બધી કહેવતોAll of them, by first letter.

૫૭૭. આવ સુહાગન લકડી, તેરા પડીઆ કાજ. ૪

577. āva suhāgana lakaḍī, tērā paḍīā kāja. 4

Used when someone arrives at a convenient time to perform a task or provide a service.

આ દુન્યા તે એક કામ કરવાના ઘર જેવી છે, તેનું શેવટ તે કીધેલાં કામનો બદલો પેલી જેહાનમાં મેલવવાનો છે.

ā dunyā tē ēka kāma karavānā ghara jēvī chē, tēnuṁ śēvaṭa tē kīdhēlāṁ kāmanō badalō pēlī jēhānamāṁ mēlavavānō chē.

Life is a place to perform duties, and the afterlife is where one faces the consequences.

આ દુન્યામાં તરેહવાર દુખ દરદ અને વીપતી ચાલુ રહે છે, તેને મારી હઠાવવા ધીરજ અને હીમતનો ઉપયોગ કરો.

ā dunyāmāṁ tarēhavāra dukha darada anē vīpatī cālu rahē chē, tēnē mārī haṭhāvavā dhīraja anē hīmatanō upayōga karō.

Patience and courage are the best tools to face life's inevitable hardships.

આ જહાંનને વાસ્તે પેલી જહાંનને વેચતા ના.

ā jahāṁnanē vāstē pēlī jahāṁnanē vēcatā nā.

It advises against sacrificing one's moral or spiritual integrity for worldly gains.

આ જેહાનમાં મળ્યા છો, પણ પેહેલી જેહાનમાં ના મળતા.

ā jēhānamāṁ maḷyā chō, paṇa pēhēlī jēhānamāṁ nā maḷatā.

This is a curse or a wish for someone to be separated from an enemy forever.

આ શરીરને સારું રાખવા તથા સારૂ કેમ જણાય તે સંબંધમાં કહેવતો.

ā śarīranē sāruṁ rākhavā tathā sārū kēma jaṇāya tē saṁbaṁdhamāṁ kahēvatō.

This is a category header for health-related sayings.

આ તો રામબાણ છે, સિદ્ધ ઉપાય છે.

ā tō rāmabāṇa chē, siddha upāya chē.

An unfailing solution or foolproof cure for a problem.

આબરૂ જાય તે કરતાં મોત ભલું.

ābarū jāya tē karatāṁ mōta bhaluṁ.

It emphasizes the high value placed on honor.

આબરૂના કાંકડા, ફજેતીના પાતીઆ.

ābarūnā kāṁkaḍā, phajētīnā pātīā.

It describes a situation where one's reputation is shattered and public humiliation follows.

આબરૂના કાંકરા કરવા / ધજાગરો કરવો

ābarūnā kāṁkarā karavā / dhajāgarō karavō

To destroy a person's good name publicly and thoroughly.

આભ ફાટયું ત્યાં ક્યાં થીંગડું દેવું.

ābha phāṭayuṁ tyāṁ kyāṁ thīṁgaḍuṁ dēvuṁ.

When a disaster is overwhelming, no small remedy can fix it.

આભ ફાટે તેને કાણ ટેકા દે.

ābha phāṭē tēnē kāṇa ṭēkā dē.

It is used when a disaster is so large that no human help can mitigate it.

આભ ફાટ્યું હોય ત્યાં થીગડું ન દેવાય

ābha phāṭyuṁ hōya tyāṁ thīgaḍuṁ na dēvāya

Some disasters are too large to be repaired by small remedies.

આભ ફાટ્યું ત્યાં ક્યાં થીંગડું દેવું.

ābha phāṭyuṁ tyāṁ kyāṁ thīṁgaḍuṁ dēvuṁ.

When a disaster is total, there is no way to fix it.

આભડછેટ અંત્યજની જણી, બ્રાહ્મણ વૈષ્ણવ કીધા ધણી, ૧૭

ābhaḍachēṭa aṁtyajanī jaṇī, brāhmaṇa vaiṣṇava kīdhā dhaṇī, 17

Notions of ritual purity and untouchability are enforced most rigidly by high-caste communities.

આભડછેટ અંત્યજની જણી, બ્રાહ્મણ વૈષ્ણવ કીધા ઘણી.

ābhaḍachēṭa aṁtyajanī jaṇī, brāhmaṇa vaiṣṇava kīdhā ghaṇī.

People of higher status often performatively emphasize the impurity of others to maintain their own social standing.

આભમાંથી છટકયા અને ખજૂરીમાં અટકયા

ābhamāṁthī chaṭakayā anē khajūrīmāṁ aṭakayā

Escaped one danger straight into another.

આભને અણી નહીં, ને વેશ્યાનો કાઈ ધણી નહીં.

ābhanē aṇī nahīṁ, nē vēśyānō kāī dhaṇī nahīṁ.

Some things or people are inherently unbound by conventional rules or ownership.

આભને જમીન એક કરવી.

ābhanē jamīna ēka karavī.

To make an extraordinary or impossible effort to achieve something.

આડા થાય મુતર પીએ, પણ સીધા થાય દુધ નહી પીએ.

āḍā thāya mutara pīē, paṇa sīdhā thāya dudha nahī pīē.

It describes stubborn or perverse people who refuse to accept good advice or benefit from a positive situation.

આદમજી ગયા ને ગધેડા વસાવી લાવ્યા.

