બધી કહેવતોAll of them, by first letter.

વા ભરપીને કાંઈ જીવાય છે?

vā bharapīnē kāṁī jīvāya chē?

Said to emphasize that empty promises, talk, or praise cannot sustain a person's livelihood.

વા દેવ તેવી પૂજા

vā dēva tēvī pūjā

The devotion offered matches what it is offered to.

વા નીકળી ગયા.

vā nīkaḷī gayā.

Said of someone whose pride or anger has suddenly deflated.

વા નીકળી ગયો.

vā nīkaḷī gayō.

Said of someone whose pride, anger, or grand illusions have been completely deflated.

વા ઉપર વરાધ.

vā upara varādha.

Said when one calamity or problem immediately follows another.

વા વાગે કાંકડા ઉડે.

vā vāgē kāṁkaḍā uḍē.

When a powerful force acts, the small and weak are affected.

વા વાત લઇ જાય. માઠા ખબર વીજળીવેગે જાય.

vā vāta lai jāya. māṭhā khabara vījaḷīvēgē jāya.

Nothing spreads as fast as the thing you would rather nobody heard.

વાચા ને મનેઆનથી આદમી છે આદમ, મનેઆન વગર આદમી છે હેવાનથીબી કમ.

vācā nē manēānathī ādamī chē ādama, manēāna vagara ādamī chē hēvānathībī kama.

Reason and intellect are what define humanity.

વચન પાલનાર એજ ખરા મરદ છે.

vacana pālanāra ēja kharā marada chē.

Integrity is defined by fulfilling one's promises.

વાછડી વરતમાં દુલી.

vāchaḍī varatamāṁ dulī.

Said of someone who loses their main asset while trying to pay off the interest on a debt.

વાછડી વરતમાં હુલી.

vāchaḍī varatamāṁ hulī.

Said of someone brought down by the very debts or commitments they accumulated.

વાડ ચીભડા ગળે

vāḍa cībhaḍā gaḷē

The thing set there to protect it is what is consuming it.

વાડ ચીભરાં ગલે તો બાકી રહે શું?

vāḍa cībharāṁ galē tō bākī rahē śuṁ?

When the protector becomes the predator, there is no safety.

વાડ જ ચીભડા ગળે ત્યાં કોને ફરીયાદ કરવી?

vāḍa ja cībhaḍā gaḷē tyāṁ kōnē pharīyāda karavī?

There is no appeal when the guardian is the thief.

વડ તેવા ટેટા ને બાપ તેવા બેટા.

vaḍa tēvā ṭēṭā nē bāpa tēvā bēṭā.

Children often inherit the traits of their parents.

વાડ વગર વેલા ચહડે નહી.

vāḍa vagara vēlā cahaḍē nahī.

One needs support or a structure to grow or succeed.

વાડ વિના વેલા ચડે નહીં.

vāḍa vinā vēlā caḍē nahīṁ.

Success requires support, connections, or a structure to help one grow.

વાડ વિના વેલો ચડે નહીં.

vāḍa vinā vēlō caḍē nahīṁ.

No one can advance or achieve success in life without backing or influential support.

વાડ વિના વેલો ન ચડે

vāḍa vinā vēlō na caḍē

Nothing rises without something to hold it up.

વાદ વિવાદ જો કરે, સો નીવરેકા કામ;

vāda vivāda jō karē, sō nīvarēkā kāma;

Arguing over spiritual matters is a waste of time practiced only by those who lack true devotion.

વડાઈના વાંટા, પાણી પીને પેટ ફાટ્યાં.

vaḍāīnā vāṁṭā, pāṇī pīnē pēṭa phāṭyāṁ.

Said of someone who boasts of great wealth or status but is actually living in extreme poverty.

વાડમાં હાથ ઘાલીએ તો કાંટા વાગેજ.

vāḍamāṁ hātha ghālīē tō kāṁṭā vāgēja.

Engaging in risky or improper activities inevitably leads to negative consequences.

વડને જોઇ વેલો વધે .

vaḍanē jōi vēlō vadhē .

You rise by keeping company with something larger than yourself.

વડાને વિકાર નહીં.

vaḍānē vikāra nahīṁ.

Truly noble people do not boast about themselves.

વાદવાન કેહવાઇ અનીતી અને બદકામો કરે તે સરવેથી ખુરે.

vādavāna kēhavāi anītī anē badakāmō karē tē saravēthī khurē.

A person in a position of respect or authority is judged more harshly when they behave unethically.

વઢકણી વહુ ને દીકરો જણ્યો

vaḍhakaṇī vahu nē dīkarō jaṇyō

Now the difficult one has standing too, and there is no answering her.

વાધરી સારૂ ભેંસ મારવી.

vādharī sārū bhēṁsa māravī.

Spending a fortune to save a pittance.

વાધરી સારૂ ભેંસ મારે.

vādharī sārū bhēṁsa mārē.

Spending a disproportionate amount of resources for a trivial gain.

વાધરીને વાસ્તે ભેંસ મારે.

vādharīnē vāstē bhēṁsa mārē.

Going to extreme lengths for someone who is not worth the effort.

વઢવાડમાં કાંઈ ખાજં જલેબી વહેંચાય છે?

vaḍhavāḍamāṁ kāṁī khājaṁ jalēbī vahēṁcāya chē?

