બધી કહેવતોAll of them, by first letter.

અભિમાન રાજા રાવણનુંય રહ્યું નથી.

abhimāna rājā rāvaṇanuṁya rahyuṁ nathī.

However mighty you are, arrogance does not last.

અબી બોલ્યા, અબીજ ફેક.

abī bōlyā, abīja phēka.

Used for someone who acts impulsively or speaks without thinking.

અડપલે ખાણું વહાણુ બેળે, ભોળા વાણીઆ ઓછું તોળે.

aḍapalē khāṇuṁ vahāṇu bēḷē, bhōḷā vāṇīā ōchuṁ tōḷē.

Carelessness and lack of focus lead to poor outcomes in both personal habits and business.

અદ્ધર અદ્ધર વાત કરે છે.

addhara addhara vāta karē chē.

Said of someone who speaks evasively, unclearly, or with grand pretension without coming to the point.

અદેખાને બેવડા બળાપા.

adēkhānē bēvaḍā baḷāpā.

Envy causes more suffering to the person feeling it than to the person being envied.

અઢળક ઠલ્યા, ને દળદર ટળ્યાં.

aḍhaḷaka ṭhalyā, nē daḷadara ṭaḷyāṁ.

Generosity or a sudden influx of wealth can solve long-standing financial struggles.

અધમાં ભાગ હોય, પણ રંડાપા સુવાંગ (સ્વાંગ)જ હોય.

adhamāṁ bhāga hōya, paṇa raṁḍāpā suvāṁga (svāṁga)ja hōya.

While property or debts can be shared, personal grief and widowhood must be endured by oneself.

અધિક માસ જે શ્રાવણ બને, રાજા પ્રજા પીડા સને;

adhika māsa jē śrāvaṇa banē, rājā prajā pīḍā sanē;

An intercalary month in the monsoon season is considered an ill omen for prosperity.

અધિક માસ જો શ્રાવણ બને, રાજ પ્રજા પીડા સને;

adhika māsa jō śrāvaṇa banē, rāja prajā pīḍā sanē;

An extra intercalary month falling during Shravan is believed to herald hardship for rulers and common people alike.

અધૂરો ઘડો છલકાય

adhūrō ghaḍō chalakāya

The person who knows least makes the most noise about it.

અધુરો ઘડો છલકાય ઘણો.

adhurō ghaḍō chalakāya ghaṇō.

The person who knows least makes the most noise about it.

અગમ બુધીઆ વાણીઆ ને પછમ બુધીઆ પારસી.

agama budhīā vāṇīā nē pachama budhīā pārasī.

A cultural observation about the different ways these communities approach planning and reflection.

અગીઆરશને ઘેર બારસ પરોણી.

agīāraśanē ghēra bārasa parōṇī.

Events or people arriving in quick, overlapping succession.

અગ્નિ આગળ ઘી ઓગળ્યા વગર રહે નહીં.

agni āgaḷa ghī ōgaḷyā vagara rahē nahīṁ.

Certain things are inevitable when exposed to their natural triggers.

અગ્નિને ઊધાઈ અડે નહીં.

agninē ūdhāī aḍē nahīṁ.

Certain things are naturally immune to the destructive forces that affect others.

અગ્રે અગ્રે વિપ્ર, જટાણે તે જોગી,

agrē agrē vipra, jaṭāṇē tē jōgī,

Different people have different roles or places in a social or ritual hierarchy.

અહંકાર, લોભ, અને મોજ શોખ એ ત્રણ ચીજો ઇનસાતનો નાશ કરે છે.

ahaṁkāra, lōbha, anē mōja śōkha ē traṇa cījō inasātanō nāśa karē chē.

It is a moral warning about the vices that lead to personal ruin.

અહંકારી માણસ સેવટે દુખી થાય.

ahaṁkārī māṇasa sēvaṭē dukhī thāya.

It is a straightforward observation that pride leads to suffering.

અહેખાને બેવડા બળાપા.

ahēkhānē bēvaḍā baḷāpā.

Fools end up suffering twice as much trouble due to their own foolish choices.

*અહી પંડિત પાપી નાયકા, બહુવિધ કરત ઉપાય;

*ahī paṁḍita pāpī nāyakā, bahuvidha karata upāya;

Cunning or highly skilled individuals will use various complex methods to achieve their goals.

અજગર કરે ન ચાકરી, પંછી કરે ન કામ;

ajagara karē na cākarī, paṁchī karē na kāma;

God provides sustenance to all living creatures without them needing to worry about their livelihood.

અજાણ ગુનાહ માફ.

ajāṇa gunāha māpha.

Mistakes made without intent or knowledge are excusable.

અજાણ્યા ને આંધળા બરાબર.

ajāṇyā nē āṁdhaḷā barābara.

A person unfamiliar with a place or situation is helpless.

અજાણ્યા પાણીમાં ઊતરવું નહિ

ajāṇyā pāṇīmāṁ ūtaravuṁ nahi

Do not venture into a situation whose depth you cannot judge.

અજાણ્યામાં વસે તે અચાનક ખસે.

ajāṇyāmāṁ vasē tē acānaka khasē.

Those who are unaware of their surroundings or circumstances are prone to making abrupt, ill-informed changes.