ādamajī gayā nē gadhēḍā vasāvī lāvyā.

Used when someone goes to get something useful but returns with something worthless.

આદમજી ગયા તે ગધેડા વસાવી લાવ્યા.

ādamajī gayā tē gadhēḍā vasāvī lāvyā.

Said of someone sent on an important task who returns with foolish or useless results.

આદમના આદમી, ને મનુનાં મનુષ્ય, દનુના દાનવ.

ādamanā ādamī, nē manunāṁ manuṣya, danunā dānava.

Every person acts according to their inherent nature and origin.

આદાની સુંઠ થઈ ગઈ છે.

ādānī suṁṭha thaī gaī chē.

Said of someone who has become emaciated and worn out from grief or illness.

આદર કરે અપાર, તે ભોજન ભાછ ભલી;

ādara karē apāra, tē bhōjana bhācha bhalī;

The quality of a meal is determined by the love and respect with which it is served.

આદર કરે અપાર, તે ભોજન ભાણ ભલી;

ādara karē apāra, tē bhōjana bhāṇa bhalī;

Means that a simple meal served with genuine love and respect is far better than a feast served with pride or malice.

આદર્યા અધૂરા રહે, હરિ કરે સો હોઈ

ādaryā adhūrā rahē, hari karē sō hōī

Our plans stall; the outcome was never entirely ours to decide.

આડતને ને અધીરને બને નહીં.

āḍatanē nē adhīranē banē nahīṁ.

Business dealings require patience, which impulsive people lack.

આડે લાકડે આડા વહાડ.

āḍē lākaḍē āḍā vahāḍa.

A person's character or upbringing determines the nature of their actions and their environment.

આડે લાકડે આડા વેહ, ને આડા વસે ગામને છેહ.

āḍē lākaḍē āḍā vēha, nē āḍā vasē gāmanē chēha.

Severe measures must be used against difficult people, and troublemakers are kept at a distance.

આડે લાકડે આડે વેહ.

āḍē lākaḍē āḍē vēha.

A difficult or dishonest person requires a similarly stern or cunning approach to be handled.

આડે લાકડે આડે વેલ.

āḍē lākaḍē āḍē vēla.

Like attracts like; a person's character attracts similar people or outcomes.

આડે માણે ભરવું.

āḍē māṇē bharavuṁ.

Said of acting obstructively so that nothing productive can be accomplished.

આધી ઓર લુખી ભલી, સારી સો સંતાપ;

ādhī ōra lukhī bhalī, sārī sō saṁtāpa;

Advises being content with simple, honest earnings rather than seeking luxury through sinful means.

આદી રાત તેની શી વાત.

ādī rāta tēnī śī vāta.

Used to dismiss something said in a state of confusion or at an inappropriate time.

આદિ વેર સ્વાભાવિક વેર વિષે.

ādi vēra svābhāvika vēra viṣē.

Some people are naturally inclined to be at odds with one another.

આડીઓ નહીં, ઉભીઓ નહીં, લ્યો ખીબી ખાટ.

āḍīō nahīṁ, ubhīō nahīṁ, lyō khībī khāṭa.

Describes a situation where nothing is working correctly or is in its proper place.

આદુ ખાઈને લાગ્યો છે.

ādu khāīnē lāgyō chē.

Someone is persistently and stubbornly focused on a task.

આદુ ખાઈને પાછળ પડી જવું

ādu khāīnē pāchaḷa paḍī javuṁ

To pursue a person or a grievance relentlessly, having worked yourself up to it.

આદ્યા ભવાની.

ādyā bhavānī.

Used as an epithet for eunuchs or sacred mendicants devoted to the goddess.

આગ લગાડીને તાપણું કરવું.

āga lagāḍīnē tāpaṇuṁ karavuṁ.

Used for someone who creates a problem and then pretends to be the one solving it or benefiting from the chaos.

આગ લાગે ત્યારે કુવો ખોદાવા જાય.

āga lāgē tyārē kuvō khōdāvā jāya.

Used for someone who waits until a crisis occurs before preparing or seeking a solution.

આગ લાગે ત્યારે કૂવો ખોદવા ન જવાય

āga lāgē tyārē kūvō khōdavā na javāya

Preparation has to happen before the emergency, not during it.

આગળ બુદ્ધિ વાણીઆ, પાછળ બુદ્ધિ ક્ષત્ર;

āgaḷa buddhi vāṇīā, pāchaḷa buddhi kṣatra;

Different people have different strengths in planning and reacting.

આગળ બુદ્ધિ વાણિયા, પાછળ બુદ્ધિ બ્રહ્મ

āgaḷa buddhi vāṇiyā, pāchaḷa buddhi brahma

Some people see it coming; others only understand once it has happened.

આગળ દોડ ને પાછળ છોડ.

āgaḷa dōḍa nē pāchaḷa chōḍa.

Describes someone who is constantly starting new things but never finishing them.

આગલ દોર ને પાછલ ચોર.

āgala dōra nē pāchala cōra.

Being trapped between two dangers or facing trouble from all sides.

આગળ કીધેલાં કામો પાછા તપાસા.

āgaḷa kīdhēlāṁ kāmō pāchā tapāsā.

It advises reviewing past actions to learn or correct mistakes.

આગળ ઉલાળ નહિ ને પાછળ ધરાળ નહિ

āgaḷa ulāḷa nahi nē pāchaḷa dharāḷa nahi

Said of someone with no dependants and no obligations in either direction.