One cannot expect sweet treatment, pleasantries, or gentle behavior in the midst of a bitter dispute.

વાઢ્યું ચોટે નહીં, વાધરી વળગી રહેવા દે નહીં.

vāḍhyuṁ cōṭē nahīṁ, vādharī vaḷagī rahēvā dē nahīṁ.

Said when a fractured relationship or severed bond can never truly be restored to its original state.

વાડી, ગાડી, ને નારી પળાય ત્યાં સુધી પાણી, નીકર મેલો કહાડી.

vāḍī, gāḍī, nē nārī paḷāya tyāṁ sudhī pāṇī, nīkara mēlō kahāḍī.

Says that property, vehicles, and relationships require constant care and upkeep to remain valuable.

વગ વિણ પગ પેસે નહીં, ખગ ઊડે આકાશ;

vaga viṇa paga pēsē nahīṁ, khaga ūḍē ākāśa;

Nothing can be achieved without the necessary backing or influence.

વગડામાં રૂદન.

vagaḍāmāṁ rūdana.

Expressing one's grievances where no one can hear or care.

વગડામાં રુદન.

vagaḍāmāṁ rudana.

Expressing grief or making appeals where there is no one present to listen or care.

વગર અનુભવી અથવા નાલાયકને કોઇ લાગવગથી મોટા ઉપરીપણાનો અધિકાર સોંપે તે કથીર ઉપર સુનાનો ધોલ ચડાવો વીશવાસઘાત કરવા જેવું ગણાય.

vagara anubhavī athavā nālāyakanē kōi lāgavagathī mōṭā uparīpaṇānō adhikāra sōṁpē tē kathīra upara sunānō dhōla caḍāvō vīśavāsaghāta karavā jēvuṁ gaṇāya.

Appointing incompetent people to high positions is a betrayal of public trust.

વગર બોલાવે જે બોલે તે તનખાંને તોલે.

vagara bōlāvē jē bōlē tē tanakhāṁnē tōlē.

Unsolicited advice or interference is often unwelcome and potentially dangerous.

વગર એલમના ધરમ ગુરૂ પોતાનાજ ધરમના દુશમન.

vagara ēlamanā dharama gurū pōtānāja dharamanā duśamana.

Ignorant leaders do more harm to their own institutions than outsiders.

વગર નેતરે જમવા જવું ને તળ્યાં શાક ખાવાં.

vagara nētarē jamavā javuṁ nē taḷyāṁ śāka khāvāṁ.

Going where one is not welcome leads to receiving poor treatment or leftovers.

વગર સમજવે દફાસ મારે.

vagara samajavē daphāsa mārē.

Acting impulsively without assessing the situation.

વગર વિચાર્યું વાહરીને, ગાડે લાવ્યા સલ;

vagara vicāryuṁ vāharīnē, gāḍē lāvyā sala;

Acting without foresight leads to bringing unnecessary troubles and burdens upon oneself.

વગે તે ભાગે નહીં.

vagē tē bhāgē nahīṁ.

Proper organization and care prevent things from being ruined.

વાગે ઉભા હાથી જાય, ને ડોસી કહે મારી પુણીઓ ક્યાં?

vāgē ubhā hāthī jāya, nē ḍōsī kahē mārī puṇīō kyāṁ?

Said of someone who worries about trivial losses during a massive catastrophe.

વાઘ ને બકરી એક ઓવારે પાણી પીએ એ ખરો ઇનસાફ, વર વગરની જાન.

vāgha nē bakarī ēka ōvārē pāṇī pīē ē kharō inasāpha, vara vagaranī jāna.

null

વાઘ પર સવારી કરવી સહેલી છે પણ નીચે ઉતરવું અઘરું છે

vāgha para savārī karavī sahēlī chē paṇa nīcē utaravuṁ agharuṁ chē

Starting the dangerous thing was never the hard part.

વાઘના પંજામાં આવવું સારું; પણ મારવાડીના ચોપડામાં આવવું ભુંડું.

vāghanā paṁjāmāṁ āvavuṁ sāruṁ; paṇa māravāḍīnā cōpaḍāmāṁ āvavuṁ bhuṁḍuṁ.

Said of the ruinous compound interest and lifelong debt caused by falling into the trap of a ruthless moneylender.

વાઘને ધીરે, વીંછી ધીરે, ધીરે મણીધર કાળા;

vāghanē dhīrē, vīṁchī dhīrē, dhīrē maṇīdhara kāḷā;

Warns against lending money to untrustworthy people by claiming it is safer to trust dangerous beasts than certain treacherous lenders.

વાઘને કોણ કહે કે તારુ મોં ગંધાય છે

vāghanē kōṇa kahē kē tāru mōṁ gaṁdhāya chē

Everyone can see the fault; nobody is prepared to mention it to his face.

વાઘને કોણ કહે તારું મ્હોં ગંધાય છે?

vāghanē kōṇa kahē tāruṁ mhōṁ gaṁdhāya chē?

Said of a powerful or tyrannical ruler whom nobody dares to criticize to his face.

વાઘને વેળાનું નહીં.

vāghanē vēḷānuṁ nahīṁ.

Said of unpredictable, dangerous persons or calamities that strike without warning at any hour.

વાઘને વેળાવું નહીં.

vāghanē vēḷāvuṁ nahīṁ.

Do not try to guide or assist someone who is inherently dangerous and untrustworthy.