અજાણ્યાનો ગુન્હો માફ.

ajāṇyānō gunhō māpha.

People are more lenient toward the mistakes of those they do not know well.

અજાણ્યો અને આંધળો બેઉ સરખા

ajāṇyō anē āṁdhaḷō bēu sarakhā

Not knowing leaves you as helpless as not seeing.

અજ્ઞાન ધર્મગુરૂને પોતાના હક તરીકે પૈસા જોઇએ, અને અજ્ઞાન યજમાનને તેને પૈસા આપી પુન જોઇએ.

ajñāna dharmagurūnē pōtānā haka tarīkē paisā jōiē, anē ajñāna yajamānanē tēnē paisā āpī puna jōiē.

Both the exploiter and the exploited are often complicit in religious superstition.

અજ્ઞાનપણાથી દુખ વધારનાર માણસ પોતેજ છે.

ajñānapaṇāthī dukha vadhāranāra māṇasa pōtēja chē.

One's own lack of understanding is the primary cause of one's suffering.

અજ્ઞાનોનો ભકતી ભાવ વેહમમાં છે, જ્યારે જ્ઞાનીઓના પવીતરાઈમાં છે.

ajñānōnō bhakatī bhāva vēhamamāṁ chē, jyārē jñānīōnā pavītarāīmāṁ chē.

It distinguishes between blind faith and enlightened devotion.

અકડ ભારી પણ અકલ આવે આડી.

akaḍa bhārī paṇa akala āvē āḍī.

Stubbornness often hinders one's own common sense.

અકલ બે રીતની, એક પોતાની બીજી શીખેલી.

akala bē rītanī, ēka pōtānī bījī śīkhēlī.

Wisdom comes from both innate ability and education.

અકલ સારે તેમ માઠે રસ્તે વપરાય છે.

akala sārē tēma māṭhē rastē vaparāya chē.

It notes that intelligence is a tool that can be used for either virtue or vice.

અકલ સઉથી ઉતમ હથીઆર છે.

akala sauthī utama hathīāra chē.

It suggests that wit and wisdom are more effective than physical force.

અકલ વધે તેમ કમાઈબી વધે.

akala vadhē tēma kamāībī vadhē.

Wisdom and skill lead to greater financial success.

અકલના બે ભાગ છે, નીતી રૂપી અને ગુજરાન રૂપી.

akalanā bē bhāga chē, nītī rūpī anē gujarāna rūpī.

Intelligence is needed both for ethical living and for earning a living.

અકલથી પૈસા મલે, પૈસાથી અકલ નહી મલે.

akalathī paisā malē, paisāthī akala nahī malē.

Wealth cannot buy wisdom.

અકરમીને દુન્યા દહારી.

akaramīnē dunyā dahārī.

For those who are unlucky or lazy, even simple life tasks feel like a heavy burden.

અકરી કાઢતાં ઉંડ પેસે.

akarī kāḍhatāṁ uṁḍa pēsē.

It is used to describe a situation where solving one problem leads to a worse one.

અકર્મિના પડિયા કાણા.

akarminā paḍiyā kāṇā.

Misfortune follows those who are already unlucky.

અકર્મીનો પડિયો કાણે.

akarmīnō paḍiyō kāṇē.

Bad luck continuously pursues an unlucky person, ruining even small gains.

અકતે કાંત્યું તે આગળ મુજરે આવે.

akatē kāṁtyuṁ tē āgaḷa mujarē āvē.

One's past actions inevitably catch up to them in the future.

અખણ ગયા દખણ ગયા, પણ લખણ નહી ગયાં.

akhaṇa gayā dakhaṇa gayā, paṇa lakhaṇa nahī gayāṁ.

A person's inherent nature or bad habits remain the same regardless of where they travel.

અખતર ડાહ્યાએ ડહાપણ કર્યું, કે હીંગના કુલ્લામાં ઘી ભર્યું.

akhatara ḍāhyāē ḍahāpaṇa karyuṁ, kē hīṁganā kullāmāṁ ghī bharyuṁ.

Said of someone who performs a foolish act while thinking they are being clever.

અક્કલ બળ કે પૈસા કરતાં વધારે ઉપયોગી છે.

akkala baḷa kē paisā karatāṁ vadhārē upayōgī chē.

Wisdom achieves results that physical strength or wealth cannot.

અક્કલ કોઇના બાપની છે?

akkala kōinā bāpanī chē?

Intelligence is not a hereditary monopoly and can be acquired by anyone.

અક્કલ કોઈના બાપની છે?

akkala kōīnā bāpanī chē?

Wisdom and intelligence are not the exclusive inheritance or monopoly of any single person.

અક્કલ ઉધાર ન મળે

akkala udhāra na maḷē

You cannot get wisdom from someone else — you either have your own or you don't.

અક્કલબાજથી અદાવત કરવી નહીં.

akkalabājathī adāvata karavī nahīṁ.

It is unwise to antagonize someone who is intellectually superior or cunning.

અક્કલનો ઓથમીર મંગાવી ભાજી તો લાવ્યો કોથમીર

akkalanō ōthamīra maṁgāvī bhājī tō lāvyō kōthamīra

Said of someone who misunderstands a simple instruction and returns with the wrong thing.