આગળથી ચોખવટ સારી, કે પછી વાંધા પડે નહીં.

āgaḷathī cōkhavaṭa sārī, kē pachī vāṁdhā paḍē nahīṁ.

Settling terms clearly in advance prevents misunderstandings and conflicts later on.

આગળથી ગાં— ધોઈ ને પાછળથી હગ્યા.

āgaḷathī gāṁ— dhōī nē pāchaḷathī hagyā.

Said of someone who acts foolishly by doing tasks in reverse order.

આગરી શરીર કરતાં આગરી મનનો ઉપાય નહીં.

āgarī śarīra karatāṁ āgarī mananō upāya nahīṁ.

Mental or emotional issues are harder to treat than physical ones.

આગે આગ મળે, ત્યારે ભડકા થાય.

āgē āga maḷē, tyārē bhaḍakā thāya.

When two volatile or strong-willed people clash, the conflict intensifies.

આગે રાહ બતાયકે, પીછે ધોખા દેત.

āgē rāha batāyakē, pīchē dhōkhā dēta.

Said of a treacherous person who leads you into a trap under the guise of guiding you.

આઇ કજા તો મર ગયે, શેર બખર ઓર બાજ;

āi kajā tō mara gayē, śēra bakhara ōra bāja;

Death is the ultimate equalizer that spares neither the powerful predator nor the weak prey.

આજ અમીર ને કાલ ફકીર.

āja amīra nē kāla phakīra.

Fortune is fickle and can change rapidly.

આજ ઈહાં, કાલ ક્યાં, ને પરમ દહાડે પરદેશ.

āja īhāṁ, kāla kyāṁ, nē parama dahāḍē paradēśa.

Life is transient and people are constantly moving or changing their circumstances.

આજ કાલકે કરતેહી, અવસર જસી ચાલ;

āja kālakē karatēhī, avasara jasī cāla;

Warns against procrastination, as delaying tasks causes valuable opportunities to be lost forever.

આજ રોકડા, કાલ ઉધાર

āja rōkaḍā, kāla udhāra

The shopkeeper's answer — the credit you are asking for is always available, but never today.

આજકાલના કીકા, તે ડહાપણમાં ડુલી ગયા.

ājakālanā kīkā, tē ḍahāpaṇamāṁ ḍulī gayā.

Said sarcastically of young, inexperienced people who pretentiously act like elders or experts.

આજાં કૂતરાં વાઘનેબી ભારી પડે.

ājāṁ kūtarāṁ vāghanēbī bhārī paḍē.

Numbers tell against strength.

આજની ઘડી અને કાલનો દી

ājanī ghaḍī anē kālanō dī

Take what this moment offers; tomorrow is its own business.

આજની ફેશન આવતી કાલે હાજત થઇ પડે.

ājanī phēśana āvatī kālē hājata thai paḍē.

Trends eventually become standard habits.

આજનું આજપર ને કાલનું ખોદાપર.

ājanuṁ ājapara nē kālanuṁ khōdāpara.

It encourages focusing on the present and leaving the worries of the future to God.

આજનું કામ કાલ ઉપર ન રાખવું.

ājanuṁ kāma kāla upara na rākhavuṁ.

It advises against procrastination.

આજનું કામ કાલ ઉપર નહી રાખવું.

ājanuṁ kāma kāla upara nahī rākhavuṁ.

Procrastination should be avoided.

આજે હસે તે કાલે રડે.

ājē hasē tē kālē raḍē.

Fortune is temporary; those who are arrogant in their success will eventually face hardship.

આજે તો છે તારો દોર, પણ ગરીબો ઉપર ના કર જોર.

ājē tō chē tārō dōra, paṇa garībō upara nā kara jōra.

It is a warning to those in power to be compassionate, as their position is temporary.

આઝો જેના પડતા હોય તેના પડે.

ājhō jēnā paḍatā hōya tēnā paḍē.

The prestige or authority of a powerful person takes effect wherever their sway reaches.

આકાશ પાતાળ એક કરવા.

ākāśa pātāḷa ēka karavā.

To move heaven and earth — to try absolutely everything.

આખરો—પરણ્યા કરતાં નાનો બાપ, એ તે કયા જન્મનાં પાપ?

ākharō—paraṇyā karatāṁ nānō bāpa, ē tē kayā janmanāṁ pāpa?

Expresses deep frustration or disbelief at a socially awkward or inappropriate family situation.

આખી રામાયણ ભણીને પુછે કે, સીતા કોણની જોરૂ.

ākhī rāmāyaṇa bhaṇīnē puchē kē, sītā kōṇanī jōrū.

It is used to mock someone who has listened to or studied something extensively but still lacks basic understanding.

આખો દહાડો નાગા ફરે ને નાહતી વખતે કાછોટા કરે.

ākhō dahāḍō nāgā pharē nē nāhatī vakhatē kāchōṭā karē.

Used for someone who is hypocritical or shows false modesty at the wrong time.

આખો લાડવો એકદમ ખવાય નહી.

ākhō lāḍavō ēkadama khavāya nahī.

Large tasks must be broken down into smaller, manageable parts.

આકૃતિર્ગુણાન કથયતિ.

ākr̥tirguṇāna kathayati.

A person's character is often visible in their face and demeanor.

આક્યું ધાન, સામું જોવાય નહીં.

ākyuṁ dhāna, sāmuṁ jōvāya nahīṁ.