વાઘનું રણ સુનું નહી જાય.

vāghanuṁ raṇa sunuṁ nahī jāya.

A powerful person will always find a way to get what they want.

વાગ્યું તો તીર નહિતર ટપ્પો.

vāgyuṁ tō tīra nahitara ṭappō.

Try it — if it comes off you meant it all along.

વહાલામાં વહાલું પેટ.

vahālāmāṁ vahāluṁ pēṭa.

Said to emphasize that satisfying one's hunger and bodily needs comes above all other desires and attachments.

વહાણ, વરસાદ ને વિવાહ, એ ત્રણ આવ્યાં ભલાં;

vahāṇa, varasāda nē vivāha, ē traṇa āvyāṁ bhalāṁ;

Certain events and blessings are only reliable and worth celebrating once they actually happen.

વહાણની મુસાફરીના સગન માંગે, ખારું પાણી ને પુઠનો વા, રૂપાની કમર કરી આવજો વેહલા.

vahāṇanī musāpharīnā sagana māṁgē, khāruṁ pāṇī nē puṭhanō vā, rūpānī kamara karī āvajō vēhalā.

A traditional blessing for someone embarking on a sea journey for trade.

વહેમ અને સોજનનું ઓસડ નહી.

vahēma anē sōjananuṁ ōsaḍa nahī.

Deep-seated suspicion is incurable, and kindness is a quality that cannot be forced.

વહેમનું કોઈ ઓસડ નથી

vahēmanuṁ kōī ōsaḍa nathī

Once a person has decided to doubt you, nothing you produce will settle it.

વહેતા પાણી નિર્મળા

vahētā pāṇī nirmaḷā

What keeps moving keeps itself sound.

વહેતા પાણીમાં હાથ ધોઈ લેવા

vahētā pāṇīmāṁ hātha dhōī lēvā

To take your share while the opportunity is going by.

વહેતાં પાણી નિર્મળાં, બંધાં ગંધેલાં હોય;

vahētāṁ pāṇī nirmaḷāṁ, baṁdhāṁ gaṁdhēlāṁ hōya;

Constant activity, travel, and change keep a person or an institution pure and vibrant, whereas stagnation leads to corruption.

વહેતી ગંગામાં ડુબકી લગાવવી

vahētī gaṁgāmāṁ ḍubakī lagāvavī

To get in on it while the good thing is still there to get in on.

વહોરાવાળું નાડું પકડી ન રખાય

vahōrāvāḷuṁ nāḍuṁ pakaḍī na rakhāya

Some people cannot be pinned down long enough to settle anything with.

વહુ આવેઆં ને સાસુ મુઆં

vahu āvēāṁ nē sāsu muāṁ

Used to describe a coincidence where a new arrival is blamed for a misfortune.

વહુ વાઘ હણતી, દરિયા તરંતી, ને મીની જોઇ ડરતી.

vahu vāgha haṇatī, dariyā taraṁtī, nē mīnī jōi ḍaratī.

Said of someone who boasts of heroic deeds but cowers before trivial difficulties.

વહુના વાકની ને વેપારીના આંકની ખબર પડે નહીં.

vahunā vākanī nē vēpārīnā āṁkanī khabara paḍē nahīṁ.

Said because the misdeeds of a daughter-in-law inside a home and the accounting tricks of a merchant remain hidden from outsiders.

વહુનું નામ વાએકુ, વહુને ને વરસાદને જશ નહી.

vahunuṁ nāma vāēku, vahunē nē varasādanē jaśa nahī.

Some people or forces are never appreciated despite their contributions.

વૈદ કહે દરદ થયું, જોષી કહે ગ્રહ વાત;

vaida kahē darada thayuṁ, jōṣī kahē graha vāta;

Different experts offer different explanations for a single problem according to their own professions.

વૈરાગ તનનો સાચો નહીં, મનનો તે વૈરાગ સાચો.

vairāga tananō sācō nahīṁ, mananō tē vairāga sācō.

Teaches that genuine detachment comes from inner mental freedom rather than outward physical asceticism.

વૈરી આદરભાવ સાથ, ક્રોધ વિમાસ સાથ, ને સ્ત્રીહઠ યાર સાથ.

vairī ādarabhāva sātha, krōdha vimāsa sātha, nē strīhaṭha yāra sātha.

Advises how to tactfully handle different difficult situations and human temperaments.

વાજતુંગાજતું માંડવે આવશે.

vājatuṁgājatuṁ māṁḍavē āvaśē.

Events will unfold in their own time and manner.

વકરા વાંઝીઆ હોય નહીં.

vakarā vāṁjhīā hōya nahīṁ.

Said in trade to point out that active selling and customer turnover always yields some financial return.

વકરી બાયડી ધણીને ગણે નહીં.

vakarī bāyaḍī dhaṇīnē gaṇē nahīṁ.

Someone who has gone astray or become defiant will no longer submit to authority.

વખ (પુનર્વસુ) પખ (પુષ્ય) એ ભાઇલા, વરસે તો વરસે કે વાઇલા તો વાયલા.

vakha (punarvasu) pakha (puṣya) ē bhāilā, varasē tō varasē kē vāilā tō vāyalā.

Rainfall during Punarvasu and Pushya nakshatras is fickle and follows its own unpredictable pattern.