અક્કલનો ઉપયોગ કરવા સંબંધી.

akkalanō upayōga karavā saṁbaṁdhī.

Self-reliance in decision-making leads to success, while relying on others leads to ruin.

અક્કરમીનો પડિયો કાણો

akkaramīnō paḍiyō kāṇō

For the unlucky, even the tools that come to hand turn out to be broken.

અળગી નહીં છાયા દેહથી.

aḷagī nahīṁ chāyā dēhathī.

Certain consequences or traits are inseparable from the person or action that produces them.

અળખામણા આંખના પાટા જેવા.

aḷakhāmaṇā āṁkhanā pāṭā jēvā.

Said of someone so intensely disliked that their presence is entirely unbearable.

અળખામણે આંખના પાટા જેવા.

aḷakhāmaṇē āṁkhanā pāṭā jēvā.

Describes something that is unwanted or burdensome.

અળતામાંથી નીકળ્યું તે લાભ.

aḷatāmāṁthī nīkaḷyuṁ tē lābha.

Anything salvaged from a bad situation or debt is a gain.

અલતાં ઘરના જે વાંસા બચીએ તે ખરા.

alatāṁ gharanā jē vāṁsā bacīē tē kharā.

It is used to say that in a disaster, whatever you manage to save is what truly counts.

અલેલ ટપુ.

alēla ṭapu.

Describes a person who is aimless, irresponsible, or lacks a steady purpose.

અલિ, પતંગ, મૃગ, મીન, ગજ, એક એક રસ આંચ;

ali, pataṁga, mr̥ga, mīna, gaja, ēka ēka rasa āṁca;

Warns of the extreme danger of sensory indulgence, noting that if animals are ruined by just one desire, humans with all five are in grave peril.

અલ્લા એક બદામ.

allā ēka badāma.

Said of someone making a minimal request in God's name or placing complete trust in divine providence for daily needs.

અલ્લાહ માલુમ બેલ કીદર ચલતા હૈ?

allāha māluma bēla kīdara calatā hai?

The future or the path of an unpredictable person is known only to God.

અલ્લાહ માલુમ બેલ કીદર ચલતા હે

allāha māluma bēla kīdara calatā hē

Expresses complete uncertainty about how an unpredictable situation will turn out.

અલ્લાને બનાઇ જોરી, એક અંધી દુસરી ખોરી.

allānē banāi jōrī, ēka aṁdhī dusarī khōrī.

It describes an ill-matched pair or a situation where two flawed entities are forced to work together.

અલ્લાને બનાવી જોરી, એક અંધી ઓર દુસરી ખોરી.

allānē banāvī jōrī, ēka aṁdhī ōra dusarī khōrī.

Used to describe an ill-matched couple or partnership.

અલ્પ જ્ઞાન તે અતી હાન.

alpa jñāna tē atī hāna.

A superficial understanding of a subject is dangerous.

અમલ ખાટણ જોગપંથ, શરા હુંદા કામ; કાયર ખડગ ન વાવરે, કાયર દે નહીં દાન.

amala khāṭaṇa jōgapaṁtha, śarā huṁdā kāma; kāyara khaḍaga na vāvarē, kāyara dē nahīṁ dāna.

Great achievements, spiritual discipline, and generosity require immense courage and are beyond the capacity of cowards.

અમારા ગઢ હેઠ, કોણે તંબુ તાણીઆ; સધરા મોટા શેઠ, બીજા વરતાઊ વાણીઆ.

amārā gaḍha hēṭha, kōṇē taṁbu tāṇīā; sadharā mōṭā śēṭha, bījā varatāū vāṇīā.

Said to mock an invading army or a powerful opponent by downplaying their military might as mere commercial dealings.

અમથાં ડંફેલ.

amathāṁ ḍaṁphēla.

Used for someone who talks big without any substance.

અમાવાસ્યાને રોજ હજાર કામ હોય પણ બહારગામ જવું નહીં.

amāvāsyānē rōja hajāra kāma hōya paṇa bahāragāma javuṁ nahīṁ.

Journeys undertaken on a new moon day are considered inauspicious and bound to end poorly.

અમીના ઓડકાર આવે નહીં.

amīnā ōḍakāra āvē nahīṁ.

One cannot hide or fake the signs of true satisfaction or wealth.

અમીરાતમાંથી હાથ જ કહાડતો નથી.

amīrātamāṁthī hātha ja kahāḍatō nathī.

Said of someone who refuses to abandon lavish habits or royal pretense even after losing wealth.

અમૃત પીતાં કાઈ ધરાય નહીં.

amr̥ta pītāṁ kāī dharāya nahīṁ.

Great blessings, deep happiness, or precious gifts are things one can never get tired of.

અન પારકું, કાંઇ પેટખી પારકું કે?

ana pārakuṁ, kāṁi pēṭakhī pārakuṁ kē?

It is used when someone is being overly picky or demanding about food that has been provided by others.

અન તેનું પુન ને રાંધે તેનો ધુમાડો.

ana tēnuṁ puna nē rāṁdhē tēnō dhumāḍō.

It refers to the situation where the person who provides the resources gets the credit, while the person who does the hard work suffers the consequences.

અનાડી કારીગર પોતાના હથીઆરનો વાંક કાઢે.

anāḍī kārīgara pōtānā hathīāranō vāṁka kāḍhē.