Some things are forbidden or reserved and should not be coveted.

આલાનો ભાઈ માલો

ālānō bhāī mālō

Two of a kind — and neither of them any better than the other.

આળસ દરિદ્રતાનું મૂળ છે.

āḷasa daridratānuṁ mūḷa chē.

Idleness leads to financial ruin.

આલસાહ સાથની ગરીબાઈ, અદેખાઈ સાથની દુશમનાઈ, અને ઘડપણમાં દુખ, એનો ઈલાજ નથી.

ālasāha sāthanī garībāī, adēkhāī sāthanī duśamanāī, anē ghaḍapaṇamāṁ dukha, ēnō īlāja nathī.

These three conditions are considered hopeless or inescapable.

આલસુ માણસનું મન તે શેતાનની વખાર.

ālasu māṇasanuṁ mana tē śētānanī vakhāra.

It warns that idleness leads to evil thoughts.

આલસુ પાડો.

ālasu pāḍō.

Used to describe a very lazy person.

આલસુના પાદશાહ.

ālasunā pādaśāha.

It is used to describe someone who is exceptionally lazy.

આલસુને બહાના બહુ.

ālasunē bahānā bahu.

People who do not want to work will always find reasons to avoid it.

આળસુનો પીર

āḷasunō pīra

An idler of truly impressive standing.

આલિયાની ટોપી માલિયાને માથે

āliyānī ṭōpī māliyānē māthē

Credit or blame landing on entirely the wrong person.

આમલી પીપળી બતાવવી

āmalī pīpaḷī batāvavī

To string someone along with distractions instead of giving them a straight answer.

આમાંબી હું ને તેમાંબી હું.

āmāṁbī huṁ nē tēmāṁbī huṁ.

Used for someone who tries to be involved in everything or claims credit for everything.

આંબા તલે મરવા પડ્યા.

āṁbā talē maravā paḍyā.

It refers to suffering or lacking something despite being in a place of abundance.

આંબાગાણા ને પૈસા ટાણે.

āṁbāgāṇā nē paisā ṭāṇē.

Things are valuable only when available at the right time.

આંબાની કાઠી, રાંધનારી નાઠી.

āṁbānī kāṭhī, rāṁdhanārī nāṭhī.

Using bad or excessively smoky fuel drives the cook away from the kitchen.

આમે ત્યારે એટલું ને ધાંયજે જમે કેટલું?

āmē tyārē ēṭaluṁ nē dhāṁyajē jamē kēṭaluṁ?

Said of something so small that its presence or absence makes no difference.

આમે ત્યારે એટલું ને ધાંયજો જમે કેટલું ?

āmē tyārē ēṭaluṁ nē dhāṁyajō jamē kēṭaluṁ ?

Used when someone has very little to offer, regardless of the need.

આના ફંદ વિષે સદા, મસ્ત બની રહેનાર; છાંડે કુળની લાજને, મૂર્ખનો સરદાર.

ānā phaṁda viṣē sadā, masta banī rahēnāra; chāṁḍē kuḷanī lājanē, mūrkhanō saradāra.

Said of a foolish person who gets entangled in the vices or traps of others and brings disgrace to their own family.

આનંદ કહે પરમાનંદા, બાપથી છેટે રહીએ; કાં તો કહેશે વંઠી ગયો, કાં નમાલા હરીએ.

ānaṁda kahē paramānaṁdā, bāpathī chēṭē rahīē; kāṁ tō kahēśē vaṁṭhī gayō, kāṁ namālā harīē.

Keeping a respectful distance from one's parents prevents constant criticism and maintains peace in relationships.

આનંદ કહે પરમાનંદ, ભેદુ શું ભુલંત;

ānaṁda kahē paramānaṁda, bhēdu śuṁ bhulaṁta;

Those who understand the truth should not be misled by appearances.

આનંદ કહે પરમાનંદા, ચીજે ચીજે ફેર; એક લાબે શેર મળે નહીં, એક ટકાની ત્રણ શેર.

ānaṁda kahē paramānaṁdā, cījē cījē phēra; ēka lābē śēra maḷē nahīṁ, ēka ṭakānī traṇa śēra.

Things in this world vary vastly in value, with some being priceless and rare while others are cheap and abundant.

આનંદ કહે પરમાનંદા, ગામડે જઈને રહેવું; બાપા બાપા સૌ કરે, દેહને બમણું લેવું.

ānaṁda kahē paramānaṁdā, gāmaḍē jaīnē rahēvuṁ; bāpā bāpā sau karē, dēhanē bamaṇuṁ lēvuṁ.

Living in a rural area brings great respect from the simple villagers and allows one to live a healthy, robust life.

આનંદ કહે પરમાનંદા, જોઈને પગલું ભરવું; નહીં તો મુડી ખોઈ ગાંઠની, મોત વિના મરવું.

ānaṁda kahē paramānaṁdā, jōīnē pagaluṁ bharavuṁ; nahīṁ tō muḍī khōī gāṁṭhanī, mōta vinā maravuṁ.

One must act with extreme caution and foresight to avoid financial ruin and unbearable misery.

આનંદ કહે પરમાનંદા, કજીઆમાં નવ જવું; ખીચડી ખાવી ગાંઠની, ને જ્યાં ત્યાં રઝળાવું.