વખાણ થાય ત્યારે વકરવું નહીં.

vakhāṇa thāya tyārē vakaravuṁ nahīṁ.

One should remain humble and not let flattery or praise go to one's head.

વખાણેલી ખીચડી દાઢે વાળગી.

vakhāṇēlī khīcaḍī dāḍhē vāḷagī.

The thing that came most highly recommended turned out to be the disappointment.

વખાણેલી ખીચડી દાંતે વલગી.

vakhāṇēlī khīcaḍī dāṁtē valagī.

Things that are highly touted often fail to live up to expectations.

વખત આવે બાંકા તો ગધેકુ કહેના કાકા.

vakhata āvē bāṁkā tō gadhēku kahēnā kākā.

When in need, one must humble oneself even before those one considers inferior.

વખત જાય પણ વાત રહી જાય.

vakhata jāya paṇa vāta rahī jāya.

Events and deeds are forgotten over time, but the reputation or memory of them persists forever.

વખત જેવો એમુલ છે તેવો તેનો ઘટતો ઉપયોગ કરી લેવો; આવતી કાલનો ભરોસો નહી વ્યર્થ ગુમાવેલા વખતના બદલો વરતમાનકાલના ચાલુ સદગુણમાં વાળી આપજો.

vakhata jēvō ēmula chē tēvō tēnō ghaṭatō upayōga karī lēvō; āvatī kālanō bharōsō nahī vyartha gumāvēlā vakhatanā badalō varatamānakālanā cālu sadaguṇamāṁ vāḷī āpajō.

One should prioritize productive action in the present rather than relying on an uncertain future.

વખત જોઇ વાત કરવી, ને મોહ જોઇ ટીલું કરવું.

vakhata jōi vāta karavī, nē mōha jōi ṭīluṁ karavuṁ.

One should adapt their behavior and speech according to the context and the person they are dealing with.

વખત તેવો ધરમ ને સંસાર.

vakhata tēvō dharama nē saṁsāra.

One's priorities and moral conduct must adapt to the changing times.

વખત વહી જાય ને કહેતી રહી જાય.

vakhata vahī jāya nē kahētī rahī jāya.

Events fade, but the lessons or proverbs about them endure.

વખત વખતને સંભરાવે.

vakhata vakhatanē saṁbharāvē.

History repeats itself or circumstances eventually bring back past memories.

વખત વખતને વીસરાવે ને યાદબી કરાવે.

vakhata vakhatanē vīsarāvē nē yādabī karāvē.

Time has the power to both heal and remind us of the past.

વખત વિચારી વાણીઓ, મુછ ચડાવે કાન;

vakhata vicārī vāṇīō, mucha caḍāvē kāna;

Portrays a shrewd person who adapts his pride and behavior according to the situation, acting bold when safe and humble when necessary.

વખતના ઢોલ વખતે વાગે.

vakhatanā ḍhōla vakhatē vāgē.

Everything happens at its appointed time.

વખતના દુશમન ઉપર વીશવાસ રાખવાથી.

vakhatanā duśamana upara vīśavāsa rākhavāthī.

null

વખતનું કામ વખત કરૈ.

vakhatanuṁ kāma vakhata karai.

Things will happen when the time is right.

વખતસર જે મળે તે ખાઇ સંતોષ પામે તે તવંગર છે.

vakhatasara jē maḷē tē khāi saṁtōṣa pāmē tē tavaṁgara chē.

Contentment is the true form of wealth.

વખતસર નાહસવું એ પતેહ મેળવવા બરાબર છે.

vakhatasara nāhasavuṁ ē patēha mēḷavavā barābara chē.

Strategic retreat or avoiding a losing battle is a form of success.

વક્યો ઊંદર કાળ થાય, ને વક્યો સાંઢ માટી ઊછાણે.

vakyō ūṁdara kāḷa thāya, nē vakyō sāṁḍha māṭī ūchāṇē.

Even weak or docile creatures become dangerous and destructive when they lose their fear.

વાળંદના વાંકા હોય તો કોથળીમાંથી કરડે

vāḷaṁdanā vāṁkā hōya tō kōthaḷīmāṁthī karaḍē

A man who handles your affairs can hurt you in ways you will never trace.

વલ્હેણામાં મુતરવું.

valhēṇāmāṁ mutaravuṁ.

Ruining a good thing by adding something foul to it.

વમાસવું, બોલવું ને કરવું પવીત્ર હોય તો બેહશત મળે

vamāsavuṁ, bōlavuṁ nē karavuṁ pavītra hōya tō bēhaśata maḷē

Righteousness in thought, word, and deed leads to spiritual peace.

વાન જાણી જીવે નહી ને ઘરડાં જાણી મરે નહી.

vāna jāṇī jīvē nahī nē gharaḍāṁ jāṇī marē nahī.

null

વણ પ્રધાને વાણીઆ, ગયું રાવણનું રાજ. અથવા વણ વજીરે વાણીઆ, ગઈ રાવણની લંક.

vaṇa pradhānē vāṇīā, gayuṁ rāvaṇanuṁ rāja. athavā vaṇa vajīrē vāṇīā, gaī rāvaṇanī laṁka.

A state or enterprise will fall to ruin if it is managed by greedy traders instead of wise statesmen.

વન તેવાં ફળ.

vana tēvāṁ phaḷa.

The quality of the output depends on the environment or the source.