It is used when someone blames external factors for their own lack of skill.

અનગડ લોકો આગળ ડહાપણની શીખામણ દેવી તે ભમ્મર માખના પોરામાં ઠેપું મારવા જેવું.

anagaḍa lōkō āgaḷa ḍahāpaṇanī śīkhāmaṇa dēvī tē bhammara mākhanā pōrāmāṁ ṭhēpuṁ māravā jēvuṁ.

Giving advice to those who cannot appreciate it only leads to trouble for oneself.

અનઘટતી તારીફ કરવી તે છુપી નીંદા કરવા જેવી છે.

anaghaṭatī tārīpha karavī tē chupī nīṁdā karavā jēvī chē.

It suggests that insincere flattery is as damaging as backbiting.

અનાજ પારકું છે પણ પેટ થોડું પારકું છે ?

anāja pārakuṁ chē paṇa pēṭa thōḍuṁ pārakuṁ chē ?

Said with a shrug when eating at another's expense: whoever paid, the hunger is mine.

અણજાણ્યા ને આંધળા બરાબર.

aṇajāṇyā nē āṁdhaḷā barābara.

It means that someone who is unaware of the facts is as helpless as a blind person.

અણજાણ્યાથી બલા દુર.

aṇajāṇyāthī balā dura.

It is used to suggest that staying uninvolved or anonymous keeps one safe from trouble.

અનજુમનની આંએ લાંબી છે.

anajumananī āṁē lāṁbī chē.

The influence or power of a community is far-reaching.

અણખપતું ખાતાં બધું, લેશ ન કરે વિચાર; માન ગુમાવી દુઃખ લે, મૂર્ખનો સરદાર.

aṇakhapatuṁ khātāṁ badhuṁ, lēśa na karē vicāra; māna gumāvī duḥkha lē, mūrkhanō saradāra.

Said of a greedy glutton who eats indiscriminately without invitation, thereby losing their self-respect and suffering consequences.

અણસમજુ ઢોર, લેવા મોકલ્યો ઠાકડી, ને લાવ્યો બેર.

aṇasamaju ḍhōra, lēvā mōkalyō ṭhākaḍī, nē lāvyō bēra.

An incompetent person will fail to follow simple instructions and return with something entirely wrong.

અણસમજુ તે આડા વહે.

aṇasamaju tē āḍā vahē.

A foolish person acts in ways that are contrary to logic or the expected path.

અનાથ્યા આખલે, ને હોળી ઘેલી નાર.

anāthyā ākhalē, nē hōḷī ghēlī nāra.

Describes reckless, unrestrained people who act wildly without fear or discipline.

અંદા પોહેળા ને શેરી સાંકડી.

aṁdā pōhēḷā nē śērī sāṁkaḍī.

A person who is clumsy or lacks awareness creates difficulties in tight or restricted situations.

અંદરથી જાહેલ ને બહારથી આલમમાં.

aṁdarathī jāhēla nē bahārathī ālamamāṁ.

It describes someone who pretends to be knowledgeable or sophisticated but lacks substance.

અંધા આગળ આરસી, ને બહેરા આગળ ગાન.

aṁdhā āgaḷa ārasī, nē bahērā āgaḷa gāna.

It is useless to offer advice or beauty to those who cannot appreciate or understand it.

અંધા દુટે આંખકું, બેહેરા દુટે કાન; જે જાંકુ પ્રાપત નહીં, (વા) તાકે લીયે હેરાન.

aṁdhā duṭē āṁkhakuṁ, bēhērā duṭē kāna; jē jāṁku prāpata nahīṁ, (vā) tākē līyē hērāna.

People are always anxious and distressed over obtaining the things they lack in life.

અંધાને અંધા કહે, કડવું લાગે વેણ;

aṁdhānē aṁdhā kahē, kaḍavuṁ lāgē vēṇa;

Said of blunt facts causing deep offense when spoken directly to the person afflicted.

અંધાને અંધા કહે, કડવું લાગે વેણ; હળવે રહીને પૂછીએ, શાથી ખોયાં નેણ?

aṁdhānē aṁdhā kahē, kaḍavuṁ lāgē vēṇa; haḷavē rahīnē pūchīē, śāthī khōyāṁ nēṇa?

One should be tactful and polite when addressing someone's misfortune.

અંધારામાં પણ ગોળ તો ગળ્યો જ લાગે

aṁdhārāmāṁ paṇa gōḷa tō gaḷyō ja lāgē

Real quality shows itself whether or not anyone can see it.

અંધારામાં તીર ચલાવવું

aṁdhārāmāṁ tīra calāvavuṁ

To act or guess blindly, with no idea whether it will land.

અંધારે દોડે તે ચડે બગલી ઘોડે.

aṁdhārē dōḍē tē caḍē bagalī ghōḍē.

Acting in haste or without proper vision leads to foolish or unstable results.

અંધારે ખાય, પણ ગોળ ગળ્યા લાગે.

aṁdhārē khāya, paṇa gōḷa gaḷyā lāgē.

People will enjoy the benefits of something even if they are ashamed of the source.

અંધારે ખાય, પણ ગોળ ગળ્યો લાગે.

aṁdhārē khāya, paṇa gōḷa gaḷyō lāgē.

