭuṁ thāya nahīṁ.

Proximity to the powerful is not the same as benefiting from them.

કમાઉ દીકરા કુટુંબને વહાલો.

kamāu dīkarā kuṭuṁbanē vahālō.

A productive and helpful family member is always favored by everyone.

કમાઉ દીકરો કુટુંબને વહાલો.

kamāu dīkarō kuṭuṁbanē vahālō.

People who contribute financially are valued by their relatives.

કમાઉ દીકરો સૌને વહાલો લાગે

kamāu dīkarō saunē vahālō lāgē

Affection follows income — people love you while you are providing.

કમાય થાડું ને ખરચે ઘણું, પેહેલા મૂર્ખ તેને ગણું.

kamāya thāḍuṁ nē kharacē ghaṇuṁ, pēhēlā mūrkha tēnē gaṇuṁ.

Reckless overspending beyond one's income is the mark of a fool.

કમાય થોડું ને ખરચે ઘણું, પેહેલો મૂર્ખ તેને ગણું.

kamāya thōḍuṁ nē kharacē ghaṇuṁ, pēhēlō mūrkha tēnē gaṇuṁ.

Financial irresponsibility is the mark of a fool.

કમેસણું ને કબોલ ખમાય નહીં.

kamēsaṇuṁ nē kabōla khamāya nahīṁ.

Bad behavior and broken pledges are unacceptable to self-respecting people.

કાં બેઠા ઉદાસી? કાઈ ન મળ્યું વિશ્વાસી.

kāṁ bēṭhā udāsī? kāī na maḷyuṁ viśvāsī.

Expresses disappointment over being unable to find a single trustworthy ally.

કાં શૈયા કે ટાલ.

kāṁ śaiyā kē ṭāla.

One must choose between two extremes.

કાં શેઠ્યો કે ટાલ.

kāṁ śēṭhyō kē ṭāla.

Said of high-risk ventures that lead either to immense wealth or total ruin.

કાં તો વાઘો વાદીએ, કાં તો રાજદાર.

kāṁ tō vāghō vādīē, kāṁ tō rājadāra.

Said of someone who oscillates between extreme low and high social standing.

કાન ભલભલાના કાપી લે તેવા હુશીઆર છે.

kāna bhalabhalānā kāpī lē tēvā huśīāra chē.

Said of someone who is exceptionally sharp, cunning, or capable of outsmarting anyone.

કાન ભંભેરવા/કાનમાં ઝેર રેડવું

kāna bhaṁbhēravā/kānamāṁ jhēra rēḍavuṁ

To work on a person quietly until they turn against someone else.

કાન છે કે કાણાં?

kāna chē kē kāṇāṁ?

Used to scold someone who is not listening or paying attention.

કાન છે કે કોડિયું?

kāna chē kē kōḍiyuṁ?

Said to somebody who has plainly not been listening.

કાણા ડોળામાં ફેલ ઘણાં.

kāṇā ḍōḷāmāṁ phēla ghaṇāṁ.

A person with a defect often has many other hidden flaws.

કાણા કેપીએતી, લંગડા હિકમતી.

kāṇā kēpīētī, laṁgaḍā hikamatī.

People with physical limitations often develop compensatory skills.

કાન પકડવા

kāna pakaḍavā

To own up to a fault and promise not to repeat it.

કાન સુણ્યું નવ માનીએ, નજરે ભાળ્યું સાચ;

kāna suṇyuṁ nava mānīē, najarē bhāḷyuṁ sāca;

One should rely on direct observation rather than hearsay or rumors.

કણ થોડા ને કાંકરા ઘણા.

kaṇa thōḍā nē kāṁkarā ghaṇā.

A situation where the good is outweighed by the bad or the useless.

કણબી પાછળ ક્રેડ, કણબી કોઈ પાછળ નહીં.

kaṇabī pāchaḷa krēḍa, kaṇabī kōī pāchaḷa nahīṁ.

Farmers are perpetually burdened by debt and lack social support.

કનક કામની પાશમાં, ફસાયા સિદ્ધ મહાન;

kanaka kāmanī pāśamāṁ, phasāyā siddha mahāna;

The temptations of wealth and physical desire are so powerful that they can corrupt even the most spiritually advanced individuals.

કનક ને કામની, તજ્યાં તજતાં નથી.

kanaka nē kāmanī, tajyāṁ tajatāṁ nathī.

Wealth and worldly attachments are difficult to renounce.

કાનખજુરાનો એકાદ પગ તૂટે તો શું ફરક પડે?

kānakhajurānō ēkāda paga tūṭē tō śuṁ pharaka paḍē?

A loss that would ruin a poor man is nothing to one who has plenty.

કાનમાં પુમડાં ઘાલવાં.

kānamāṁ pumaḍāṁ ghālavāṁ.

To deliberately shut out information or advice.

કાનમાં સીસું રેડવું.

kānamāṁ sīsuṁ rēḍavuṁ.

To ignore someone completely or to refuse to hear what is being said.

કાનનાં કીડા ખરી પડે તેવી ગાળ

kānanāṁ kīḍā kharī paḍē tēvī gāḷa

Swearing of a truly spectacular order.

કાનાફૂંસી કરવી

kānāphūṁsī karavī

To carry gossip about quietly from person to person.

કાંચળિયું સગપણ સાચું જમણમાં લાડૂ ને સગપણમાં સાટું.

kāṁcaḷiyuṁ sagapaṇa sācuṁ jamaṇamāṁ lāḍū nē sagapaṇamāṁ sāṭuṁ.

The tie held to be surest is the one where each family has given a daughter to the other.

કંચન ત્યાગવે સેહેલ હે, સેહેજ ત્રિયાકા નેહ; માન બડાઈ ઈર્ષો, તુલસી દુર્લભ એહ.

kaṁcana tyāgavē sēhēla hē, sēhēja triyākā nēha; māna baḍāī īrṣō, tulasī durlabha ēha.

Highlights that overcoming ego, pride, and jealousy is far more difficult than renouncing material wealth and physical desires.

કાંચિડાની જેમ રંગ બદલવા

kāṁciḍānī jēma raṁga badalavā

To shift your position to suit whoever you are standing in front of.