બધી કહેવતોAll of them, by first letter.

ારના પગલાં ચાર પારખે.

āranā pagalāṁ cāra pārakhē.

It takes the same trade to recognise the trade.

રા ગરજનાજ ઇઆર છે તેઓથી દુર રહેવુ. કેહેવુ જુદુ અને કરવુ જુદુ તેના દીલને જો, તેની જબાનને ના જો.

rā garajanāja iāra chē tēōthī dura rahēvu. kēhēvu judu anē karavu judu tēnā dīlanē jō, tēnī jabānanē nā jō.

Avoid fair-weather friends and judge people by their actions rather than their words.

રડશે રવાલો.

raḍaśē ravālō.

Excessive complaining or sadness leads to further misery.

રડતી સુરત કોઇનેભી ગમે નહી.

raḍatī surata kōinēbhī gamē nahī.

People prefer to be around those who are cheerful.

રડતીના આંસુ લુછવવાં.

raḍatīnā āṁsu luchavavāṁ.

To offer comfort to someone in distress.

રડતો જાય તે મુવાની ખબર લાવે.

raḍatō jāya tē muvānī khabara lāvē.

A person who is already pessimistic or troubled will only bring bad news.

રડવાથી દીલ થાય છે નરમ, નથી થતા તેઓ કોઈ ઉપર ગરમ.

raḍavāthī dīla thāya chē narama, nathī thatā tēō kōī upara garama.

Expressing grief through tears helps in calming the mind and reducing anger.

રાધનો પરવત ને પરવતની રાઈ.

rādhanō paravata nē paravatanī rāī.

Used to describe how people exaggerate small things or minimize big ones.

રાગ, પાગ ને પારખું, નાડી અને ન્યાય;

rāga, pāga nē pārakhuṁ, nāḍī anē nyāya;

Lists complex arts and skills that depend on natural aptitude and keen intuition rather than mere study.

રાગ, પાગ ને પારખું, નાઠી અને ન્યાય;

rāga, pāga nē pārakhuṁ, nāṭhī anē nyāya;

These complex matters require deep expertise, discernment, and experience to be properly understood or executed.

રગડા, વગડા ને ઝગડા દીઠા હોય તે વેઠે.

ragaḍā, vagaḍā nē jhagaḍā dīṭhā hōya tē vēṭhē.

Only those who have experienced struggles and difficulties in life know how to tolerate and survive them.

રગે રગે જુદા.

ragē ragē judā.

Completely different in nature, temperament, or character down to the core.

રાગે સુરનર મોહીયા, રાગે પશુ રીઝંત;

rāgē suranara mōhīyā, rāgē paśu rījhaṁta;

Music has a universal appeal that captivates all living beings.

રાહના પાણી રાહે જાય.

rāhanā pāṇī rāhē jāya.

Things eventually return to their natural course.

રહે સમીપ ખડનકે, હોત બડા હી મેલ;

rahē samīpa khaḍanakē, hōta baḍā hī mēla;

Associating with the great and powerful allows even the weak or small to rise and prosper, just as a creeper grows tall by clinging to a tree.

રહે તો આપથી ને જાય તો સગા બાપથી.

rahē tō āpathī nē jāya tō sagā bāpathī.

What keeps or loses a thing is not in anybody's hands.

રહી રહીને જાગે, ત્યારે ઓણે ખીચડ માગે.

rahī rahīnē jāgē, tyārē ōṇē khīcaḍa māgē.

Said of someone who wakes up or realizes a situation only when it is too late or when the opportunity has passed.

રાઈના પડ રાતે ગયા

rāīnā paḍa rātē gayā

The moment for it passed while nobody was attending.

રાઈના પાડ રાતે ગયા.

rāīnā pāḍa rātē gayā.

An opportunity or advantage vanished completely overnight before it could be seized.

રાઈના પાત તો રાતે ગયા.

rāīnā pāta tō rātē gayā.

Used when something is lost or gone before one realizes it.

રૈયત રાજ રામની નથી થઈ.

raiyata rāja rāmanī nathī thaī.

It is impossible to please every single citizen, as even the perfect rule of Lord Rama faced critics.

રાજા બાજ કવિ વનિતા, ઇનકે સંગ આનંદ હોય;

rājā bāja kavi vanitā, inakē saṁga ānaṁda hōya;

Associating with powerful, artistic, or beautiful entities brings pleasure, provided one knows how to handle them.

રાજા બોલે ને દહાડી હાલે.

rājā bōlē nē dahāḍī hālē.

The king's word dictates the livelihood of the people.

રાજ બોલે તે ન્યાય, પાસો પડે તે દાવ.

rāja bōlē tē nyāya, pāsō paḍē tē dāva.

An absolute ruler's decree becomes law, just as the roll of dice determines the play.

રાજ છોડી નગરી, મન માને તે કર.

rāja chōḍī nagarī, mana mānē tē kara.

Advises giving up power and high position if doing so grants the freedom to live peacefully.

રાજ દંડે તેને પહોંચાય, પણ નસીબ દંડે તેને ન પહોંચાય.

rāja daṁḍē tēnē pahōṁcāya, paṇa nasība daṁḍē tēnē na pahōṁcāya.