A good thing remains enjoyable regardless of secretive or unfavorable circumstances.

અંધારે ખાય, પણ કાળીઓ નાકમાં ન જાય.

aṁdhārē khāya, paṇa kāḷīō nākamāṁ na jāya.

Even in confusion or secrecy, people generally know how to take care of their own basic needs.

અંધારી રાત્રે મગ કાળા.

aṁdhārī rātrē maga kāḷā.

In the absence of light or clarity, all things appear the same.

અંધેકી ગાવડી અને અલ્લા રખવાલ. મડા ઉપર વિજળી પડે નહીં.

aṁdhēkī gāvaḍī anē allā rakhavāla. maḍā upara vijaḷī paḍē nahīṁ.

The helpless are protected by God, and those who have nothing left to lose are safe from further harm.

અંધેકી ગાવડી અને અલ્લા રખવાલ, મડા ઊપર વિજળી પડે નહીં.

aṁdhēkī gāvaḍī anē allā rakhavāla, maḍā ūpara vijaḷī paḍē nahīṁ.

God protects those who are entirely helpless.

અંધેમે કાણા રાવ, ફિરાઈ જગ ઠુંડી;

aṁdhēmē kāṇā rāva, phirāī jaga ṭhuṁḍī;

A person with limited ability is considered a leader among those with no ability.

અંધેર નગરીમાં સઉ કોઇ રાજા, ટકે શેર ભાજી ટકે શેર ખાજા.

aṁdhēra nagarīmāṁ sau kōi rājā, ṭakē śēra bhājī ṭakē śēra khājā.

Used to describe a place where there is no order, justice, or distinction between value and worthlessness.

અંધેર નગરીમાં ટકે શેર ભાજી ને ટકે શેર ખાજા, આઠ પતેલ ને નવ ચોધરી, કાપ કોઇનું માંને નહી.

aṁdhēra nagarīmāṁ ṭakē śēra bhājī nē ṭakē śēra khājā, āṭha patēla nē nava cōdharī, kāpa kōinuṁ māṁnē nahī.

In a place with no order or too many conflicting authorities, chaos prevails.

અંધેર રાજમાં છીકતાં દંડે.

aṁdhēra rājamāṁ chīkatāṁ daṁḍē.

It describes a situation where people are penalized for trivial or unavoidable actions due to arbitrary authority.

અંધેરી નગરી ગંડુ રાજા

aṁdhērī nagarī gaṁḍu rājā

A place where nothing is governed properly and misrule goes unchallenged.

અને ગમ છાતીએ હાથ મુકે તેને વીશવાસ નહી કરવો.

anē gama chātīē hātha mukē tēnē vīśavāsa nahī karavō.

Do not trust those who perform exaggerated displays of emotion.

અંગ બલ કરતાં સરસ બુદ્ધિ બલ.

aṁga bala karatāṁ sarasa buddhi bala.

Intellect is more effective than physical power.

અંગે અંગ ઢીલાં થયાં, હવે શું દાળદર પુંકે તેમ છે?

aṁgē aṁga ḍhīlāṁ thayāṁ, havē śuṁ dāḷadara puṁkē tēma chē?

When one is too old or weak, they can no longer struggle against their circumstances.

અંગૂઠો બતાવવો

aṁgūṭhō batāvavō

A flat, contemptuous refusal — denying someone the thing they came expecting.

અણી બોલ્યા ને અણી ફાક.

aṇī bōlyā nē aṇī phāka.

Said of someone who is unreliable and constantly changes their word.

અની થુકેઆ સો વરસ જીવે.

anī thukēā sō varasa jīvē.

Used for someone who is resilient despite being insulted or shamed.

અણીના ચુક્યા સો વરસ જીવે.

aṇīnā cukyā sō varasa jīvē.

People who narrowly escape danger often end up living a long life.

અણીને ચૂકે સો વરસ જીવે.

aṇīnē cūkē sō varasa jīvē.

Those who narrowly escape danger or live under constant threat often survive for a long time.

અણીનો ચૂક્યો સો વરસ જીવે

aṇīnō cūkyō sō varasa jīvē

A narrow escape is taken as a sign of a long life ahead.

અનીતિસેં ધન હોત હય, વર્ષ પાંચકે સાત;

anītisēṁ dhana hōta haya, varṣa pāṁcakē sāta;

Ill-gotten wealth obtained through dishonest means may last for a short while but is eventually destroyed completely, root and branch.

અનીતિસેં જાત હય, ધર્મ, રાજ ઓર વંશ; તુલસી એ દૃષ્ટાંત હય, કારવ, રાવણ, કંસ.

anītisēṁ jāta haya, dharma, rāja ōra vaṁśa; tulasī ē dr̥ṣṭāṁta haya, kārava, rāvaṇa, kaṁsa.

Immorality and injustice inevitably lead to the total destruction of one's faith, power, and family line, as history has shown.

અંજળ પાણી ખૂટવા

aṁjaḷa pāṇī khūṭavā

Said when a person's ordained time in a place is over — they must leave, or they have died.

અન્ન અને દાંતને વેર

anna anē dāṁtanē vēra

Said when someone cannot eat — either the food will not come, or the appetite will not.