ānaṁda kahē paramānaṁdā, kajīāmāṁ nava javuṁ; khīcaḍī khāvī gāṁṭhanī, nē jyāṁ tyāṁ rajhaḷāvuṁ.

It is far better to live peacefully on one's own modest means and enjoy freedom than to get entangled in disputes.

આનંદ કહે પરમાનંદ, માણસે માણસે ફેર;

ānaṁda kahē paramānaṁda, māṇasē māṇasē phēra;

People differ vastly from one another in their nature and moral worth.

આનંદ કહે પરમાનંદા, માણસે માણસે ફેર; એક આપે કન્યાદાન, વાળે એક ઝમેર.

ānaṁda kahē paramānaṁdā, māṇasē māṇasē phēra; ēka āpē kanyādāna, vāḷē ēka jhamēra.

People differ immensely, with some performing the most noble acts of charity while others only cause destruction and ruin.

આનંદ કહે પરમાનંદા, માણસે માણસે ફેર; એક આપે સદાવ્રત, એક માગે ઘેર ઘેર.

ānaṁda kahē paramānaṁdā, māṇasē māṇasē phēra; ēka āpē sadāvrata, ēka māgē ghēra ghēra.

Human fortunes and dispositions vary greatly, as some are in a position to be generous givers while others are reduced to begging.

આનંદ કહે પરમાનંદા, માણસે માણસે ફેર; એક લેઈને પાછા આપે, એક કરાવે ઝેર.

ānaṁda kahē paramānaṁdā, māṇasē māṇasē phēra; ēka lēīnē pāchā āpē, ēka karāvē jhēra.

People vary greatly in character, as some are honest and return what they borrow, while others turn transactions into bitter enmity.

આનંદ કહે પરમાનંદા, માણસે માણસે ફેર; એક ઉપરાણું કરે, એક વધારે ઝેર.

ānaṁda kahē paramānaṁdā, māṇasē māṇasē phēra; ēka uparāṇuṁ karē, ēka vadhārē jhēra.

Human nature varies widely, with some people stepping up to support you in times of trouble while others only seek to worsen your misery.

આનંદ કહે પરમાનંદા, મુંગે મ્હોડે રહેવું; કાં તો કહેવું સાચેસાચું, ને કાં તો નામ લેઈ કહેવું.

ānaṁda kahē paramānaṁdā, muṁgē mhōḍē rahēvuṁ; kāṁ tō kahēvuṁ sācēsācuṁ, nē kāṁ tō nāma lēī kahēvuṁ.

One should either remain completely silent or speak with absolute honesty and directness without hiding behind vague insinuations.

આનંદની ઘડી (હર્ષના વખતમાં માણસો ઉદ્ગાર કાઢે છે તે વાક્યો.)

ānaṁdanī ghaḍī (harṣanā vakhatamāṁ māṇasō udgāra kāḍhē chē tē vākyō.)

Compiler's heading for exclamations made during joyful occasions.

આનંદની ઘડી (હર્ષના વખતમાં માણસો ઉદ્ગાર કહાડે છે તે વાક્યો.)

ānaṁdanī ghaḍī (harṣanā vakhatamāṁ māṇasō udgāra kahāḍē chē tē vākyō.)

This is a category header for expressions of joy.

આંધળા બેહેરું કુટાય.

āṁdhaḷā bēhēruṁ kuṭāya.

Miscommunication leads to unnecessary conflict.

આંધળા ભીંતે અથડાય.

āṁdhaḷā bhīṁtē athaḍāya.

Ignorant people inevitably run into obstacles and trouble.

આંધળા સાથે મૈત્રી તે લેવા જવું ને મુકવા જવું.

āṁdhaḷā sāthē maitrī tē lēvā javuṁ nē mukavā javuṁ.

Associating with incompetent people creates more work and dependency for oneself.

આંધળા સાથે મૈત્રી તે લેવા જવું ને મૂકવા જવું.

āṁdhaḷā sāthē maitrī tē lēvā javuṁ nē mūkavā javuṁ.

Befriending an incompetent or helpless person brings endless extra burdens without mutual benefit.

આંધળા વાડ કરે, ને પાંગળા દીવા ધરે.

āṁdhaḷā vāḍa karē, nē pāṁgaḷā dīvā dharē.

Said of mismanaged tasks where duties are assigned to people wholly unfit for them.

આંધળાભીંત થઈ ગયા છે.

āṁdhaḷābhīṁta thaī gayā chē.

Used to describe someone who has become completely impervious to reason.

આંધળામાં કાણો રાજા

āṁdhaḷāmāṁ kāṇō rājā

Modest ability looks like brilliance where there is none at all.

આંધળાના ઘાથી ફાવું પડ્યું.

āṁdhaḷānā ghāthī phāvuṁ paḍyuṁ.

Said when someone achieves a success purely by luck rather than skill.

આંધળાના રાજમાં દેખતો હાડમાર થાય.

āṁdhaḷānā rājamāṁ dēkhatō hāḍamāra thāya.

In a society of ignorant or corrupt people, the person with vision or integrity is persecuted.

આંધળાની આંખ.

āṁdhaḷānī āṁkha.

Said of a vital helper or sole support upon whom a helpless person depends.

આંધળાની લાકડી.

āṁdhaḷānī lākaḍī.

Said of someone's sole support or mainstay in life.

આંધળે આંધળો ને મતલબે પુરે.

āṁdhaḷē āṁdhaḷō nē matalabē purē.