Human authority can be endured or resisted, but no one can escape the decrees of destiny.

રાજા દાને ને પ્રજા સ્નાને.

rājā dānē nē prajā snānē.

The actions of the powerful have a direct impact on the lives of the common people.

રાજા ગરજરા ગોડીઆ, જોગી સેવારા મીંત; જરરી વેશ્યા અસ્તરી, જર વેશ્યારા કંત.

rājā garajarā gōḍīā, jōgī sēvārā mīṁta; jararī vēśyā astarī, jara vēśyārā kaṁta.

Explains that the loyalty of rulers, holy men, and prostitutes is always transactional and based on self-interest, service, or money.

રાજા કબજ તો મુલક ટંટ.

rājā kabaja tō mulaka ṭaṁṭa.

Securing the primary object or leader resolves the entire struggle.

રાજ કબજ તો મુલક ટેંટે.

rāja kabaja tō mulaka ṭēṁṭē.

Hold onto what you have rather than chasing uncertain prospects.

રાજ કહે તે હા અને બાપ પરણે તે મા.

rāja kahē tē hā anē bāpa paraṇē tē mā.

Demands unquestioning submission to absolute authority and acceptance of forced decisions.

રાજા કણુરા ગોડીઆ, જોગી કીણુરા મીંત; વેશ્યા કીણુરી અસ્તરી, કાણુ વેશ્યારા કંત?

rājā kaṇurā gōḍīā, jōgī kīṇurā mīṁta; vēśyā kīṇurī astarī, kāṇu vēśyārā kaṁta?

Rhetorical questions highlighting that kings, ascetics, and prostitutes cannot be bound by loyal personal relationships.

રજ માણસને આંધળું કરે.

raja māṇasanē āṁdhaḷuṁ karē.

Want stops you seeing what you are agreeing to.

રાજા મિત્ર કાને સાંભળ્યા કે નજરે જોયા નથી.

rājā mitra kānē sāṁbhaḷyā kē najarē jōyā nathī.

A powerful person cannot be a true friend to a commoner.

રાજા રાજ ને પ્રજા સુખ.

rājā rāja nē prajā sukha.

A good ruler ensures the prosperity and well-being of the subjects.

રાજ રામ મનાય છે, વિશ્વ પ્રભુ અવતાર;

rāja rāma manāya chē, viśva prabhu avatāra;

Even the most powerful figures require the help of others to achieve their goals.

રાજા તથા પ્રજા

rājā tathā prajā

A country takes after whoever is running it.

રાજા, વાજા ને વાંદરા, ત્રણેય સરખા

rājā, vājā nē vāṁdarā, traṇēya sarakhā

None of them can be relied on to behave the same way twice.

રાજદરબારની ફીકર રાજદરબારીઓનેજ સોંપો.

rājadarabāranī phīkara rājadarabārīōnēja sōṁpō.

Do not concern yourself with matters that are not your responsibility.

રાજકાજ મેલાં છે, રાજને અંતે નર્ક.

rājakāja mēlāṁ chē, rājanē aṁtē narka.

Political authority inevitably involves moral compromises that bring spiritual ruin to rulers.

રાજના ઘરનાં ઢોર ચાર્યાં, પણ સારાં.

rājanā gharanāṁ ḍhōra cāryāṁ, paṇa sārāṁ.

Even menial work in the service of a grand or wealthy master yields good benefits and dignity.

રાજના જનેલા તે રાણા.

rājanā janēlā tē rāṇā.

One's status is often determined by their birth.

રાજના કુંવરને રાતા જાણી આંબો ન ફળે.

rājanā kuṁvaranē rātā jāṇī āṁbō na phaḷē.

Natural laws and practical outcomes do not change to flatter high birth or royal status.

રાજાના પુત્ર શાહજદા તે રાજા મુવા પછી મહારાજા.

rājānā putra śāhajadā tē rājā muvā pachī mahārājā.

Succession is natural; the heir takes the place of the predecessor.

રાજના વીવાહ કરતાબી લાજે.

rājanā vīvāha karatābī lājē.

Used to describe an event that is excessively ostentatious or embarrassing.

રાજને બેસણે બેસીએ, પણ કતવારીને બેસણે ન બેસીએ.

rājanē bēsaṇē bēsīē, paṇa katavārīnē bēsaṇē na bēsīē.

Warns against stooping to associate with base individuals, regardless of one's social reach.

રાજાને ગમી તે રાણી, છાણા વીણતી આણી

rājānē gamī tē rāṇī, chāṇā vīṇatī āṇī

Rank arrives by favour, and it can arrive from anywhere.

રાજને ઘેર કુંવર આવ્યો, રાજ તોએ રાજી, કુરાજી તા પણ રાજી.

rājanē ghēra kuṁvara āvyō, rāja tōē rājī, kurājī tā paṇa rājī.

Great fortune and wealth cushion every turn of events so that everything ends favorably.

રાજની રાણીને ઓળ ખાધાનું મન થાય.

rājanī rāṇīnē ōḷa khādhānuṁ mana thāya.