અન્ન એવો ઓડકાર.

anna ēvō ōḍakāra.

What comes out of a person reflects what went in — upbringing, company, or diet.

અન્ન જીવાડે ને અન્ન મારે.

anna jīvāḍē nē anna mārē.

Food sustains life when consumed properly, but overeating or bad food causes sickness and death.

અન્ન તેનું પૂણ્ય અને રાંધનારીને ધૂમાડો.

anna tēnuṁ pūṇya anē rāṁdhanārīnē dhūmāḍō.

The one who does the actual labour gets none of the credit.

અન્ન તેનું પુણ્ય, રાંધનારાને ધુંવાડા.

anna tēnuṁ puṇya, rāṁdhanārānē dhuṁvāḍā.

The person who provides the resources gets the credit, while the person who does the labor suffers the consequences.

અન્ન તેવા ઓડકાર.

anna tēvā ōḍakāra.

A person's output or behavior reflects the quality of their upbringing or input.

અન્ન તેવો ઓડકાર

anna tēvō ōḍakāra

What comes out of a person reflects what went in — upbringing, company, or diet.

અન્ન, વસ્ત્ર ને આભરૂ એ ત્રણની તાણ.

anna, vastra nē ābharū ē traṇanī tāṇa.

Said of extreme poverty where basic needs and dignity are all missing.

અન્ન, વસ્ત્ર ને આણરૂ એ ત્રણની તાણ.

anna, vastra nē āṇarū ē traṇanī tāṇa.

Describes a state of extreme poverty.

અંતકરણનો પસ્તાવો તે ગુનાહની દવાઈ

aṁtakaraṇanō pastāvō tē gunāhanī davāī

True remorse is the only way to heal the guilt of wrongdoing.

અંતર અંગુલી ચારકા, સાય જુઠમે હોય;

aṁtara aṁgulī cārakā, sāya juṭhamē hōya;

The difference between what is heard and what is seen is as narrow as the width of four fingers.

અંતે ભલાનું ભલું થાય.

aṁtē bhalānuṁ bhaluṁ thāya.

Virtuous actions eventually lead to a good outcome.

અંતે ધરમો જય, ને પાપો ક્ષય.

aṁtē dharamō jaya, nē pāpō kṣaya.

Truth and virtue will ultimately triumph over evil.

અંતે ધર્મો જય, પાપો ક્ષય.

aṁtē dharmō jaya, pāpō kṣaya.

Whatever happens along the way, right prevails eventually.

અંતે ખાક ને ખાસડું.

aṁtē khāka nē khāsaḍuṁ.

Everything in life eventually ends in nothingness or disgrace.

અનુભવ વધવે માણુસ થાય.

anubhava vadhavē māṇusa thāya.

Wisdom and maturity are gained through life experience.

અનુભવ વગર ઉલટ ને ઉમેદ જોઈતી રીતે ફલદરૂપ થાય નહી.

anubhava vagara ulaṭa nē umēda jōītī rītē phaladarūpa thāya nahī.

It emphasizes that passion alone is not enough without practical experience.

અનુભવ વગર વેપાર કરે તે લાખના બાર હજાર કરે.

anubhava vagara vēpāra karē tē lākhanā bāra hajāra karē.

Lack of experience in business leads to significant financial loss.

અનુભવથી બધુ દેખાય.

anubhavathī badhu dēkhāya.

Experience is the best teacher.

અણુબોલાવ્યો બોલે તે તરખલાને તોલે.

aṇubōlāvyō bōlē tē tarakhalānē tōlē.

Unsolicited advice or interference is worthless.

અપના હાથ જગન્નાથ.

apanā hātha jagannātha.

Your own two hands are the god worth relying on — do it yourself.

અપને પ્રિયતમ લાલસૈં, મીલ બીછડે જીન કાય; બીછુડત દુઃખ જાતે વેહી, જે કાઈ બીછુડાં હોય.

apanē priyatama lālasaiṁ, mīla bīchaḍē jīna kāya; bīchuḍata duḥkha jātē vēhī, jē kāī bīchuḍāṁ hōya.

The agony of separation from a loved one can only be truly understood by those who have experienced it themselves.

અફતે કાંત્યું તે આગળ મુજરે આવે.

aphatē kāṁtyuṁ tē āgaḷa mujarē āvē.

Hard work or modest savings accumulated during difficult times eventually yield benefit.

અપીણના બંધાણીઓ અપીણનાં વખાણ કરી ખાય છે અને પોતાને સુખ શામાં છે તે બતાવવા બોલાતાં વાક્યો.

apīṇanā baṁdhāṇīō apīṇanāṁ vakhāṇa karī khāya chē anē pōtānē sukha śāmāṁ chē tē batāvavā bōlātāṁ vākyō.

People will justify and glorify their own vices to validate their personal choices.

અપ્પાનો ડખો.

appānō ḍakhō.

A situation involving someone's personal, messy, or unnecessary conflict.

અપ્રીણુમાંના જીવડા શાકરમાં જીવે નહી.

aprīṇumāṁnā jīvaḍā śākaramāṁ jīvē nahī.

Ungrateful people are never satisfied, no matter how much goodness they receive.