વાંચે પણ નહી કરે વીચાર, તે સમજે નહી સઘલો સાર.

vāṁcē paṇa nahī karē vīcāra, tē samajē nahī saghalō sāra.

Reading without reflection is useless.

વાંચો તે વરતમાનકાલ અને ઇઆદદાશત તે ભુતકાલ.

vāṁcō tē varatamānakāla anē iādadāśata tē bhutakāla.

The present is defined by active learning, while the past is defined by recollection.

વાંદર નકલ.

vāṁdara nakala.

Mindless copying of others.

વાંદરા ને સીડી ના અપાય.

vāṁdarā nē sīḍī nā apāya.

Do not give the mischief-maker the means to reach higher.

વાંદરા સો વર્ષના થાય પણ ઠેક ભૂલે નહીં.

vāṁdarā sō varṣanā thāya paṇa ṭhēka bhūlē nahīṁ.

Deep-seated habits are impossible to change.

વાંદરાના ઘા જે આવે તે ખેતરે.

vāṁdarānā ghā jē āvē tē khētarē.

A clumsy or reckless person causes damage wherever they go.

વાંદરના હાથમાં અસતરે ને બચાંના હાથમાં દીવાસલી, એ ખરાબીની નીશાની.

vāṁdaranā hāthamāṁ asatarē nē bacāṁnā hāthamāṁ dīvāsalī, ē kharābīnī nīśānī.

Giving dangerous tools to the irresponsible leads to disaster.

વાંદરના હાથમાં તરવાર.

vāṁdaranā hāthamāṁ taravāra.

Giving power or a dangerous tool to someone who lacks the wisdom to use it.

વાંદરાને સીડી ન અપાય

vāṁdarānē sīḍī na apāya

Do not give the mischief-maker the means to reach higher.

વાંદરો ઘરડો થાય પણ ગુલાંટ ન ભૂલે

vāṁdarō gharaḍō thāya paṇa gulāṁṭa na bhūlē

Age does not take the old habits out of anybody.

વાંઢા કે વટલ્યા, છેતરાણા કે વેહેવરાણા, મન જાણે,

vāṁḍhā kē vaṭalyā, chētarāṇā kē vēhēvarāṇā, mana jāṇē,

Says that only the person affected truly knows the secret pain or humiliation of their life circumstances.

વાંઢાને કન્યા જોવા ન મોકલાય

vāṁḍhānē kanyā jōvā na mōkalāya

Never send the person with an interest to do the impartial job.

વાંઢાને વલોણું નહીં, ને વેશ્યાને વગોણું નહીં.

vāṁḍhānē valōṇuṁ nahīṁ, nē vēśyānē vagōṇuṁ nahīṁ.

People are judged by their established roles and reputations.

વાંઢાની સરસાઈ નખે, ને બાયડીની સરસાઈ દુઃખે.

vāṁḍhānī sarasāī nakhē, nē bāyaḍīnī sarasāī duḥkhē.

Settling for an imperfect peaceful state is better than suffering through continuous conflict.

વંધ્યું દૂધ ઊકરડે નંખાય.

vaṁdhyuṁ dūdha ūkaraḍē naṁkhāya.

Anything that is corrupted becomes useless and must be thrown away.

વંદું છું મહારાજ, તો કહે તમારા ગુણ જાણું છું.

vaṁduṁ chuṁ mahārāja, tō kahē tamārā guṇa jāṇuṁ chuṁ.

Said when someone tries to flatter a superior who already sees right through their insincerity.

વાણી તા પાણી ભરે, ચારે વેદ મજુ૨;

vāṇī tā pāṇī bharē, cārē vēda maju2;

Mere verbal recitation and scriptural knowledge are of little value compared to actual spiritual realization.

વાણીઆ ભાગે દલાલ, ને પારસી ભાગે કલાલ.

vāṇīā bhāgē dalāla, nē pārasī bhāgē kalāla.

Different communities have different specific social or professional avoidances.

વાણીઆ રે વાણીઆ, સાથે રેલા તાણીઆ, ત્યારે જાણ્યા વાણીઆ.

vāṇīā rē vāṇīā, sāthē rēlā tāṇīā, tyārē jāṇyā vāṇīā.

Said of merchants who employ multiple clever tactics simultaneously to make a profit.

વાણીઆ વાણુ ને લીટી તાણુ.

vāṇīā vāṇu nē līṭī tāṇu.

Said of businessmen who act with calculated precision and stay strictly within their transactional boundaries.

વણીઆના બે ભાગ.

vaṇīānā bē bhāga.

The powerful always find a way to take the lion's share.

વાણીઆની ગત વાણીઆ રમી જાણે.

vāṇīānī gata vāṇīā ramī jāṇē.

Only someone of the same profession or background can truly understand the tricks of their trade.

વાણીઓ ઓછું તોલી સામા ધણીની અકલ જોય.

vāṇīō ōchuṁ tōlī sāmā dhaṇīnī akala jōya.

A dishonest person tests how much they can cheat someone based on their perceived intelligence.

વાણિયા વાણિયા ફેરવી તોળ

vāṇiyā vāṇiyā phēravī tōḷa

Said to somebody whose figures come out differently depending on which side they are on.

વાણિયા વિદ્યા કરવી

vāṇiyā vidyā karavī

To settle a thing by shrewd calculation rather than by force.