Everyone, regardless of wealth or high standing, occasionally craves simple and modest pleasures.

રાજાનું ને રૈયતનું બેનું ભલું કરે તે ખરા પ્રધાન.

rājānuṁ nē raiyatanuṁ bēnuṁ bhaluṁ karē tē kharā pradhāna.

A good leader balances the interests of the state and the people.

રાજપાટથી બેગુનાહે નીરભય રહે ને ગુનેહગારે બીહતા રહે તે ખરૂં રાજ છે.

rājapāṭathī bēgunāhē nīrabhaya rahē nē gunēhagārē bīhatā rahē tē kharūṁ rāja chē.

True justice is when the law protects the innocent and intimidates the guilty.

રાજપુત ને ગરજપુત.

rājaputa nē garajaputa.

Said of people who display high principles or loyalty only as long as they have a personal need or self-interest.

રાજસેં રાજ મિલે, મિલે નીચસેં નીચ;

rājasēṁ rāja milē, milē nīcasēṁ nīca;

People of the same status or character gravitate toward each other.

રાજવીર તુમખી આવ, ગાંગલી ધાંચણ તુમખી આવ;

rājavīra tumakhī āva, gāṁgalī dhāṁcaṇa tumakhī āva;

Describes an open gathering where people of every class and background are invited indiscriminately.

રાજેને ગમી રાણી, છાણા વીણતી આણી.

rājēnē gamī rāṇī, chāṇā vīṇatī āṇī.

Love or fate can elevate someone from humble beginnings to high status.

રાજી બીજાને રાખવા પોતાનું પટ ખોય, રહે તો આપે ને જાય તો ઢોસે.

rājī bījānē rākhavā pōtānuṁ paṭa khōya, rahē tō āpē nē jāya tō ḍhōsē.

Trying to please everyone leads to self-loss and ingratitude from others.

રાજ્યભોગ સંપત્તિ સકલ, વિદ્યા, રૂપ, વિજ્ઞાન; અધિક આયુ, આરોગ્યતા, પ્રકટ ધર્મ ફલ જાન.

rājyabhōga saṁpatti sakala, vidyā, rūpa, vijñāna; adhika āyu, ārōgyatā, prakaṭa dharma phala jāna.

Worldly prosperity, wisdom, beauty, longevity, and good health are the natural rewards of living a righteous life.

રખડતા રામ, જ્યાં બેઠા ત્યાં મુકામ.

rakhaḍatā rāma, jyāṁ bēṭhā tyāṁ mukāma.

Said of a homeless wanderer or a carefree person who has no fixed home and is content wherever they end up.

રખડેલું તે ટણક જાણવું.

rakhaḍēluṁ tē ṭaṇaka jāṇavuṁ.

Those who roam and endure hardships develop resilience and strength.

રલીએ રોટલો કુતરે ખાધે.

ralīē rōṭalō kutarē khādhē.

Used when one's hard-earned efforts are stolen or wasted by someone else.

રામ ભજન ઓર હર કથા, તુલસી દુર્લભ હોય;

rāma bhajana ōra hara kathā, tulasī durlabha hōya;

True spiritual devotion and holy discourse are rare and precious things in this worldly life.

રામ બોલો ભાઈ રામ થઈ જવું/રામશરણ પહોંચવું

rāma bōlō bhāī rāma thaī javuṁ/rāmaśaraṇa pahōṁcavuṁ

To die — said in the words of the funeral procession itself.

રામ ધણી, કે ગામ ધણી.

rāma dhaṇī, kē gāma dhaṇī.

A dilemma of whether to follow divine law or yield to local social pressure and authority.

રામ નામ જપના, પરાયા માલ અપના.

rāma nāma japanā, parāyā māla apanā.

Used for hypocrites who pretend to be religious while being dishonest.

રામ રાજાનું રુકું નામ તેથી વગર મુરતે જાયે ગામ.

rāma rājānuṁ rukuṁ nāma tēthī vagara muratē jāyē gāma.

Faith in God removes the need for worrying about auspicious timing.

રામ રાખે તેમ રહીએ

rāma rākhē tēma rahīē

Said in acceptance of a situation nobody is going to change.

રામ રાખે તેને કોણ ચાખે.

rāma rākhē tēnē kōṇa cākhē.

If it is not to happen to him, nothing anybody does will make it happen.

રામ રમાડી દેવા

rāma ramāḍī dēvā

To finish a person off.

રામબાણ.

rāmabāṇa.

Said of an infallible remedy or an unerring measure that cannot fail.

રામબાણ ઈલાજ

rāmabāṇa īlāja

The cure that never once fails.

રામબાણ વાગ્યા હોય તે જાણે

rāmabāṇa vāgyā hōya tē jāṇē

Nobody who has not had it can tell you what it is like.

રમાડ્યું કાઈ ન જાણે, રાવરાવ્યું સૌ જાણે.

ramāḍyuṁ kāī na jāṇē, rāvarāvyuṁ sau jāṇē.

People rarely notice or remember the kindness and care you show them, but they will instantly notice and complain about any slight grievance.