When two incompetent or ignorant people work together, they somehow manage to achieve their goal.

આંધળે બહેરું કૂટાય

āṁdhaḷē bahēruṁ kūṭāya

Said of an exchange where neither side understands the other and nothing is resolved.

આંધળે એદરૂં કુટાયું.

āṁdhaḷē ēdarūṁ kuṭāyuṁ.

Used for a clumsy or accidental success achieved without proper aim.

આંધળી દળે ને કૂતરા ખાય

āṁdhaḷī daḷē nē kūtarā khāya

One person does the work and someone else takes the whole benefit.

આંધળી ઘોડી ને પોચા ચણા મીઠા લાગ્યા ને ખાધા ઘણા

āṁdhaḷī ghōḍī nē pōcā caṇā mīṭhā lāgyā nē khādhā ghaṇā

When something easy and pleasant falls in your lap, you overdo it.

આંધળી કેવી ઝુડી ગઈ છે.

āṁdhaḷī kēvī jhuḍī gaī chē.

Said when someone acts blindly or recklessly and suffers severe consequences.

આંધળી રહઅત ને કાનો રાજા.

āṁdhaḷī rahaata nē kānō rājā.

In a group of ignorant people, the one who has even a little bit of knowledge becomes the leader.

આંધળો છીનાળવો ઘરમાં ખેલે.

āṁdhaḷō chīnāḷavō gharamāṁ khēlē.

A person who is ignorant or lacks foresight often causes trouble within their own home.

આંધલો કહે ભીત તો બેહરો કહે મસીદ.

āṁdhalō kahē bhīta tō bēharō kahē masīda.

People often interpret situations based on their own limited perceptions or personal biases.

આંધલો મુલ્લાં ને પુટી મસીદ.

āṁdhalō mullāṁ nē puṭī masīda.

A situation where the leader is incompetent and the institution is in ruins.

આંધળોભીંત થઈ ગયો છે.

āṁdhaḷōbhīṁta thaī gayō chē.

Said of someone who has become completely stubborn or unresponsive to reason.

આંગ વગર દાંગ વાગે નહી.

āṁga vagara dāṁga vāgē nahī.

There is no effect without a cause.

આંગળા ચાટ્યે પેટ ન ભરાય

āṁgaḷā cāṭyē pēṭa na bharāya

A token gesture does not meet a real need.

આંગળી આપતાં પહોંચ્યા ધરે.

āṁgaḷī āpatāṁ pahōṁcyā dharē.

If you give someone a small concession, they will eventually take over everything.

આંગળી ચાટવાથી પેટ નહી ભરાય.

āṁgaḷī cāṭavāthī pēṭa nahī bharāya.

Small, superficial efforts are insufficient to achieve a significant result.

આંગળી ચીંધવાનું પુણ્ય

āṁgaḷī cīṁdhavānuṁ puṇya

The credit you get simply for showing someone the way — cheap to give, worth a great deal.

આંગળી દેતાં પહોંચો પકડે

āṁgaḷī dētāṁ pahōṁcō pakaḍē

Give a small concession and it will be taken as licence for a large one.

આંગળી કાઈ બતાવી શકે તેવું નથી.

āṁgaḷī kāī batāvī śakē tēvuṁ nathī.

Said of someone whose character and actions are entirely beyond reproach.

આંગળી કરી આઘા રહ્યા.

āṁgaḷī karī āghā rahyā.

Said of instigators who spark trouble and then retreat to safety.

આંગળી સુજીને કાંઈ થાંભલા થાય નહીં.

āṁgaḷī sujīnē kāṁī thāṁbhalā thāya nahīṁ.

Temporary inflation or false grandeur does not turn a small person into a great one.

આંગળીએ દીકરા, માની આંગળી વળગીને જાય.

āṁgaḷīē dīkarā, mānī āṁgaḷī vaḷagīnē jāya.

Describes the natural dependency of children on their parents.

આંગળીના વેઢે ગણાય એટલાં

āṁgaḷīnā vēḍhē gaṇāya ēṭalāṁ

Very few indeed.

આંગળીથી નખ વેગળા જ રહે

āṁgaḷīthī nakha vēgaḷā ja rahē

Even the closest kin remain slightly separate — and that is natural.

આંગણ આંબે મેરીએ, સાખ પડી ઘર બહાર; દેવે ઉપાઈ દેવડી, નહીં જાતે કુંભાર.

āṁgaṇa āṁbē mērīē, sākha paḍī ghara bahāra; dēvē upāī dēvaḍī, nahīṁ jātē kuṁbhāra.

Asserts that noble character and greatness are inherent by birth or divine grace, regardless of one's humble upbringing.

આંકા ગજને આવી રહ્યો છે.

āṁkā gajanē āvī rahyō chē.

A reckoning or a test of one's true worth is approaching.

આંકા ગજનો આવી રહ્યો છે.

āṁkā gajanō āvī rahyō chē.

Said of someone who proves to be exact, shrewd, or meeting a specific standard.

આંકડે મધ ભાળી જવું

āṁkaḍē madha bhāḷī javuṁ

To convince yourself there is easy gain where there is none.

આંકેલ સાંઢો છે.

āṁkēla sāṁḍhō chē.

Said of an unbridled, rogue individual who wanders about causing trouble.

આંકેલ સાંટડા છે.

āṁkēla sāṁṭaḍā chē.

Said of people who are easily identified by their specific traits or past actions.