વાણિયાની મૂછ નીચી તો કહે સાત વાર નીચી

vāṇiyānī mūcha nīcī tō kahē sāta vāra nīcī

He will concede the point loudly and at length, and still not give you the money.

વાણિયો, કાણીયો અને સ્વામિનારાયણીયો, ત્રણે થી ચેતતા રહેવું

vāṇiyō, kāṇīyō anē svāminārāyaṇīyō, traṇē thī cētatā rahēvuṁ

An old warning list, of the kind every region keeps about its neighbours.

વાણિયો પેટમાં પેસીને પગ પહોળા કરે.

vāṇiyō pēṭamāṁ pēsīnē paga pahōḷā karē.

Let him in as a small favour and he will end up running the place.

વાણિયો રીઝે તો તાળી આપે

vāṇiyō rījhē tō tāḷī āpē

Delighted approval, and not one coin to go with it.

વંજે માપી ગયો.

vaṁjē māpī gayō.

null

વંકયો સાસરામાં જમાઈ, વંકી દીકરી જે પરઘેર ગઈ.

vaṁkayō sāsarāmāṁ jamāī, vaṁkī dīkarī jē paraghēra gaī.

Criticizes dependent sons-in-law and rebellious daughters who cause embarrassment to their families.

વાંકી આંગલી વગર ઘી નીકલે નહી.

vāṁkī āṁgalī vagara ghī nīkalē nahī.

Sometimes one must be firm or use unconventional methods to get what is needed.

વંકી ઘર પછવાડે છીંડી, વંકી નાર જે પરઘેર હીંડી.

vaṁkī ghara pachavāḍē chīṁḍī, vaṁkī nāra jē paraghēra hīṁḍī.

Criticizes untrustworthy or suspicious habits that lead to moral ruin.

વાનોતર શેઠને વેચે.

vānōtara śēṭhanē vēcē.

A subordinate who betrays their employer.

વાંસના કજીઆમાં વન બળે.

vāṁsanā kajīāmāṁ vana baḷē.

Said when a quarrel between two powerful individuals escalates and destroys the entire community.

વંઠ્યું દૂધ ઉકરડે નંખાય.

vaṁṭhyuṁ dūdha ukaraḍē naṁkhāya.

A person who abandons their duties or social standing becomes useless to everyone.

વપરાતી કુંચી હંમેશાં ઊજળી રહે.

vaparātī kuṁcī haṁmēśāṁ ūjaḷī rahē.

Skills and knowledge stay sharp only when they are regularly put to use.

વફાદાર દોસ્તથી મોટા આશરા.

vaphādāra dōstathī mōṭā āśarā.

A loyal friend provides the best support.

વર મરો કે કન્યા મરો, ગોરનું તરભાણું ભરો

vara marō kē kanyā marō, gōranuṁ tarabhāṇuṁ bharō

Whichever way it turns out, the man taking the fee is paid.

વર મરો કે કુનીઆ મરો, પણ બ્રહામણનુ દાપુ આપો. વધારે ડાહ્યા થાએ તે વધારે ખરદાએ.

vara marō kē kunīā marō, paṇa brahāmaṇanu dāpu āpō. vadhārē ḍāhyā thāē tē vadhārē kharadāē.

Social obligations often persist regardless of personal tragedy, and excessive arrogance leads to downfall.

વારા ફરતો વારો, મારા પછી તારો, મે પછી ગારો

vārā pharatō vārō, mārā pachī tārō, mē pachī gārō

Everybody gets their turn, and everything gets its consequence.

વર રહ્યો વાસી, કન્યા ગઈ નાસી.

vara rahyō vāsī, kanyā gaī nāsī.

Said when a planned event or arrangement falls apart because one key party backs out at the last moment.

વર રહ્યો વાસી ને કન્યા ગઈ નાસી

vara rahyō vāsī nē kanyā gaī nāsī

The whole arrangement collapsing at the last possible moment.

વર રલ્લો વાસી, કન્યા ગઈ નાસી.

vara rallō vāsī, kanyā gaī nāsī.

Said when a lazy or slow person loses an opportunity because they delayed too long.

વર રાય શીખધી, ભિખારી રાય ભીખથી.

vara rāya śīkhadhī, bhikhārī rāya bhīkhathī.

People are only important or powerful because of what others give them.

વાર સંકટો અકલથી ટળે છે.

vāra saṁkaṭō akalathī ṭaḷē chē.

Intelligence is the best tool to solve complex problems.

વર વરે કન્યા વરે, ગેરનું તરભાણું ભરે.

vara varē kanyā varē, gēranuṁ tarabhāṇuṁ bharē.

People are indifferent to the suffering of others as long as their own interests are served.

વર વરે કન્યા વરે, ગોરનું તરભાણું ભરે.

vara varē kanyā varē, gōranuṁ tarabhāṇuṁ bharē.

Said of an intermediary who profits regardless of the outcome between the main parties.

વર વિનાની હજે, પણ ઘર વિનાની ન હજો.

vara vinānī hajē, paṇa ghara vinānī na hajō.

Having shelter and a secure place to live is more critical for survival than having a partner.

વર વિનાની હજે, પણ ઘર વિનાની ન હશો.

vara vinānī hajē, paṇa ghara vinānī na haśō.

Stresses that personal shelter and independent living are far more essential than marriage.