અરધું એક નાન જો ખરા ઘરમી ખાય તો અરધું બીજું ગરજવંતને આપે.

aradhuṁ ēka nāna jō kharā gharamī khāya tō aradhuṁ bījuṁ garajavaṁtanē āpē.

It encourages sharing even when one has very little.

અરજ અરજમાં ધાર, હે ગિરવરના પતિ;

araja arajamāṁ dhāra, hē giravaranā pati;

A desperate plea to God to rescue one from an ocean of miseries.

અરજ સો હલત.

araja sō halata.

Asking for help or favors requires a lot of effort and humility.

અર્ધ વસાનું માનવી, વીશ વસાનું લુગડું.

ardha vasānuṁ mānavī, vīśa vasānuṁ lugaḍuṁ.

People often try to hide their lack of substance behind flashy appearances.

અર્ધી મૂકીને આખીને ધાય, તે અર્ધી પણ ખોઈ બેસે.

ardhī mūkīnē ākhīnē dhāya, tē ardhī paṇa khōī bēsē.

Greed for more leads to the loss of what one already possesses.

અરે ધરે, ને નાલી વહુપર પડે.

arē dharē, nē nālī vahupara paḍē.

It is used when someone is unfairly blamed or suffers the consequences of a situation they did not cause.

અસારે વાયરા વસમે છે.

asārē vāyarā vasamē chē.

Times of transition or the end of a cycle are fraught with hardship.

અસતરી ચરીતર.

asatarī carītara.

Used to imply that a woman's nature is complex, unpredictable, or difficult to understand.

અશ્વ ઉપર બેઠા છતાંં, માથે રાખ્યો ભાર;

aśva upara bēṭhā chatāṁṁ, māthē rākhyō bhāra;

Said of a foolish person who, despite having resources or assistance, continues to carry unnecessary worries and burdens themselves.

અસીજવાન નર ભવેત સાધુ, કુરુપ નારી પતિવ્રતા.

asījavāna nara bhavēta sādhu, kurupa nārī pativratā.

People often adopt virtues only when they lack the opportunity to do otherwise.

અસીજવાન નર ભવેત સાધુ, કુરૂપ નારી પતિવ્રતા.

asījavāna nara bhavēta sādhu, kurūpa nārī pativratā.

People often claim virtue when they simply lack the capacity to commit vice.

અસુરા આવ્યા પરણા, રાત રહે પાછા ન જાય.

asurā āvyā paraṇā, rāta rahē pāchā na jāya.

Inconvenient guests who turn up at ungodly hours become prolonged burdens.

અટકલે જે ગમે તે ઠોકી દેવામાં પટ રહે નહી.

aṭakalē jē gamē tē ṭhōkī dēvāmāṁ paṭa rahē nahī.

Acting on impulse or speculation without proper knowledge is not a sign of competence.

અતે મોતથી પાદશાહ ને ફકીર એકજ રસ્તે જશે.

atē mōtathī pādaśāha nē phakīra ēkaja rastē jaśē.

It is a reminder of the equality of all humans in the face of death.

અથરે માણસ અથડાઈ પડે.

atharē māṇasa athaḍāī paḍē.

Impetuous or restless people inevitably bring trouble or injury upon themselves.

અથથી ન થાય તે કલથી થાય.

athathī na thāya tē kalathī thāya.

It is used to suggest that cleverness or strategy can achieve what brute force cannot.

અતિ બેપારી કબાલીકા, એક પુરુષ દો નાર;

ati bēpārī kabālīkā, ēka puruṣa dō nāra;

Overextending one's business or managing too many domestic relationships leads to inevitable conflict and downfall.

અતિ ચીકણો બહુ ખરડાય

ati cīkaṇō bahu kharaḍāya

The person who is too slippery or too clever ends up the most soiled by it.

અતી ઘણું બોલવું નહી અતી નહી રેહવું ચુપ, અતી વરસાદનું વરસવું, ને અતી પડતી ધુપ-એ અંતે દુખ.

atī ghaṇuṁ bōlavuṁ nahī atī nahī rēhavuṁ cupa, atī varasādanuṁ varasavuṁ, nē atī paḍatī dhupa-ē aṁtē dukha.

It advocates for moderation in all things.

અતી લોભ પાપનું મુળ.

atī lōbha pāpanuṁ muḷa.

Greed leads to immoral behavior and downfall.

અતિ લોભ તે પાપનું મૂળ

ati lōbha tē pāpanuṁ mūḷa

Wanting too much is where wrongdoing starts.

અતિ પરિચયાદનાદરા ભવતિ.

ati paricayādanādarā bhavati.

Being too close to someone causes them to lose respect for you.

અતિ પરિચયાદનાદરો ભવતિ.

ati paricayādanādarō bhavati.

Over-familiarity breeds contempt and loss of respect.

અતિની ગતિ નહીં.

atinī gati nahīṁ.

Nothing taken to an extreme lasts or ends well.

અતિશયમાં સાર નહીં.

atiśayamāṁ sāra nahīṁ.

Everything in moderation is best.

અતિશયમાં સાર નહીં. રંગનાં કુંડાં ન હોય, ચટકાં હોય.

atiśayamāṁ sāra nahīṁ. raṁganāṁ kuṁḍāṁ na hōya, caṭakāṁ hōya.

Excess in anything is harmful, whereas moderation is valuable.