આંખ આડા કાન કરવા

āṁkha āḍā kāna karavā

To deliberately ignore something you can plainly see.

આંખ છે કે ફાંકાં?

āṁkha chē kē phāṁkāṁ?

Used to rebuke someone who is looking directly at something but failing to see it.

આંખ દેખાડવી.

āṁkha dēkhāḍavī.

To threaten or intimidate someone with a stern look.

આંખ પોતે બીજાને જોએ, પણ પોતાને જોતી નથી.

āṁkha pōtē bījānē jōē, paṇa pōtānē jōtī nathī.

It points out the human tendency to notice others' faults while ignoring one's own.

આંખ ઊડી ખમાય, પણ ફૂટી ન ખમાય.

āṁkha ūḍī khamāya, paṇa phūṭī na khamāya.

Minor insults or temporary setbacks are bearable, but permanent damage or loss is not.

આંખ ઊઠી ખમાય, પણ ફૂટી ન ખમાય.

āṁkha ūṭhī khamāya, paṇa phūṭī na khamāya.

Minor setbacks can be tolerated, but absolute ruin cannot be borne.

આંખલા વકરેલા ઉકરડા ખણે, આંધળા આગળ આરસો, બેહરા આગળ શંખ.

āṁkhalā vakarēlā ukaraḍā khaṇē, āṁdhaḷā āgaḷa ārasō, bēharā āgaḷa śaṁkha.

It describes the futility of offering something valuable or meaningful to someone who cannot appreciate or use it.

આંખમાં અમી તેને દુનીયાં સમી.

āṁkhamāṁ amī tēnē dunīyāṁ samī.

A person who views the world with kindness finds the world to be kind in return.

આંખમાં ધૂળ નાખવી.

āṁkhamāṁ dhūḷa nākhavī.

Said when someone tricks or deceives another.

આંખમાં ગયલો રેતીનો દાણો અતી દુખ દે છે, પણ આંખમાં રહેલી અદેખાઈ દીલ અને આંખ બેઉ દુખવે છે.

āṁkhamāṁ gayalō rētīnō dāṇō atī dukha dē chē, paṇa āṁkhamāṁ rahēlī adēkhāī dīla anē āṁkha bēu dukhavē chē.

Jealousy is a self-destructive emotion that causes more internal harm than external irritants.

આંખમાં ઘાલેલાં ખખરે નહી.

āṁkhamāṁ ghālēlāṁ khakharē nahī.

Some things are so deeply ingrained or personal that they are not easily removed or discussed.

આંખમાં કમળા તે જગત આખું પીળું દેખે.

āṁkhamāṁ kamaḷā tē jagata ākhuṁ pīḷuṁ dēkhē.

A prejudiced person views everything through their own biased perspective.

આંખમાં કમળે તે જગત આખું પીળું દેખે.

āṁkhamāṁ kamaḷē tē jagata ākhuṁ pīḷuṁ dēkhē.

People judge the world based on their own internal biases.

આંખની કીકી ને કલેજાંની કાર.

āṁkhanī kīkī nē kalējāṁnī kāra.

Said of a person's most precious and dearly beloved child.

આંખની ફાકી ને કલેજાંની ફાર.

āṁkhanī phākī nē kalējāṁnī phāra.

Deception is practiced with a smile while causing deep internal pain.

આંખનું આંજણ ગાલે ઘસ્યું.

āṁkhanuṁ āṁjaṇa gālē ghasyuṁ.

Said of someone who misuses a tool or resource in a clumsy or inappropriate way.

આંખે અંધાપો આવી ગયો છે.

āṁkhē aṁdhāpō āvī gayō chē.

Used when someone has become completely oblivious or indifferent to their surroundings.

આંખે અંધે, નામ શેખ રેશન.

āṁkhē aṁdhē, nāma śēkha rēśana.

A person's name or reputation is the opposite of their actual reality.

આંખે આવવું.

āṁkhē āvavuṁ.

To become visible or to be caught in the act.

આંખે જોએલું તે દસ મોહેડે સમજવા કરતાં સાચું.

āṁkhē jōēluṁ tē dasa mōhēḍē samajavā karatāṁ sācuṁ.

It emphasizes the reliability of personal observation over hearsay.

આંખે જોયાનું ઝેર છે

āṁkhē jōyānuṁ jhēra chē

Some things do you harm simply by having been witnessed.

આંખો વીચાઇ કે સદા અંધારૂં.

āṁkhō vīcāi kē sadā aṁdhārūṁ.

Ignoring the truth does not make the problem disappear.

આંતરડી કકળાવવી/દૂભવવી

āṁtaraḍī kakaḷāvavī/dūbhavavī

To wound a person deeply — especially someone with no power to answer back.

આંતરડી ઠારવી

āṁtaraḍī ṭhāravī

To give real comfort to someone who has been suffering.

આણુ કરવા ગયો ને વહુને ભૂલી આવ્યો.

āṇu karavā gayō nē vahunē bhūlī āvyō.

Said of someone who botches the single task they set out to do.

આણુ રાજની ફરી ગઈ.

āṇu rājanī pharī gaī.

A situation or policy has been completely altered by authority.

આણુ રામની દીધી છે.

āṇu rāmanī dīdhī chē.

A solemn pledge or binding command that must be strictly obeyed.

આપ ભલા તો જગ ભલા

āpa bhalā tō jaga bhalā

The world tends to return the character you bring to it.