વરમાં તર સબુતર. ૭

varamāṁ tara sabutara. 7

Education and wisdom are the most valuable assets a person can possess.

વરણાગીમાં વાળ.

varaṇāgīmāṁ vāḷa.

Excessive focus on appearance is a sign of vanity.

વરણાંગીમાં વાળ.

varaṇāṁgīmāṁ vāḷa.

Said of a minor defect that spoils an otherwise fine appearance or situation.

વરને કોણ વખાણે? વરની મા!

varanē kōṇa vakhāṇē? varanī mā!

The glowing account is coming from the one person guaranteed to give it.

વરને પરણ્યાનો લાભ, તો જાનેઆને જમ્યાનો લાભ.

varanē paraṇyānō lābha, tō jānēānē jamyānō lābha.

Everyone involved in an event gains some form of benefit from it.

વરસા વરસા વ્યાસ કહે, વરસ્યા પછી જોશી કહે.

varasā varasā vyāsa kahē, varasyā pachī jōśī kahē.

Said of people who only make predictions or offer advice after the event has already occurred.

વરસ વરસને વીસરાવે.

varasa varasanē vīsarāvē.

Time heals or makes one forget past events.

વરસના વચલા દહાડે

varasanā vacalā dahāḍē

Once in a very long while — and not to be counted on.

વરસે ચીત તો ભાંગે ભીત.

varasē cīta tō bhāṁgē bhīta.

Heavy or untimely rain can cause significant damage to property.

વરસે જઈને વાડ, એવા મેહ શા કામના;

varasē jaīnē vāḍa, ēvā mēha śā kāmanā;

Criticizes charity or assistance that is wasted on those who do not need it, rather than helping the needy.

વરસે ઉતરા તો ધાન નહી ખાય કુતરા. વરસે પુરવા, તો કુનખી બેસે ધુરવા.

varasē utarā tō dhāna nahī khāya kutarā. varasē puravā, tō kunakhī bēsē dhuravā.

Good rainfall ensures prosperity for everyone, including the farmer.

વરેળ તોએ ગાવડી, અજવાણી તોય રાત;

varēḷa tōē gāvaḍī, ajavāṇī tōya rāta;

Certain entities retain their essential nature and respect regardless of their limitations, just as a stepmother remains a mother figure.

વર્તમાન પત્રા અને જાહેર લખનારાઓ પ્રજાના વકીલો કહેવાય.

vartamāna patrā anē jāhēra lakhanārāō prajānā vakīlō kahēvāya.

The press serves as the voice and representative of the public.

વાર્યા ન વળે તે હાર્યા વળે

vāryā na vaḷē tē hāryā vaḷē

If you will not hear it, you will feel it.

વષ (પુનર્વસુ) પખ (પુષ્ય) બે ભાઈલા, વરસે તો વરસે કે વાયલા તે વાયલા.

vaṣa (punarvasu) pakha (puṣya) bē bhāīlā, varasē tō varasē kē vāyalā tē vāyalā.

Rain is unpredictable and depends on the specific lunar period.

વશે ન કર્યું તે કવશે કરવું પડ્યું

vaśē na karyuṁ tē kavaśē karavuṁ paḍyuṁ

Refusing to do a task gracefully at first often results in being forced to do it under much worse conditions later.

વાસીદું તો વહુને કરવું પડે.

vāsīduṁ tō vahunē karavuṁ paḍē.

Menial or routine chores inevitably fall upon the subordinate.

વાસીદું વાળે નહીં, ને ઘણા પાડે ખાડા;

vāsīduṁ vāḷē nahīṁ, nē ghaṇā pāḍē khāḍā;

Said of an incompetent person who fails at basic duties and only creates more trouble.

વસ્તી જ્યાં બહુ મેરની, નારી પાતળ પેટ;

vastī jyāṁ bahu mēranī, nārī pātaḷa pēṭa;

Praise of the Barda region for its brave populace, beautiful women, and fine produce.

વાસુદેવે વાસુદેવ મળવા દુર્લભ.

vāsudēvē vāsudēva maḷavā durlabha.

Truly noble and like-minded souls rarely find each other.

વાત ગળે ઉતરવી

vāta gaḷē utaravī

For an explanation to finally be swallowed.

વાટ જોવાની વેળા લાંબી બહુ થાય.

vāṭa jōvānī vēḷā lāṁbī bahu thāya.

Expresses how agonizingly slow time feels when someone is eagerly anticipating an arrival or outcome.

વાત કરતાં સંભાળે જીબાન, તે છે માન મેળવવાની નીશાન.

vāta karatāṁ saṁbhāḷē jībāna, tē chē māna mēḷavavānī nīśāna.

Measured and thoughtful speech earns one respect.

: વાત કરે લોક, તો અમથી ના હીલાવતો ડાક.

: vāta karē lōka, tō amathī nā hīlāvatō ḍāka.

Do not involve yourself in gossip or react to everything you hear.

વાત તો ખરી પણ હઇએ નહી ઠરી.

vāta tō kharī paṇa haiē nahī ṭharī.

One may agree with a fact intellectually, but it may not change their feelings or behavior.

વાટકડીનું સીરામણ.

vāṭakaḍīnuṁ sīrāmaṇa.

Said of a very meagre or scanty meal that fails to satisfy hunger.

વાતમાં કોઈ દમ નથી

vātamāṁ kōī dama nathī

Nothing to it once you look.