અતિશે લાડથી છોકરાં બગડે.

atiśē lāḍathī chōkarāṁ bagaḍē.

Excessive indulgence ruins a child's character.

અત્તરનાં છાંટણા જ હોય, અત્તરના કુંડાં ન ભરાય

attaranāṁ chāṁṭaṇā ja hōya, attaranā kuṁḍāṁ na bharāya

What is genuinely precious comes in small measures.

અવળા હાથની અડબોથ

avaḷā hāthanī aḍabōtha

A rebuke or blow delivered sideways rather than face-on.

અવલ ખીશ બાદ દરવેશ.

avala khīśa bāda daravēśa.

Charity and responsibility begin at home before helping outsiders.

અવળચંડી રાંડ જેવા.

avaḷacaṁḍī rāṁḍa jēvā.

Said of a contrary or stubborn person who deliberately acts opposite to instructions.

અવળચંડી રાંડ જેવો.

avaḷacaṁḍī rāṁḍa jēvō.

Said of someone who is habitually argumentative and does the opposite of what is asked.

અવળે અસ્ત્રે મુંડી નાખવો

avaḷē astrē muṁḍī nākhavō

To fleece a person thoroughly while appearing to do them a service.

અવળી ગંગા વહી.

avaḷī gaṁgā vahī.

An unnatural or unexpected reversal of events has occurred.

અવારે સુવે ને સવારે ઉઠે તેની જીંદગી વધે ને ધારેલું કામ થાય.

avārē suvē nē savārē uṭhē tēnī jīṁdagī vadhē nē dhārēluṁ kāma thāya.

A disciplined routine leads to a healthy and productive life.

અવરીઆને ઉંઘ ઘણી ને નફકરાને ભુખ ઘણી.

avarīānē uṁgha ghaṇī nē naphakarānē bhukha ghaṇī.

Different types of people have different preoccupations based on their nature.

અવાસ બલી ગયા, ને કાએલા રહી ગયા.

avāsa balī gayā, nē kāēlā rahī gayā.

After a disaster, only the useless remnants are left behind.

અવાસ બલી ગયા, ને કોએલા રહી ગયા.

avāsa balī gayā, nē kōēlā rahī gayā.

Even after a disaster, some remnants of the past persist.

અવાસ બળી ગયા ને ફાયલા રહી ગયા.

avāsa baḷī gayā nē phāyalā rahī gayā.

Devastating ruin where valuable wealth is destroyed and only worthless remnants remain.

અવસર ચુક્યા મેહુલા, પાણી વગરનાં વેવલાં.

avasara cukyā mēhulā, pāṇī vagaranāṁ vēvalāṁ.

Help or action provided after the critical moment has passed is entirely useless.

અવસર ચૂક્યો મેહુલો શું કામનો ?

avasara cūkyō mēhulō śuṁ kāmanō ?

Help that arrives after the need has passed is worth nothing.

અવસર ગયે બુધ ક્યા કરની ? કાર્તિક મહિને કણબી ડાહ્યો.

avasara gayē budha kyā karanī ? kārtika mahinē kaṇabī ḍāhyō.

Wisdom gained after the opportunity is lost is useless.

અ ૨ જ કારમાં ધાર

a 2 ja kāramāṁ dhāra

અ.લાહુને આગુસે લે લિયા :

a.lāhunē āgusē lē liyā :

અચ્છોવાના કરવાં

acchōvānā karavāṁ

અડી કડી વાવ ને નવઘણ કૂવો,

aḍī kaḍī vāva nē navaghaṇa kūvō,

અડી કડી વાવ ને નવઘણ કૂવો જેને ન જોયો તે જીવતો મુઓ.

aḍī kaḍī vāva nē navaghaṇa kūvō jēnē na jōyō tē jīvatō muō.

અગત્સ્યના વાયદા

agatsyanā vāyadā

અઘેલાને માટે પૈસાનું તેલ બાળવું

aghēlānē māṭē paisānuṁ tēla bāḷavuṁ

અગીઆરમી પંક્તિ પછી આ કહેવત વાંચવીઃ-

agīāramī paṁkti pachī ā kahēvata vāṁcavīḥ-

અગ્નિ દ્વારા જ અગ્નિ જન્મી શકે. રેટલો લૂંટારાને પણ નરમ બનાવી શકે છે.’

agni dvārā ja agni janmī śakē. rēṭalō lūṁṭārānē paṇa narama banāvī śakē chē.’

અગ્નિ સમૂહમાં જ બળે.’

agni samūhamāṁ ja baḷē.’

અહડ જ બેટા શૂલી પર, લે ખુદાકા નામ.

ahaḍa ja bēṭā śūlī para, lē khudākā nāma.

અહેરીના વર ઢોંગી, ત્રણે ત્રીશ તોલા રંગ.

ahērīnā vara ḍhōṁgī, traṇē trīśa tōlā raṁga.

*અહીં પંડિત પાપી નાયકા, બહુવિધ કરત ઉપાય;

*ahīṁ paṁḍita pāpī nāyakā, bahuvidha karata upāya;

અહુ તાંતણે બળવંત.

ahu tāṁtaṇē baḷavaṁta.

અજગર કરે ન ચાકરી

ajagara karē na cākarī