આપ દુખી તો જગ દુખી.

āpa dukhī tō jaga dukhī.

A person's misery colors their entire view of the world.

આપ મૂઆ પછી ડૂબી ગઈ દુનિયા.

āpa mūā pachī ḍūbī gaī duniyā.

Said of someone who cares nothing for what happens after they are gone.

આપ મુવા વગર સ્વરગે જવાય નહી.

āpa muvā vagara svaragē javāya nahī.

You must experience the hardship or do the work yourself to reap the benefits; you cannot rely on others.

આપ મુવા વગર સ્વર્ગે ન જવાય.

āpa muvā vagara svargē na javāya.

Nobody else can do the hard part for you.

આપ મુવે પિછે ડુબ ગઈ દુન્યા.

āpa muvē pichē ḍuba gaī dunyā.

Used for a selfish person who does not care what happens to the world after they are gone.

આપ સમાન બલ નહી, મેઘ સમાન જલ નહી.

āpa samāna bala nahī, mēgha samāna jala nahī.

Self-reliance is the best strength, and natural resources are the best of their kind.

આપ સમાન બળ નહિ, ને મેઘ સમાન જળ નહિ.

āpa samāna baḷa nahi, nē mēgha samāna jaḷa nahi.

Nothing you can borrow matches what comes to you naturally.

આપ સમાન બળ નહીં, ને મેઘ સમાન જળ નહીં.

āpa samāna baḷa nahīṁ, nē mēgha samāna jaḷa nahīṁ.

Self-reliance is the greatest strength.

આપ સુખી તો જગ સુખી.

āpa sukhī tō jaga sukhī.

The world looks the way you feel.

આપ તેવા બેટા ને વડ તેવા ટેટા.

āpa tēvā bēṭā nē vaḍa tēvā ṭēṭā.

Children inherit the traits and behaviors of their parents.

આપડો ભવ છૂટયો.

āpaḍō bhava chūṭayō.

Said when a chronically ill or suffering person finally dies and is released from pain.

આપડો ભવ છૂટ્યો.

āpaḍō bhava chūṭyō.

Said when a chronically ill or suffering person finally passes away.

આપકા સે સાપકા, દુસરે સાલે ફાસપુસીએ.

āpakā sē sāpakā, dusarē sālē phāsapusīē.

Trouble caused by one's own relatives hurts far deeper than harm from strangers.

આપખડાઈ હાંકવી.

āpakhaḍāī hāṁkavī.

Condemns arrogant self-praise, which only invites ridicule.

આપણા ઘરમાં ગમે તેમ કરીએ, પણ પડોશીના ઘરમાં ઠુકતાં ડરીએ.

āpaṇā gharamāṁ gamē tēma karīē, paṇa paḍōśīnā gharamāṁ ṭhukatāṁ ḍarīē.

It highlights the difference between acting in one's own domain versus respecting the boundaries of others.

આપણડાઈ હાંકવી.

āpaṇaḍāī hāṁkavī.

Boasting about oneself is ridiculous.

આપણજ હકમાં ભલું ચાહવું એ એકલપેટાઈ છે, સૌ કોઈનું ભલું ચાહવું એ ઇનસાનીએત છે.

āpaṇaja hakamāṁ bhaluṁ cāhavuṁ ē ēkalapēṭāī chē, sau kōīnuṁ bhaluṁ cāhavuṁ ē inasānīēta chē.

True morality lies in altruism rather than self-interest.

આપણાથી વડીલોની શીખામણ સાંભલવી, કારણ કે તેઓએ પોતાના વડીલોથી તેમજ પોતા ઉપર વીતેલા અનુભવથી મેળવેલી હોય છે.

āpaṇāthī vaḍīlōnī śīkhāmaṇa sāṁbhalavī, kāraṇa kē tēōē pōtānā vaḍīlōthī tēmaja pōtā upara vītēlā anubhavathī mēḷavēlī hōya chē.

It encourages respecting and learning from the wisdom of the older generation.

આપણે કામને એક ઘડી મૂકીએ, કામ આપણને આખો દિવસ મૂકે.

āpaṇē kāmanē ēka ghaḍī mūkīē, kāma āpaṇanē ākhō divasa mūkē.

Neglecting one's duties briefly leads to a complete loss of productivity for a long time.

આપણે ક્યાં દુકાન માંડી બેઠા છીએ, કે ચણા આપીએ?

āpaṇē kyāṁ dukāna māṁḍī bēṭhā chīē, kē caṇā āpīē?

Refuses unreasonable demands by pointing out that one is not running a charity or business.

આપણી કાયા આપણી વાડી છે, તેને ખેડીને સુધારે.

āpaṇī kāyā āpaṇī vāḍī chē, tēnē khēḍīnē sudhārē.

One must take care of their own health and character through discipline.

આપણી તે લાપસી અને બીજાની તે કુસકી

āpaṇī tē lāpasī anē bījānī tē kusakī

We rate our own as fine and other people's as worthless.

આપણું તે હા હા, બીજાનું તે હી હી..

āpaṇuṁ tē hā hā, bījānuṁ tē hī hī..

People are biased, treating their own affairs with seriousness and others' with mockery.

આપસે આએ સો આને દે.

āpasē āē sō ānē dē.

It expresses a fatalistic attitude toward whatever fate brings.

આપશો તેવું પામશો.

āpaśō tēvuṁ pāmaśō.

What you hand out comes back to you.