વાતમાં મારે, તોલમાં મારે, મૂલ્યમાં મારે વાણીઆ.

vātamāṁ mārē, tōlamāṁ mārē, mūlyamāṁ mārē vāṇīā.

Traders are perceived as cunning in every aspect of their business.

વાતમાં મારે, તોલમાં મારે, મૂલ્યમાં મારે વાણીઓ.

vātamāṁ mārē, tōlamāṁ mārē, mūlyamāṁ mārē vāṇīō.

Warns that a deceitful merchant cheats the buyer at every step of a transaction.

વટાણા વાવી જવા, વંજો માપવા, પોબારા ગણવા, ચંદ્રવંશી થવું.

vaṭāṇā vāvī javā, vaṁjō māpavā, pōbārā gaṇavā, caṁdravaṁśī thavuṁ.

Various colloquial expressions used to describe running away, escaping, or disappearing.

વટનો કટકો

vaṭanō kaṭakō

Somebody who will not bend an inch, whatever it costs them.

વાતનું વતેસર કરવું

vātanuṁ vatēsara karavuṁ

To inflate a small thing until the whole town is discussing it.

વાટયું ઓસડ ને મુંઝ્યો જોગી તેની જાતભાત કોઈ જાણે નહીં.

vāṭayuṁ ōsaḍa nē muṁjhyō jōgī tēnī jātabhāta kōī jāṇē nahīṁ.

Once ingredients are pulverized or an ascetic remains mute, their origin and true character remain hidden.

વાટે જાતાં વઢવાડ વેહારે તેવા છે.

vāṭē jātāṁ vaḍhavāḍa vēhārē tēvā chē.

Said of an inherently belligerent person who actively seeks out trouble.

વાટે જતાં વઢવાડ વેહોરે તેવા છે.

vāṭē jatāṁ vaḍhavāḍa vēhōrē tēvā chē.

Some people are naturally prone to seeking out conflict.

વાતે પાડા ગાલણા કરવા.

vātē pāḍā gālaṇā karavā.

Said of someone who makes grand promises but never actually does any work.

વાતે વીસરી જાય, તે વાહારામાં શેણે ચહડે;

vātē vīsarī jāya, tē vāhārāmāṁ śēṇē cahaḍē;

Someone who is easily distracted or terrified by talk will never help in times of actual danger.

વાટ્યું ઓસડ ને મુંઝ્યો જોગી તેની જાતભાત કોઈ જાણે નહીં.

vāṭyuṁ ōsaḍa nē muṁjhyō jōgī tēnī jātabhāta kōī jāṇē nahīṁ.

People are often judged by the company they keep or the roles they adopt.

વાવડી ચસ્કી

vāvaḍī caskī

Something has gone wrong at the source of it.

વાવરવામાં ધીર, પણ વિવેકમાં વામના;

vāvaravāmāṁ dhīra, paṇa vivēkamāṁ vāmanā;

Said of a wealthy person who spends money lavishly but lacks manners, wisdom, or proper judgment.

વાવશો તેવું ચાખશો.

vāvaśō tēvuṁ cākhaśō.

One reaps the consequences of their own actions.

વાવીએ કડવી તુંબડી, ઉતરે તુંબ હજાર;

vāvīē kaḍavī tuṁbaḍī, utarē tuṁba hajāra;

A single bad deed or evil thought multiplies and yields abundant bitter consequences.

વાવો તેવું લણો, કરો તેવું પામો

vāvō tēvuṁ laṇō, karō tēvuṁ pāmō

The harvest is the one you planted.

વાવો તેવું પામો.

vāvō tēvuṁ pāmō.

The result was decided at the planting.

વાયે વાય સવાય, વાએ વેળુ પરજળે; ઊભો ત્યાં સિદ્ધરાય, સત જોવા સોરઠીઆણીનું.

vāyē vāya savāya, vāē vēḷu parajaḷē; ūbhō tyāṁ siddharāya, sata jōvā sōraṭhīāṇīnuṁ.

Said of a trial of chastity or truth under extreme, burning adversity.

વેચ્યા ઘોડા ખાંડ ખાય.

vēcyā ghōḍā khāṁḍa khāya.

null

વેદના દોસ્ત સદા માંદો.

vēdanā dōsta sadā māṁdō.

One is often surrounded by the problems they deal with professionally.

વેડેઆ પાસે વાડ કરાવી તે પવને ઉડી ગઇ.

vēḍēā pāsē vāḍa karāvī tē pavanē uḍī gai.

Relying on incompetent people leads to failure.

વેગાની વાણી, તે તાણી તોડીને આણી.

vēgānī vāṇī, tē tāṇī tōḍīnē āṇī.

Said of speech delivered impulsively, which ends up distorted and unnatural.

વેહમની દવા નહી, અગનેઆને તેજ વેહમી.

vēhamanī davā nahī, aganēānē tēja vēhamī.

Suspicion is a deep-seated character flaw that cannot be easily cured.

વેહમી માણસને સીધો રસ્તો સુઝે નહી.

vēhamī māṇasanē sīdhō rastō sujhē nahī.

Suspicion clouds judgment and prevents one from seeing the truth.

વેહવાઈ વગરના વિવાહ.

vēhavāī vagaranā vivāha.

Said of an event or arrangement being conducted without the essential person whose presence is mandatory.