રમાડ્યું કાઈ ન જાણે, રવરાવ્યું સૌ જાણે.

ramāḍyuṁ kāī na jāṇē, ravarāvyuṁ sau jāṇē.

Acts of care often go unremarked, whereas spoiling or mishandling someone draws immediate public criticism.

રમાં બેસે હશીને, ને ઉઠે રડીને.

ramāṁ bēsē haśīnē, nē uṭhē raḍīnē.

Describes someone whose situation changes rapidly from joy to sorrow.

રામના નામે પથ્થર તરે

rāmanā nāmē paththara tarē

With enough faith behind it the impossible thing goes ahead anyway.

રામનામકી લુટ હય, લુટ શકે તો લુટ;

rāmanāmakī luṭa haya, luṭa śakē tō luṭa;

One should gather as much spiritual merit and devotion as possible while there is still time in life.

રામનું રાજ

rāmanuṁ rāja

Government as it is supposed to be and generally is not.

રમત ગમત ભારે મોંઘી ના કરતા, કે પાછળથી દુઃખી થવું પડે.

ramata gamata bhārē mōṁghī nā karatā, kē pāchaḷathī duḥkhī thavuṁ paḍē.

Do not indulge in costly habits that lead to future regret.

રમતા પંચી.

ramatā paṁcī.

Used to describe people who are frivolous or flighty.

રમત રમવી

ramata ramavī

To be running something behind what is being said out loud.

રમતમાં મમત નહીં.

ramatamāṁ mamata nahīṁ.

One should not harbor grudges, anger, or stubbornness over a friendly game or sport.

રમતવાતમાં

ramatavātamāṁ

Done so easily that nobody noticed it being done.

રામાયણ માંડવી

rāmāyaṇa māṁḍavī

To begin an account that is going to last the evening.

રણ ચડા ઠાકારે, બહુ બતાવે બળ; રામ રણે આવશે, જખ મારે જેમલ.

raṇa caḍā ṭhākārē, bahu batāvē baḷa; rāma raṇē āvaśē, jakha mārē jēmala.

Human pride and strength are useless when divine intervention or a far superior force takes over.

રણ ચડ્યો રજપુત કદી પાછો હઠે નહીં.

raṇa caḍyō rajaputa kadī pāchō haṭhē nahīṁ.

A brave person never turns back from their commitment.

રના તેજમાં સરવે કાઈ અંજાય.

ranā tējamāṁ saravē kāī aṁjāya.

People are easily impressed by power or outward brilliance.

રણમુખે સિપાઈ, ધરમુખે ગુજરાતી.

raṇamukhē sipāī, dharamukhē gujarātī.

A soldier's place of pride is the battlefield, while a Gujarati's preference is domestic peace and business.

રાણાને કાણે કહેવાય નહીં.

rāṇānē kāṇē kahēvāya nahīṁ.

One cannot directly confront or point out obvious defects in powerful authorities.

રણસંગ્રામમેં મીલે તો, ઘાત ઘાત ઓર ઘાત;

raṇasaṁgrāmamēṁ mīlē tō, ghāta ghāta ōra ghāta;

Enemies meeting in battle will only seek to destroy each other, whereas friends meeting in an assembly will engage in singing and celebration.

રાંડ કુભારજા, મેલે સાળા, રાત અંધારી, ને ગળદીઆ કાળા; સીમાડે ખેતર, પગે પાળા, દુઃખ કેને કહું કંથેરાંનાં જાળાં

rāṁḍa kubhārajā, mēlē sāḷā, rāta aṁdhārī, nē gaḷadīā kāḷā; sīmāḍē khētara, pagē pāḷā, duḥkha kēnē kahuṁ kaṁthērāṁnāṁ jāḷāṁ

A list of miserable circumstances that make a person's life completely wretched and unbearable.

રાંડ મારે રોટલો ને ઘડતાં ભાગ્યો.

rāṁḍa mārē rōṭalō nē ghaḍatāṁ bhāgyō.

A concise summary of a plan or effort failing completely right at the start.

રાંડ, સાંઢ, ને સંન્યાસી, તેથી વસી છે કાશી;

rāṁḍa, sāṁḍha, nē saṁnyāsī, tēthī vasī chē kāśī;

These three types of people are the primary residents or frequenters of the holy city of Kashi.

રાંધવા ગયા કંસાર અને થઈ ગયું થૂલું

rāṁdhavā gayā kaṁsāra anē thaī gayuṁ thūluṁ

Aimed at something fine and produced something considerably plainer.

રાંધે કોઈ ને જમે કોઈ.

rāṁdhē kōī nē jamē kōī.

One person does the hard work, and another reaps the benefits.

રાંધેલ ધાન રઝળી પડ્યા

rāṁdhēla dhāna rajhaḷī paḍyā

All the work done, and then nobody came for it.

રાંડી, ઘોડે પલાણ માંડી.

rāṁḍī, ghōḍē palāṇa māṁḍī.

Said of a woman who takes charge of her own life and affairs with courage after losing her husband.

રાંડી, તે પ્રભુને એળે બેઠી.

rāṁḍī, tē prabhunē ēḷē bēṭhī.

Said of a helpless woman who, having lost her supporter, places all her trust in divine grace.

રાંડી, તે પ્રભુને જોળે બેઠી.

rāṁḍī, tē prabhunē jōḷē bēṭhī.

Having lost all worldly support, a helpless person turns entirely to God for shelter and comfort.

રંડીકા જી હંડીમેં.

raṁḍīkā jī haṁḍīmēṁ.

A person is obsessed with their own specific interests or desires.

રાંડીરાંડને પગે પડી, તો કહે હું જેવી તું થજે.

rāṁḍīrāṁḍanē pagē paḍī, tō kahē huṁ jēvī tuṁ thajē.

Be careful who you seek blessings from, as they may wish their own misfortune upon you.

રાંડ્યા પછીનું ડહાપણ

rāṁḍyā pachīnuṁ ḍahāpaṇa

Excellent advice, delivered once it can be of no possible use.

રંગ ગયા પણ ઢંગ ન ગયા

raṁga gayā paṇa ḍhaṁga na gayā

The looks faded and the manner stayed exactly as it was.

રંગ ગયા પણ ઠંગ ન ગયા.

raṁga gayā paṇa ṭhaṁga na gayā.

A person may lose their youthful looks or wealth, but their deceitful habits and cunning nature remain unchanged.

રંગ રાજ ને પોત પ્રધાન.

raṁga rāja nē pōta pradhāna.

Outward appearance and inner quality are the two most important factors in determining the value of a fabric or a person.

રંગભોગની મા સુઈ મને સોડમાંથી કાહાડ.

raṁgabhōganī mā suī manē sōḍamāṁthī kāhāḍa.

Said when someone is desperate to escape a difficult or suffocating situation.

રંગમાં ભંગ.

raṁgamāṁ bhaṁga.

A disruption in a happy or festive occasion.

રંગરાગ તો ખુશીનાજ પ્રસંગે છાજે.

raṁgarāga tō khuśīnāja prasaṁgē chājē.

One should behave according to the context of the event.

રંગે કાળા કેશ, વેશ ભજવે નહીં વેહેવારમાં;

raṁgē kāḷā kēśa, vēśa bhajavē nahīṁ vēhēvāramāṁ;

External signs of youth or respectability are worthless if one's behavior is improper.

રંગીલો જે નહી તે ડાહમાડ કરે નહી.

raṁgīlō jē nahī tē ḍāhamāḍa karē nahī.

A person who lacks passion or joy is unlikely to be truly wise.

રંગીને કહે નારંગી, લુણુને કહે મીઠું, ઘીની તેને વ્હાડી, ચાલતીને કહે ગાડી, એવા લોક અનાડી.

raṁgīnē kahē nāraṁgī, luṇunē kahē mīṭhuṁ, ghīnī tēnē vhāḍī, cālatīnē kahē gāḍī, ēvā lōka anāḍī.

Mocks foolish or uneducated individuals who misname basic items and confuse simple terms.

રાણી જન્યો રાંધે, ને લોંડી જન્યો હોકમ ચલાવે.

rāṇī janyō rāṁdhē, nē lōṁḍī janyō hōkama calāvē.

Status does not always dictate one's actual power or behavior.

રની મા કોડીમાં મોં ઘાલીને રુએ.

ranī mā kōḍīmāṁ mōṁ ghālīnē ruē.

Grief that must be hidden, because to show it is to admit the crime.

રાણીના ચીર તે ધોબીના બલોડીઆ.

rāṇīnā cīra tē dhōbīnā balōḍīā.

The rich enjoy the luxury, while the poor bear the labor.

રાણીનો સાલો.

rāṇīnō sālō.

Used to describe someone who acts arrogant because of their connection to a powerful person.

રંજનો બદલો ગંજ.

raṁjanō badalō gaṁja.

Great wealth or reward is obtained after enduring immense hardship and suffering.

રાંક જાત તે રત શું ઓળખે, આખર ચૈતન ચાકરના;

rāṁka jāta tē rata śuṁ ōḷakhē, ākhara caitana cākaranā;

Those who have never experienced luxury cannot appreciate its value.

રંક ઉપર રીસ ન કરીએ.

raṁka upara rīsa na karīē.

Advises against directing rage at helpless people who lack the means to defend themselves.

રાંકમાંથી રાજા કરવો.

rāṁkamāṁthī rājā karavō.

To elevate someone from a low status to a high one.

રંકના માળવા.

raṁkanā māḷavā.

Said of a modest comfort or small possession that feels like immense wealth to a poor person.

રાંકને મળ્યા રૂવા, તે વાવ ખોદાવું કે કુવા?

rāṁkanē maḷyā rūvā, tē vāva khōdāvuṁ kē kuvā?

Said of a person who suddenly acquires wealth and behaves with excessive arrogance.

રાણુને કાણે કહેવાય નહીં.

rāṇunē kāṇē kahēvāya nahīṁ.

One cannot openly point out the obvious flaws or mistakes of powerful rulers or superiors.

રાફડા ફાટયા છે.

rāphaḍā phāṭayā chē.

Said when a large number of pests, problems, or people suddenly emerge all at once from everywhere.

રાફડો ફાટ્યો છે.

rāphaḍō phāṭyō chē.

Said when a sudden, overwhelming horde of trouble, enemies, or pests swarms out all at once.

રપુ ચક્કર.

rapu cakkara.

To disappear or vanish suddenly.

રસ ગળે ને કકડા પડે.

rasa gaḷē nē kakaḍā paḍē.

Used when someone is careless and loses the best part of what they have.

રાસતી ચાલનાર ગરીબ હોય તે પૈસાદાર બદ ચાલનાર કરતાં ભલો.

rāsatī cālanāra garība hōya tē paisādāra bada cālanāra karatāṁ bhalō.

Integrity is more valuable than wealth.

રસ્તા ઉપરની બોરડીને સઉ પથરા મારે.

rastā uparanī bōraḍīnē sau patharā mārē.

A person who is easily accessible or vulnerable is often targeted by everyone.

રાત અંધારી ને મગ કાલ!, ન ઓળખાય સસરા કે સાલા.

rāta aṁdhārī nē maga kāla!, na ōḷakhāya sasarā kē sālā.

In times of confusion or darkness, one cannot distinguish between friends and foes.

રાત અંધારી ને તલ કાળા, લે વાણીઆ તારા ને તારા.

rāta aṁdhārī nē tala kāḷā, lē vāṇīā tārā nē tārā.

In confusion or darkness, people take advantage of the situation to cheat.

રાત ગઈ અને વાત ગઈ

rāta gaī anē vāta gaī

It is morning; let it be finished.

રાત ગમાઈ સોય કર, દિવસ ગુમાયો ખાય;

rāta gamāī sōya kara, divasa gumāyō khāya;

Said of someone who squanders their precious life in idle pleasures and laziness instead of doing meaningful work.

રાત રાણી ને વહુ કાણી.

rāta rāṇī nē vahu kāṇī.

Darkness hides flaws and deficiencies that would be blatantly obvious in full light.

રાત થોડી ને વેશ ઝાઝા

rāta thōḍī nē vēśa jhājhā

Far too much to get through in the time that remains.

રાત થોડી ને વેષ ઝાઝા.

rāta thōḍī nē vēṣa jhājhā.

Said when there is too much work to do and too little time to complete it.

રાતાં લુગડાં ને કાળાં મોઢા, રખે તમે હળવદીઆ હો.

rātāṁ lugaḍāṁ nē kāḷāṁ mōḍhā, rakhē tamē haḷavadīā hō.

Said to warn against untrustworthy, deceptive, or suspicious-looking people who might bring trouble.

રાતે જન્મેલા જુદાજ પડે.

rātē janmēlā judāja paḍē.

A saying about temperament being set by circumstances of birth.

રાતે કીધેલી બંદગી દીવસમાં આબાદી લાવે.

rātē kīdhēlī baṁdagī dīvasamāṁ ābādī lāvē.

Spiritual devotion leads to success in worldly life.

રાતે પાણીએ રોવાનો વખત

rātē pāṇīē rōvānō vakhata

The kind of grief that is kept for when nobody can see it.

રાતે સપનામાં ભય ખાઈ બીહીતા ના.

rātē sapanāmāṁ bhaya khāī bīhītā nā.

Do not let imaginary fears disturb your peace.

રાતે વહેલા સુઈ વહેલા ઉઠે, તેનું બળ, વીદ્યા, ને ધન વધે, ને સુખમાં રહે શરીર ને જીંદગીની વધે.

rātē vahēlā suī vahēlā uṭhē, tēnuṁ baḷa, vīdyā, nē dhana vadhē, nē sukhamāṁ rahē śarīra nē jīṁdagīnī vadhē.

A disciplined lifestyle leads to health, wealth, and longevity.

રતે વખતે એવું બોલજો કે તે સઉને ગમે.

ratē vakhatē ēvuṁ bōlajō kē tē saunē gamē.

Use polite and agreeable language in social interactions.

રાત્રે વહેલા જે સુઇ, વહેલા ઉઠે વીર, બળ, બુદ્ધિ ને ઘન વઘે, વળી સુખમાં રહે શરીર.

rātrē vahēlā jē sui, vahēlā uṭhē vīra, baḷa, buddhi nē ghana vaghē, vaḷī sukhamāṁ rahē śarīra.

The old rhymed case for early hours.

રતુમાં ખાધેલું પચે તે રતુ સારી.

ratumāṁ khādhēluṁ pacē tē ratu sārī.

Eating seasonal food is healthy.

રાવણને લંકા ને બ્રાહ્મણને વાછડી.

rāvaṇanē laṁkā nē brāhmaṇanē vāchaḍī.

Everyone has their own specific attachments or desires that define their life.

રેડ ગઈ ને રમત મલી.

rēḍa gaī nē ramata malī.

Used when a loss leads to a new opportunity.

રેડે ત્યાં રેલા, નહીં ત્યાં ઊજડ ખેડાં.

rēḍē tyāṁ rēlā, nahīṁ tyāṁ ūjaḍa khēḍāṁ.

Wealth and resources gather excessively in a few places while leaving others completely barren.

રેએથી કાંઈ દહાડો વળે છે?

rēēthī kāṁī dahāḍō vaḷē chē?

Crying over a problem does not solve it.

રેહિણિ સુવા તો બળદીઆ સુવા; રેહિણિ ગાજે તો બહાતરું બાળે.

rēhiṇi suvā tō baḷadīā suvā; rēhiṇi gājē tō bahātaruṁ bāḷē.

The weather during the Rohini constellation determines the success of the farming season.

રેહિણિ તપે ને મૃગશર વાય, તો આદ્રામાં મેહ અનર્ગળ થાય.

rēhiṇi tapē nē mr̥gaśara vāya, tō ādrāmāṁ mēha anargaḷa thāya.

Specific weather sequences in early summer predict heavy monsoon rains.

રેઈ ઘર રાખે તેવા છે.

rēī ghara rākhē tēvā chē.

Said of someone who appears foolish or eccentric but is actually shrewd and capable of managing their affairs.

રેનુ નીમખ ખાઓ તેની ખુબી ગાઓ.

rēnu nīmakha khāō tēnī khubī gāō.

Be loyal to those who provide for you.

રેતીમાં નાવ ચલાવવું.

rētīmāṁ nāva calāvavuṁ.

Attempting an impossible or futile task.

રેતીમાં વહાણ ચલાવવું

rētīmāṁ vahāṇa calāvavuṁ

Working hard at something that was never going to move.

રેવડી દાના દાન.

rēvaḍī dānā dāna.

Used for performing a good deed or giving a gift.

રેવડી દાણાદાણ કરી નાખવી

rēvaḍī dāṇādāṇa karī nākhavī

To make a public wreck of somebody's reputation.

રીંગણાં જોખવા

rīṁgaṇāṁ jōkhavā

Occupying yourself with something of no consequence at all.

રીતમાં હું, ને ઘરેણાંમાં તું.

rītamāṁ huṁ, nē gharēṇāṁmāṁ tuṁ.

Acknowledges that different people possess distinct strengths, one in conduct and another in display.

રોદણા રોવા

rōdaṇā rōvā

To go over your grievances again at length.

રોગ આવે ઘોડાં વેગે ને જાય કીડી વેગે.

rōga āvē ghōḍāṁ vēgē nē jāya kīḍī vēgē.

Misfortune strikes quickly but takes a long time to heal.

રોગ ને શત્રુ ઊગતા છેદવા,

rōga nē śatru ūgatā chēdavā,

Problems should be addressed before they become unmanageable.

રોગ ને શત્રુ ઉગતાં જ ડામવા પડે

rōga nē śatru ugatāṁ ja ḍāmavā paḍē

Deal with either one while it is still small enough to deal with.

રોગને મટાડે તે ઓસડ ને રોગ પારખે તે વૈદ.

rōganē maṭāḍē tē ōsaḍa nē rōga pārakhē tē vaida.

A true expert is one who can correctly diagnose the problem.

રોગનું આવે આયખું ત્યારે વૈદ્ય વિશ્વંભરનાથ.

rōganuṁ āvē āyakhuṁ tyārē vaidya viśvaṁbharanātha.

When a sickness is destined to end, even an ordinary doctor acts as a divine healer.

રોગી વૈદ્ય શા કામના ?

rōgī vaidya śā kāmanā ?

A person who cannot fix their own problems is in no position to advise others.

રોહિણિ સુવા તો બળદીઆ સુવા; રોહિણિ ગાજે તો બહાતરૂં બાળે.

rōhiṇi suvā tō baḷadīā suvā; rōhiṇi gājē tō bahātarūṁ bāḷē.

Drought during Rohini leaves farm animals idle, while early thundering without rain destroys crops.

રોહિણિ તપે ને મૃગશર વાય, તો આદ્રામાં મેહ અનર્ગળ થાય.

rōhiṇi tapē nē mr̥gaśara vāya, tō ādrāmāṁ mēha anargaḷa thāya.

Intense heat in Rohini followed by strong winds in Mrigashira heralds abundant monsoon rainfall.

રોજ મરે એને કોણ રોવે

rōja marē ēnē kōṇa rōvē

Complain constantly and nobody hears it any more.

રોજની રામાયણ

rōjanī rāmāyaṇa

The same enormous performance, every single day.

રોકડે રોક ને વહાની થોક.

rōkaḍē rōka nē vahānī thōka.

Cash payment is always better than relying on credit.

રોકડું નાણું તે ઓપતી વખતની ઢાલ.

rōkaḍuṁ nāṇuṁ tē ōpatī vakhatanī ḍhāla.

Having liquid assets provides security during emergencies.

રોકડું પરખાવવું

rōkaḍuṁ parakhāvavuṁ

To tell a person the plain truth to their face without softening it.

રોશે રવાળે ને કુટશે કપાસવાળે.

rōśē ravāḷē nē kuṭaśē kapāsavāḷē.

Said of someone who displays fake grief or acts dramatically only where they can gain some material benefit.

રોટલાથી કામ કે ટપટપથી

rōṭalāthī kāma kē ṭapaṭapathī

Asked of somebody more interested in the fuss than the result.

રોટલો આપીએ પણ ઓટલો ન આપીએ.

rōṭalō āpīē paṇa ōṭalō na āpīē.

We provide help but do not allow someone to overstay their welcome.

રોટલો મળે પણ ઓટલો ન મળે.

rōṭalō maḷē paṇa ōṭalō na maḷē.

You can find food but not a place to belong — sustenance without standing.

રોટી ત્યાં ચોટી નહીં, ચોટી ત્યાં રોટી નહીં.

rōṭī tyāṁ cōṭī nahīṁ, cōṭī tyāṁ rōṭī nahīṁ.

You rarely get everything you want at the same time; there is always a trade-off.

રોતો રોતો જાય તે મુવાની ખબર લઈ આવે

rōtō rōtō jāya tē muvānī khabara laī āvē

The one who sets out expecting the worst finds it.

રૂ ધરમના, જે પોતાની ફરજ સમજે નહી તે ધરમના કામના મજુર છે.

rū dharamanā, jē pōtānī pharaja samajē nahī tē dharamanā kāmanā majura chē.

Going through the offices without grasping what they are for.

રૂડે ભાઈ બેન તો તે પાછા મળે બેટે.

rūḍē bhāī bēna tō tē pāchā maḷē bēṭē.

Family bonds are enduring.

રૂડે જગતના લોક તે મળે પાછા કાષ દાહડે.

rūḍē jagatanā lōka tē maḷē pāchā kāṣa dāhaḍē.

Good relationships are likely to be rekindled in the future.

રૂડે ખાવંદ તો ફરીથી બોલાવે.

rūḍē khāvaṁda tō pharīthī bōlāvē.

A good partner is forgiving and seeks reconciliation.

રૂડે કીરતાર તો ડાગ નહી લાગે કેડે.

rūḍē kīratāra tō ḍāga nahī lāgē kēḍē.

If God is with you, your reputation will remain untarnished.

રૂડે મા બાપ તો પાછી માયાબી લાવે.

rūḍē mā bāpa tō pāchī māyābī lāvē.

Good parents always maintain a bond of love with their children.

રૂડે મેગ તો તવલાવી મારે

rūḍē mēga tō tavalāvī mārē

Even good things can be overwhelming if they are excessive.

રૂડે રાજા તે દેશ નીકાલ કાહાડે.

rūḍē rājā tē dēśa nīkāla kāhāḍē.

Sometimes a leader must make tough decisions for the greater good.

રૂડે વૈદ તો પાછી સુધારે કાયા.

rūḍē vaida tō pāchī sudhārē kāyā.

A skilled professional can restore what was broken.

રૂડો મેગ દીવાસામાં આવે, નહી આવે તો બલેવે એહન એંહે સાહીને લાવે.

rūḍō mēga dīvāsāmāṁ āvē, nahī āvē tō balēvē ēhana ēṁhē sāhīnē lāvē.

Refers to the seasonal expectation of rain and the hope for it to arrive.

રુદ્યો મેહ દિવાસે આવે, નીકર બળેવ બાયમાં ઘાલીને લાવે;

rudyō mēha divāsē āvē, nīkara baḷēva bāyamāṁ ghālīnē lāvē;

Monsoon rains delayed in early summer are sure to arrive by the festival of Balev.

રૂમાં ઘેલા ને બહાર ડાહ્યા.

rūmāṁ ghēlā nē bahāra ḍāhyā.

Keeps all his good sense for people who are not his own.

રૂપ રૂપના રેગાડા.

rūpa rūpanā rēgāḍā.

Said in praise of someone possessing extraordinary, overflowing physical charm.

રૂપ રૂપનો અંબાર

rūpa rūpanō aṁbāra

Said of somebody strikingly good-looking.

રૂપ રૂપનો અવતાર.

rūpa rūpanō avatāra.

Said of an exceptionally beautiful person.

રૂપાની કમર કરી પાછા આવજો.

rūpānī kamara karī pāchā āvajō.

Used to tell someone to return only when they have achieved success or wealth.

રૂપની રડે ને કરૂપની હસે.

rūpanī raḍē nē karūpanī hasē.

People's reactions to situations are often ironic or unexpected.

રૂપે રૂડા ને કરણીએ ભુડા.

rūpē rūḍā nē karaṇīē bhuḍā.

Looks can be deceiving; character is what matters.

રૂપીઆ લેવા માટે આબુનાં પાંતરાંની કાયળી લાવજો.

rūpīā lēvā māṭē ābunāṁ pāṁtarāṁnī kāyaḷī lāvajō.

Used to describe a task that is impossible or requires absurd conditions.

રૂપીઆનો જોરો ને પૈસાના તેલની વાન.

rūpīānō jōrō nē paisānā tēlanī vāna.

Money has power, but even small amounts have their own utility.

ારજિતા નારી

ārajitā nārī

ારજિતા વિદ્યા

ārajitā vidyā

ારી મળે છે અને નસીબમાં

ārī maḷē chē anē nasībamāṁ